<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<?xml-stylesheet title="XSL_formatting" type="text/xsl" href="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/themes/ux_prensalibre/assets/feed-styles/header.xsl"?>    <rss version="2.0"
         xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
         xmlns:wfw="http://wellformedweb.org/CommentAPI/"
         xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
         xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
         xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/"
         xmlns:slash="http://purl.org/rss/1.0/modules/slash/"
         xmlns:media="http://search.yahoo.com/mrss/"
            >

        <channel>
            <title>Pedro Pablo Solares</title>
            <atom:link href="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/tema/pedro-pablo-solares/feed/" rel="self" type="application/rss+xml"/>
            <link></link>
            <description>RSS Feed para Pedro Pablo Solares</description>
            <lastBuildDate>Fri, 10 Apr 2026 18:42:12 -0600</lastBuildDate>
            <language>es-GT</language>
            <sy:updatePeriod>hourly</sy:updatePeriod>
            <sy:updateFrequency>1</sy:updateFrequency>
            <generator>https://wordpress.org/?v=6.8.5</generator>

<image>
	<url>https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2019/01/cropped-PLico.png?quality=52&#038;w=32</url>
	<title>Pedro Pablo Solares</title>
	<link></link>
	<width>32</width>
	<height>32</height>
</image> 
<site xmlns="com-wordpress:feed-additions:1">151997207</site>                    <item>
                        <title>La fatiga moral en la resaca de las remesas</title>
                        <link>https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/opinion/columnasdiarias/la-fatiga-moral-en-la-resaca-de-las-remesas/</link>
                                                <pubDate>Sun, 26 Oct 2025 06:02:00 +0000</pubDate>
                        <dc:creator><![CDATA[ <div class="editorial-container__name" style="font-weight: 500;font-family: &quot;Acto-Small-Medium&quot;, Roboto !important;font-size: 14px !important;line-height: 18px !important;color: #00b9f2 !important;" >
       						Columnas Diarias</div>

						<div class="note-normal-container__author-variant-two special-style-normal-note-author">
							<h3 class="special-pill-note-container-title">ESCRITO POR:</h3>
								<div class="columnista-individual-container reset-margin w-100 col-12">
									<img width="150" height="150" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?quality=52&amp;w=150" class="avatar avatar-150 photo columnista-individual-container__photo special-img-author-note rounded-circle wp-post-image" alt="" decoding="async" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png 300w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=150,150 150w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=80,80 80w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=96,96 96w" sizes="(max-width: 150px) 100vw, 150px" loading="lazy" />									<div class="columnista-individual-container__details">
										<h2 class="columnista-individual-container__author font-size-author-note special-border-none">Pedro Pablo Solares</h2>
										<h3 class="columnista-individual-container__description">
											Especialista en migración de guatemaltecos en Estados Unidos. Creador de redes de contacto con comunidades migrantes, asesor para proyectos de aplicación pública y privada. Abogado de formación.										</h3>
									</div>
								</div>
						</div>
						<div class="editorial-container__date" style="margin: 8px 0;font-family: &quot;Acto-Small-Light&quot;, Roboto !important;font-weight: 300 !important;font-size: 20px !important;line-height: 18px !important;color: #474747 !important;"><span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-10-26T00:02:00-06:00">26 de octubre de 2025</time></span></div>]]></dc:creator>
                                                <category><![CDATA[Columnas Diarias]]></category>
                        <guid isPermaLink="false">https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/?p=24085430</guid>
                                                    <description><![CDATA[Los próximos cinco años podrían traer otros US$100 mil millones de remesas.]]></description>
                                                                                        <content:encoded><![CDATA[<img width="1200" height="779" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/10/Pedro-Pablo-Solares_dc0905.png?quality=52&amp;w=1200" class="attachment-featured-medium size-featured-medium" alt="" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/10/Pedro-Pablo-Solares_dc0905.png 1578w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/10/Pedro-Pablo-Solares_dc0905.png?resize=768,498 768w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/10/Pedro-Pablo-Solares_dc0905.png?resize=1536,997 1536w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/10/Pedro-Pablo-Solares_dc0905.png?resize=150,97 150w" sizes="auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px" loading="lazy" decoding="async" /><style>
				.img_fo{
				    aspect-ratio: 16/9;
                    width: 100%;
                    height: auto;
                    margin-bottom: 8px;
                    object-fit: contain;
				}
			</style><style>
				.badge-pl-plus__md-and-lg__element-text{
					font-family: "Acto-Tiny-Medium" !important;
					color: #0f213b !important;
					font-size: 12px !important;
					line-height: 15px !important;
					z-index: 2 !important;
					padding-top: 2px !important;
					padding-right: 2px !important;
				}
				.posted-on{
					color: #474747;
					font-family: Acto-Small-Light;
					font-size: 14px;
					font-style: normal;
					font-weight: 300;
					line-height: 18px;
				}

				.ux-excerpt-post{
					color: #474747 !important;
					font-family: Acto-Large-Light !important;
					font-size: 20px !important;
					font-style: normal !important;
					font-weight: 300 !important;
					line-height: 27px !important;
				}

			</style><div class="nospeech note-normal-container__principal-new-section text-uppercase"><h3 style="font-family: Acto-Small-Medium !important" class="note-normal-container__principal-new-section text-uppercase">Rincón de Petul</h3></div><h1 style="font-family: Acto-Heading-H5 !important" class="note-opinion__title-principal mb-0">La fatiga moral en la resaca de las remesas</h1><div class="tinypass_handler_audionota"><div class="gsp_full_player_david"></div></div><h2 class="note-normal-container__principal-new-subtitle ux-excerpt-post">Los próximos cinco años podrían traer otros US$100 mil millones de remesas.</h2>
	<div class="note-separator-small"></div>
                <div class="nospeech note-normal-container__author-container">
                    <div class="note-normal-container__author">
                        <img src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?quality=52&amp;w=54" class="avatar avatar-54 photo note-normal-container__author-img rounded-circle wp-post-image" alt="" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png 300w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=150,150 150w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=80,80 80w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=96,96 96w" sizes="(max-width: 54px) 100vw, 54px" loading="lazy" decoding="async" />
                        <div class="note-normal-container__author-description">
                            <p class="note-normal-container__author-description-name"><span class="byline"><span class="author vcard redesign-link"><a href="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/author/pedro-pablo-solares/" title="Posts by Pedro Pablo Solares" class="author url fn" rel="author">Pedro Pablo Solares</a></span></span></p>
                <div class="note-normal-container__author-description-time-container" 
                     style="display:flex; align-items:center; gap:8px; flex-wrap:nowrap;">
            
                    <span style="font-family: Acto-Small-Medium !important; display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">
                        <span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-10-26T00:02:00-06:00">26 de octubre de 2025</time></span>
                    </span>
            
                    <span style="display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">|</span>
            
                    <img decoding="async" loading="lazy" 
                         src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/themes/ux_prensalibre/client/build/images/iconos/time-clock.svg" 
                         class="note-normal-container__author-description-hour" 
                         alt="time-clock" 
                         style="display:inline-block; vertical-align:middle; width:16px; height:16px;">
            
                    <span style="display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">
                        <span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-10-26T00:02:00-06:00">00:02h</time></span>
                    </span>
            
                </div>
            </div>
        </div>
        <div class="note-normal-container__author-description-icon" style="background-color: #eeefee; border-radius: 50px; display: flex; justify-content: center; padding-left: 2%; padding-top: 5px; padding-bottom: 5px; padding-right: 1%;">
                        <div class="share-rrss-container__rrss a2a_kit a2a_default_style">
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_facebook" title="Compartir en Facebook">
                                    <svg height="35" style="fill-rule:evenodd;clip-rule:evenodd;stroke-linejoin:round;stroke-miterlimit:2;" version="1.1" viewBox="0 0 512 512" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:serif="http://www.serif.com/" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><g><path d="M512,256c0,-141.385 -114.615,-256 -256,-256c-141.385,0 -256,114.615 -256,256c0,127.777 93.616,233.685 216,252.89l0,-178.89l-65,0l0,-74l65,0l0,-56.4c0,-64.16 38.219,-99.6 96.695,-99.6c28.009,0 57.305,5 57.305,5l0,63l-32.281,0c-31.801,0 -41.719,19.733 -41.719,39.978l0,48.022l71,0l-11.35,74l-59.65,0l0,178.89c122.385,-19.205 216,-125.113 216,-252.89Z" style="fill:#1877f2;fill-rule:nonzero;"/><path d="M355.65,330l11.35,-74l-71,0l0,-48.022c0,-20.245 9.917,-39.978 41.719,-39.978l32.281,0l0,-63c0,0 -29.297,-5 -57.305,-5c-58.476,0 -96.695,35.44 -96.695,99.6l0,56.4l-65,0l0,74l65,0l0,178.89c13.033,2.045 26.392,3.11 40,3.11c13.608,0 26.966,-1.065 40,-3.11l0,-178.89l59.65,0Z" style="fill:#fff;fill-rule:nonzero;"/></g></svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en Facebook</span>
                                </a>
                            </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                    <a class="a2a_button_x" title="Compartir en X">
                                        <svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="35" height="35" viewBox="0 0 1200 1200" fill="none">
                                          <circle cx="600" cy="600" r="600" fill="black"/>
                                          <g transform="translate(200,200) scale(0.6)">
                                            <path d="M714.163 519.284L1160.89 0H1055.03L667.137 450.887L357.328 0H0L468.492 681.821L0 1226.37H105.866L515.491 750.218L842.672 1226.37H1200L714.137 519.284H714.163ZM569.165 687.828L521.697 619.934L144.011 79.6944H306.615L611.412 515.685L658.88 583.579L1055.08 1150.3H892.476L569.165 687.854V687.828Z" fill="white"/>
                                          </g>
                                        </svg>
                                        <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en X</span>
                                    </a>
                                </div>
                                <div class="share-rrss-container__item">
                                    <a class="a2a_button_linkedin" title="Compartir en LinkedIn">
                                        <svg enable-background="new 0 0 32 32" height="35" id="Layer_1" version="1.0" viewBox="0 0 32 32" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><g><circle clip-rule="evenodd" cx="16" cy="16" fill="#007BB5" fill-rule="evenodd" r="16"/><g><rect fill="#FFFFFF" height="14" width="4" x="7" y="11"/><path d="M20.499,11c-2.791,0-3.271,1.018-3.499,2v-2h-4v14h4v-8c0-1.297,0.703-2,2-2c1.266,0,2,0.688,2,2v8h4v-7    C25,14,24.479,11,20.499,11z" fill="#FFFFFF"/><circle cx="9" cy="8" fill="#FFFFFF" r="2"/></g></g><g/><g/><g/><g/><g/><g/></svg>
                                        <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en LinkedIn</span>
                                    </a>
                                </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_whatsapp" title=Compartir en Whatsapp>
                                    <svg enable-background="new 0 0 128 128" height="35" id="Layer_1" version="1.1" viewBox="0 0 128 128" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><circle cx="64" cy="64" fill="#25D366" r="64"/><g><path d="M92.346,35.49c-7.522-7.53-17.523-11.678-28.179-11.683c-21.954,0-39.826,17.868-39.833,39.831   c-0.004,7.022,1.831,13.875,5.316,19.913L24,104.193l21.115-5.538c5.819,3.171,12.369,4.844,19.036,4.847h0.017l0,0   c21.954,0,39.823-17.871,39.832-39.833C104.005,53.027,99.864,43.019,92.346,35.49 M64.168,96.774h-0.013   c-5.943-0.002-11.769-1.598-16.853-4.614l-1.209-0.718l-12.53,3.287l3.343-12.216l-0.787-1.256   c-3.315-5.27-5.066-11.361-5.062-17.619c0.006-18.253,14.859-33.104,33.121-33.104c8.844,0.002,17.155,3.451,23.407,9.71   c6.251,6.258,9.691,14.575,9.689,23.422C97.268,81.922,82.415,96.774,64.168,96.774 M82.328,71.979   c-0.996-0.499-5.889-2.904-6.802-3.239c-0.913-0.332-1.574-0.497-2.238,0.499s-2.571,3.239-3.153,3.903   c-0.58,0.664-1.16,0.748-2.156,0.249s-4.202-1.549-8.001-4.941c-2.96-2.637-4.958-5.899-5.538-6.895s-0.062-1.533,0.437-2.03   c0.448-0.446,0.996-1.162,1.493-1.744c0.497-0.582,0.663-0.997,0.995-1.66c0.332-0.664,0.167-1.245-0.083-1.743   c-0.25-0.499-2.24-5.398-3.068-7.391c-0.809-1.941-1.629-1.678-2.239-1.708c-0.582-0.028-1.245-0.036-1.908-0.036   c-0.663,0-1.742,0.249-2.654,1.246c-0.911,0.996-3.483,3.403-3.483,8.304c0,4.898,3.566,9.632,4.064,10.295   c0.498,0.663,7.018,10.718,17.002,15.029c2.374,1.024,4.229,1.637,5.674,2.097c2.384,0.759,4.554,0.65,6.27,0.394   c1.912-0.285,5.888-2.407,6.719-4.732c0.829-2.324,0.829-4.316,0.578-4.732C83.986,72.727,83.322,72.478,82.328,71.979" fill="#FFFFFF"/></g></svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en Whatsapp</span>
                                </a>
                            </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_copy_link" title=Copiar enlace>
                                    <svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="35" height="35" viewBox="0 0 24 24" class="share-rrss-container__rrss-img" fill="none">
                                        <path d="M0 12C0 5.37258 5.37258 0 12 0C18.6274 0 24 5.37258 24 12C24 18.6274 18.6274 24 12 24C5.37258 24 0 18.6274 0 12Z" fill="#0F213B"/>
                                        <g clip-path="url(#clip0_3210_33851)">
                                            <path d="M10.833 12.583C11.0835 12.9179 11.4031 13.195 11.7702 13.3955C12.1372 13.5961 12.5431 13.7153 12.9602 13.7452C13.3774 13.7751 13.7961 13.7149 14.188 13.5687C14.5798 13.4225 14.9357 13.1938 15.2313 12.898L16.9813 11.148C17.5126 10.5979 17.8066 9.86114 17.8 9.0964C17.7933 8.33166 17.4866 7.60012 16.9458 7.05935C16.405 6.51858 15.6735 6.21183 14.9088 6.20519C14.144 6.19854 13.4073 6.49253 12.8572 7.02382L11.8538 8.02132" stroke="#F5F5F5" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                            <path d="M13.1663 11.4157C12.9158 11.0808 12.5962 10.8037 12.2291 10.6032C11.8621 10.4027 11.4562 10.2834 11.0391 10.2535C10.6219 10.2237 10.2032 10.2839 9.81134 10.43C9.41948 10.5762 9.06364 10.8049 8.76796 11.1007L7.01796 12.8507C6.48667 13.4008 6.19268 14.1376 6.19933 14.9023C6.20597 15.6671 6.51272 16.3986 7.05349 16.9394C7.59426 17.4802 8.3258 17.7869 9.09054 17.7935C9.85528 17.8002 10.592 17.5062 11.1421 16.9749L12.1396 15.9774" stroke="#F5F5F5" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        </g>
                                        <defs>
                                            <clipPath id="clip0_3210_33851">
                                                <rect width="14" height="14" fill="white" transform="translate(5 5)"/>
                                            </clipPath>
                                        </defs>
                                    </svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Copiar enlace</span>
                                </a>
                            </div>
                        </div>
                        <div class="share-rrss-container__share-img">
                                    <svg width="24" height="24" viewBox="0 0 24 24" fill="none" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg">
                                        <path d="M11.8571 5H6.71429C6.25963 5 5.82359 5.1873 5.5021 5.5207C5.18061 5.8541 5 6.30628 5 6.77778V21L11 16.5556L17 21V10.3333" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        <path d="M17 3V7" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        <path d="M15 5H19" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                    </svg>
                                    <a id="save-fav-img" class="tosavefav" style="text-decoration: none">
                                    <span class="share-rrss-container__share-img-text reset-margin actions">Guardar artículo</span>
                                </a>
                        </div>
                        <input type="hidden" value="24085430" id="id_post">
                    </div>
                </div>
                <div class="note-separator-medium"></div>
                <div class="nospeech note-normal-container__second-new">
                    <img width="1360" height="768" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/10/Pedro-Pablo-Solares_dc0905.png?quality=52&amp;w=1360&amp;h=768&amp;crop=1" class="note-normal-container__second-new-img d-none wp-post-image" alt="" fetchpriority="high" loading="eager" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/10/Pedro-Pablo-Solares_dc0905.png?resize=1360,768 1360w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/10/Pedro-Pablo-Solares_dc0905.png?resize=235,132 235w" sizes="(max-width: 1360px) 100vw, 1360px" decoding="async" />
                    <h4 class="note-normal-container__second-new-description mb-1 pb-1 special-border-bottom d-none" style="text-align: right">
                        
                    </h4>
                    <!--h4 class="note-normal-container__second-new-author special-border-bottom">
                        Foto:
                    </h4-->
                    <div class="note-separator-large"></div>
                </div>
	<script>
                    document.addEventListener('DOMContentLoaded', function () {
                        const saveFavImg = document.getElementById('save-fav-img');

                        if (saveFavImg) {
                            saveFavImg.addEventListener('click', function () {
                                const user = tp?.pianoId?.getUser?.();

                                if (user && user.uid !== '0' && this.classList.contains('tosavefav')) {
                                    const postIdInput = document.getElementById('id_post');
                                    const post_id = postIdInput ? postIdInput.value : null;
                                    if (!post_id) return;

                                    fetch('https://foservices.prensalibre.com/usuario/favoritos/save_piano', {
                                        method: 'POST',
                                        headers: {
                                            'Content-Type': 'application/x-www-form-urlencoded',
                                        },
                                        body: new URLSearchParams({
                                            uid: user.uid,
                                            aid: post_id
                                        }),
                                    })
                                    .then(response => response.json())
                                    .then(data => {
                                        const actions = saveFavImg.querySelector('.actions');
                                        if (actions) {
                                            actions.textContent = data.message;
                                        }

                                        sendPostMessageGtag({
                                            event_label: 'Artículo guardado',
                                            value: '1',
                                        }, 'articulos_guardados');

                                        sendPostMessageGtag({
                                            event_label: '<?php echo La fatiga moral en la resaca de las remesas; ?>',
                                            value: '1',
                                        }, 'articulos_guardados_detalle');

                                        if (data.message !== 'guardar') {
                                            saveFavImg.classList.remove('tosavefav');
                                            saveFavImg.classList.add('tomyfavs');
                                        }
                                    })
                                    .catch(error => {
                                        console.error('Error en la petición:', error);
                                    });
                                }

                                if (this.classList.contains('tomyfavs')) {
                                    window.open('https://www.prensalibre.com/mis-articulos/', '_blank');
                                }
                            });
                        }
                    });
                </script>


<p>Después de 20 años de casi echarse a cuesta las economías locales de los lugares que los vieron partir, los migrantes y sus familias atraviesan una doble desilusión. Con todo lo que está pasando en el norte, cada vez sueñan menos americano. Y su país natal, el que lustro tras lustro recibió chorros de remesas, no hizo un solo esfuerzo, ni siquiera un solo esfuerzo, por capitalizarlas de manera estratégica. El sentimiento natural a nivel nacional debe ser uno de remordimiento. Aquel que viene después de una borrachera. La borrachera y la danza de los millardos de dólares. Las cantidades durante todo este siglo han sido espeluznantes. Solo en los últimos cinco años, los bancos nacionales tuvieron sus bocas ampliamente abiertas y recibieron US$100 mil millones de ese concepto. Pero hoy, con certeza solo se sabe una cosa sobre el destino de esos dineros. Hoy solo se sabe que el dinero se fue a lo que a cada quien, con sus alcances y limitaciones, se le ocurrió.</p>



<p><br>Y, como a todo borracho arrepentido, vienen luego momentos de susto, cuando promete corregir el rumbo. Así como quien jura al mundo no volverse a tomar un trago, hoy, en el país receptor, Guatemala, colectivamente empieza a sonar preocupación entre quienes llevan medida a estas divisas salvadoras. El banco central ha pronosticado por centésima vez una desaceleración de remesas para el próximo año. Todas las anteriores, sus predicciones han caído en el exceso de cautela. Esta vez, sin embargo, hay factores poderosos que traen ansiedad: en las estimaciones del analista Mario Arturo García, hasta 200 mil guatemaltecos no viajaron a EE. UU. este año por el cierre de fronteras, perdiéndose un crecimiento de US$1 millardo. Además de eso, se viene el nuevo impuesto en enero, lo cual tiene adivinando a medio mundo sobre cómo impactará en el comportamiento de las familias migrantes. Dudo, sin embargo, que hayan realizado una entrevista en campo para evitar la especulación.</p>



			<div class="note-normal-container__quote nospeech">
				<div class="note-normal-container__quote-version-two">
					<div class="note-normal-container__quote-separator-small"></div>
					<h3 style="font-family: Acto-Medium-Medium !important" class="note-normal-container__quote-version-two-quote m-3">La tendencia indica que aún se puede capitalizar futuro sobre las remesas. </h3>
					<div class="note-normal-container__quote-separator-small"></div>
				</div>
			</div>
			<div class="note-separator-large"></div>


<p><br>Mientras tanto, alguien que conozco en Virginia manda a Guatemala sus últimos ahorros que, lo imagino, guardaba en billetes enrollados en su casa alquilada en un suburbio de Richmond. Siempre quiso construir su casa, dice, pero algo —como la vida— se le atravesó en el intento. Hoy, tres hijos y una operación de pierna después, empieza a ponerse nervioso ante la posibilidad de que esa que fue su prioridad no se cumpla jamás. Su falta de visa lo expulsa de su único hogar. ¿A qué vendría a Baja Verapaz? No sabe. Aun, responde con calma. Cualquier otro mortal estaría en situación de infarto. En sus años allá, equipó la casa y compró carros, que usa para el trabajo. Y proveyó generosamente, este buen hombre de familia. Pero su voz denota una fatiga colectiva. Piensa regresar a Guatemala. Tendría un capital significativo, pero solo si se reinvierte. Destinado al consumo, no duraría ni dos años. Le pregunto e intenta pensar. Le faltan aliados; está desmoralizado.</p>



<p><br>Toda borrachera, todo error, trae oportunidad de aprendizaje. Lo contrario es la actitud del perdido, de quien no logra su dominio, del que cae a la suerte de sus propias debilidades. Este no puede ser el caso de Guatemala. El país, máximo receptor de remesas mundial, no lo soportaría. La tendencia indica que aún se puede capitalizar futuro sobre las remesas. Aun sin crecimiento interanual, los próximos cinco años podrían suponer otros US$100 mil millones. Pero personas esforzadas, del máximo talante imaginable, necesitan dirección, acompañamiento y oportunidad. Hay fatiga moral, profunda y colectiva. Piden a gritos claridad, en un ambiente donde la música aún no se ha apagado. En el presente siglo, el país ya recibió Q1,500 millones de remesas, que lo alimentaron ese tiempo. Ahora toca proponer futuro. Toca aprender de la borrachera. De la especulación no informada y de haber actuado sobre suposiciones. Sin planes ni objetivos, sobre semejantes sumas de dinero.</p>
<div class="gsp_post_data" data-post_type="post" data-cat="columnasdiarias,opinion" data-modified="120" data-title="La fatiga moral en la resaca de las remesas" data-home="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co"></div>]]></content:encoded>
                                                                                                        <media:content url="" medium="image"/>
                                                                                                <post-id xmlns="com-wordpress:feed-additions:1">24085430</post-id>                    </item>
                                        <item>
                        <title>A dónde vas, Radio Faro Cultural</title>
                        <link>https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/opinion/columnasdiarias/a-donde-vas-radio-faro-cultural/</link>
                                                <pubDate>Sun, 19 Oct 2025 06:02:00 +0000</pubDate>
                        <dc:creator><![CDATA[ <div class="editorial-container__name" style="font-weight: 500;font-family: &quot;Acto-Small-Medium&quot;, Roboto !important;font-size: 14px !important;line-height: 18px !important;color: #00b9f2 !important;" >
       						Columnas Diarias</div>

						<div class="note-normal-container__author-variant-two special-style-normal-note-author">
							<h3 class="special-pill-note-container-title">ESCRITO POR:</h3>
								<div class="columnista-individual-container reset-margin w-100 col-12">
									<img width="150" height="150" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?quality=52&amp;w=150" class="avatar avatar-150 photo columnista-individual-container__photo special-img-author-note rounded-circle wp-post-image" alt="" decoding="async" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png 300w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=150,150 150w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=80,80 80w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=96,96 96w" sizes="(max-width: 150px) 100vw, 150px" loading="lazy" />									<div class="columnista-individual-container__details">
										<h2 class="columnista-individual-container__author font-size-author-note special-border-none">Pedro Pablo Solares</h2>
										<h3 class="columnista-individual-container__description">
											Especialista en migración de guatemaltecos en Estados Unidos. Creador de redes de contacto con comunidades migrantes, asesor para proyectos de aplicación pública y privada. Abogado de formación.										</h3>
									</div>
								</div>
						</div>
						<div class="editorial-container__date" style="margin: 8px 0;font-family: &quot;Acto-Small-Light&quot;, Roboto !important;font-weight: 300 !important;font-size: 20px !important;line-height: 18px !important;color: #474747 !important;"><span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-10-19T00:02:00-06:00">19 de octubre de 2025</time></span></div>]]></dc:creator>
                                                <category><![CDATA[Columnas Diarias]]></category>
                        <guid isPermaLink="false">https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/?p=24009423</guid>
                                                    <description><![CDATA[Cuentan que en 1950, cuando Radio Faro se fundó, otro par también transmitía música clásica.]]></description>
                                                                                        <content:encoded><![CDATA[<img width="1200" height="779" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/10/Pedro-Pablo-Solares.png?quality=52&amp;w=1200" class="attachment-featured-medium size-featured-medium" alt="" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/10/Pedro-Pablo-Solares.png 1578w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/10/Pedro-Pablo-Solares.png?resize=768,498 768w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/10/Pedro-Pablo-Solares.png?resize=1536,997 1536w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/10/Pedro-Pablo-Solares.png?resize=150,97 150w" sizes="auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px" loading="lazy" decoding="async" /><style>
				.img_fo{
				    aspect-ratio: 16/9;
                    width: 100%;
                    height: auto;
                    margin-bottom: 8px;
                    object-fit: contain;
				}
			</style><style>
				.badge-pl-plus__md-and-lg__element-text{
					font-family: "Acto-Tiny-Medium" !important;
					color: #0f213b !important;
					font-size: 12px !important;
					line-height: 15px !important;
					z-index: 2 !important;
					padding-top: 2px !important;
					padding-right: 2px !important;
				}
				.posted-on{
					color: #474747;
					font-family: Acto-Small-Light;
					font-size: 14px;
					font-style: normal;
					font-weight: 300;
					line-height: 18px;
				}

				.ux-excerpt-post{
					color: #474747 !important;
					font-family: Acto-Large-Light !important;
					font-size: 20px !important;
					font-style: normal !important;
					font-weight: 300 !important;
					line-height: 27px !important;
				}

			</style><div class="nospeech note-normal-container__principal-new-section text-uppercase"><h3 style="font-family: Acto-Small-Medium !important" class="note-normal-container__principal-new-section text-uppercase">Rincón de Petul</h3></div><h1 style="font-family: Acto-Heading-H5 !important" class="note-opinion__title-principal mb-0">A dónde vas, Radio Faro Cultural</h1><div class="tinypass_handler_audionota"><div class="gsp_full_player_david"></div></div><h2 class="note-normal-container__principal-new-subtitle ux-excerpt-post">Cuentan que en 1950, cuando Radio Faro se fundó, otro par también transmitía música clásica.</h2>
	<div class="note-separator-small"></div>
                <div class="nospeech note-normal-container__author-container">
                    <div class="note-normal-container__author">
                        <img src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?quality=52&amp;w=54" class="avatar avatar-54 photo note-normal-container__author-img rounded-circle wp-post-image" alt="" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png 300w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=150,150 150w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=80,80 80w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=96,96 96w" sizes="(max-width: 54px) 100vw, 54px" loading="lazy" decoding="async" />
                        <div class="note-normal-container__author-description">
                            <p class="note-normal-container__author-description-name"><span class="byline"><span class="author vcard redesign-link"><a href="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/author/pedro-pablo-solares/" title="Posts by Pedro Pablo Solares" class="author url fn" rel="author">Pedro Pablo Solares</a></span></span></p>
                <div class="note-normal-container__author-description-time-container" 
                     style="display:flex; align-items:center; gap:8px; flex-wrap:nowrap;">
            
                    <span style="font-family: Acto-Small-Medium !important; display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">
                        <span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-10-19T00:02:00-06:00">19 de octubre de 2025</time></span>
                    </span>
            
                    <span style="display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">|</span>
            
                    <img decoding="async" loading="lazy" 
                         src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/themes/ux_prensalibre/client/build/images/iconos/time-clock.svg" 
                         class="note-normal-container__author-description-hour" 
                         alt="time-clock" 
                         style="display:inline-block; vertical-align:middle; width:16px; height:16px;">
            
                    <span style="display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">
                        <span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-10-19T00:02:00-06:00">00:02h</time></span>
                    </span>
            
                </div>
            </div>
        </div>
        <div class="note-normal-container__author-description-icon" style="background-color: #eeefee; border-radius: 50px; display: flex; justify-content: center; padding-left: 2%; padding-top: 5px; padding-bottom: 5px; padding-right: 1%;">
                        <div class="share-rrss-container__rrss a2a_kit a2a_default_style">
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_facebook" title="Compartir en Facebook">
                                    <svg height="35" style="fill-rule:evenodd;clip-rule:evenodd;stroke-linejoin:round;stroke-miterlimit:2;" version="1.1" viewBox="0 0 512 512" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:serif="http://www.serif.com/" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><g><path d="M512,256c0,-141.385 -114.615,-256 -256,-256c-141.385,0 -256,114.615 -256,256c0,127.777 93.616,233.685 216,252.89l0,-178.89l-65,0l0,-74l65,0l0,-56.4c0,-64.16 38.219,-99.6 96.695,-99.6c28.009,0 57.305,5 57.305,5l0,63l-32.281,0c-31.801,0 -41.719,19.733 -41.719,39.978l0,48.022l71,0l-11.35,74l-59.65,0l0,178.89c122.385,-19.205 216,-125.113 216,-252.89Z" style="fill:#1877f2;fill-rule:nonzero;"/><path d="M355.65,330l11.35,-74l-71,0l0,-48.022c0,-20.245 9.917,-39.978 41.719,-39.978l32.281,0l0,-63c0,0 -29.297,-5 -57.305,-5c-58.476,0 -96.695,35.44 -96.695,99.6l0,56.4l-65,0l0,74l65,0l0,178.89c13.033,2.045 26.392,3.11 40,3.11c13.608,0 26.966,-1.065 40,-3.11l0,-178.89l59.65,0Z" style="fill:#fff;fill-rule:nonzero;"/></g></svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en Facebook</span>
                                </a>
                            </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                    <a class="a2a_button_x" title="Compartir en X">
                                        <svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="35" height="35" viewBox="0 0 1200 1200" fill="none">
                                          <circle cx="600" cy="600" r="600" fill="black"/>
                                          <g transform="translate(200,200) scale(0.6)">
                                            <path d="M714.163 519.284L1160.89 0H1055.03L667.137 450.887L357.328 0H0L468.492 681.821L0 1226.37H105.866L515.491 750.218L842.672 1226.37H1200L714.137 519.284H714.163ZM569.165 687.828L521.697 619.934L144.011 79.6944H306.615L611.412 515.685L658.88 583.579L1055.08 1150.3H892.476L569.165 687.854V687.828Z" fill="white"/>
                                          </g>
                                        </svg>
                                        <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en X</span>
                                    </a>
                                </div>
                                <div class="share-rrss-container__item">
                                    <a class="a2a_button_linkedin" title="Compartir en LinkedIn">
                                        <svg enable-background="new 0 0 32 32" height="35" id="Layer_1" version="1.0" viewBox="0 0 32 32" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><g><circle clip-rule="evenodd" cx="16" cy="16" fill="#007BB5" fill-rule="evenodd" r="16"/><g><rect fill="#FFFFFF" height="14" width="4" x="7" y="11"/><path d="M20.499,11c-2.791,0-3.271,1.018-3.499,2v-2h-4v14h4v-8c0-1.297,0.703-2,2-2c1.266,0,2,0.688,2,2v8h4v-7    C25,14,24.479,11,20.499,11z" fill="#FFFFFF"/><circle cx="9" cy="8" fill="#FFFFFF" r="2"/></g></g><g/><g/><g/><g/><g/><g/></svg>
                                        <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en LinkedIn</span>
                                    </a>
                                </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_whatsapp" title=Compartir en Whatsapp>
                                    <svg enable-background="new 0 0 128 128" height="35" id="Layer_1" version="1.1" viewBox="0 0 128 128" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><circle cx="64" cy="64" fill="#25D366" r="64"/><g><path d="M92.346,35.49c-7.522-7.53-17.523-11.678-28.179-11.683c-21.954,0-39.826,17.868-39.833,39.831   c-0.004,7.022,1.831,13.875,5.316,19.913L24,104.193l21.115-5.538c5.819,3.171,12.369,4.844,19.036,4.847h0.017l0,0   c21.954,0,39.823-17.871,39.832-39.833C104.005,53.027,99.864,43.019,92.346,35.49 M64.168,96.774h-0.013   c-5.943-0.002-11.769-1.598-16.853-4.614l-1.209-0.718l-12.53,3.287l3.343-12.216l-0.787-1.256   c-3.315-5.27-5.066-11.361-5.062-17.619c0.006-18.253,14.859-33.104,33.121-33.104c8.844,0.002,17.155,3.451,23.407,9.71   c6.251,6.258,9.691,14.575,9.689,23.422C97.268,81.922,82.415,96.774,64.168,96.774 M82.328,71.979   c-0.996-0.499-5.889-2.904-6.802-3.239c-0.913-0.332-1.574-0.497-2.238,0.499s-2.571,3.239-3.153,3.903   c-0.58,0.664-1.16,0.748-2.156,0.249s-4.202-1.549-8.001-4.941c-2.96-2.637-4.958-5.899-5.538-6.895s-0.062-1.533,0.437-2.03   c0.448-0.446,0.996-1.162,1.493-1.744c0.497-0.582,0.663-0.997,0.995-1.66c0.332-0.664,0.167-1.245-0.083-1.743   c-0.25-0.499-2.24-5.398-3.068-7.391c-0.809-1.941-1.629-1.678-2.239-1.708c-0.582-0.028-1.245-0.036-1.908-0.036   c-0.663,0-1.742,0.249-2.654,1.246c-0.911,0.996-3.483,3.403-3.483,8.304c0,4.898,3.566,9.632,4.064,10.295   c0.498,0.663,7.018,10.718,17.002,15.029c2.374,1.024,4.229,1.637,5.674,2.097c2.384,0.759,4.554,0.65,6.27,0.394   c1.912-0.285,5.888-2.407,6.719-4.732c0.829-2.324,0.829-4.316,0.578-4.732C83.986,72.727,83.322,72.478,82.328,71.979" fill="#FFFFFF"/></g></svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en Whatsapp</span>
                                </a>
                            </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_copy_link" title=Copiar enlace>
                                    <svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="35" height="35" viewBox="0 0 24 24" class="share-rrss-container__rrss-img" fill="none">
                                        <path d="M0 12C0 5.37258 5.37258 0 12 0C18.6274 0 24 5.37258 24 12C24 18.6274 18.6274 24 12 24C5.37258 24 0 18.6274 0 12Z" fill="#0F213B"/>
                                        <g clip-path="url(#clip0_3210_33851)">
                                            <path d="M10.833 12.583C11.0835 12.9179 11.4031 13.195 11.7702 13.3955C12.1372 13.5961 12.5431 13.7153 12.9602 13.7452C13.3774 13.7751 13.7961 13.7149 14.188 13.5687C14.5798 13.4225 14.9357 13.1938 15.2313 12.898L16.9813 11.148C17.5126 10.5979 17.8066 9.86114 17.8 9.0964C17.7933 8.33166 17.4866 7.60012 16.9458 7.05935C16.405 6.51858 15.6735 6.21183 14.9088 6.20519C14.144 6.19854 13.4073 6.49253 12.8572 7.02382L11.8538 8.02132" stroke="#F5F5F5" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                            <path d="M13.1663 11.4157C12.9158 11.0808 12.5962 10.8037 12.2291 10.6032C11.8621 10.4027 11.4562 10.2834 11.0391 10.2535C10.6219 10.2237 10.2032 10.2839 9.81134 10.43C9.41948 10.5762 9.06364 10.8049 8.76796 11.1007L7.01796 12.8507C6.48667 13.4008 6.19268 14.1376 6.19933 14.9023C6.20597 15.6671 6.51272 16.3986 7.05349 16.9394C7.59426 17.4802 8.3258 17.7869 9.09054 17.7935C9.85528 17.8002 10.592 17.5062 11.1421 16.9749L12.1396 15.9774" stroke="#F5F5F5" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        </g>
                                        <defs>
                                            <clipPath id="clip0_3210_33851">
                                                <rect width="14" height="14" fill="white" transform="translate(5 5)"/>
                                            </clipPath>
                                        </defs>
                                    </svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Copiar enlace</span>
                                </a>
                            </div>
                        </div>
                        <div class="share-rrss-container__share-img">
                                    <svg width="24" height="24" viewBox="0 0 24 24" fill="none" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg">
                                        <path d="M11.8571 5H6.71429C6.25963 5 5.82359 5.1873 5.5021 5.5207C5.18061 5.8541 5 6.30628 5 6.77778V21L11 16.5556L17 21V10.3333" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        <path d="M17 3V7" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        <path d="M15 5H19" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                    </svg>
                                    <a id="save-fav-img" class="tosavefav" style="text-decoration: none">
                                    <span class="share-rrss-container__share-img-text reset-margin actions">Guardar artículo</span>
                                </a>
                        </div>
                        <input type="hidden" value="24009423" id="id_post">
                    </div>
                </div>
                <div class="note-separator-medium"></div>
                <div class="nospeech note-normal-container__second-new">
                    <img width="1360" height="768" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/10/Pedro-Pablo-Solares.png?quality=52&amp;w=1360&amp;h=768&amp;crop=1" class="note-normal-container__second-new-img d-none wp-post-image" alt="" fetchpriority="high" loading="eager" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/10/Pedro-Pablo-Solares.png?resize=1360,768 1360w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/10/Pedro-Pablo-Solares.png?resize=235,132 235w" sizes="(max-width: 1360px) 100vw, 1360px" decoding="async" />
                    <h4 class="note-normal-container__second-new-description mb-1 pb-1 special-border-bottom d-none" style="text-align: right">
                        
                    </h4>
                    <!--h4 class="note-normal-container__second-new-author special-border-bottom">
                        Foto:
                    </h4-->
                    <div class="note-separator-large"></div>
                </div>
	<script>
                    document.addEventListener('DOMContentLoaded', function () {
                        const saveFavImg = document.getElementById('save-fav-img');

                        if (saveFavImg) {
                            saveFavImg.addEventListener('click', function () {
                                const user = tp?.pianoId?.getUser?.();

                                if (user && user.uid !== '0' && this.classList.contains('tosavefav')) {
                                    const postIdInput = document.getElementById('id_post');
                                    const post_id = postIdInput ? postIdInput.value : null;
                                    if (!post_id) return;

                                    fetch('https://foservices.prensalibre.com/usuario/favoritos/save_piano', {
                                        method: 'POST',
                                        headers: {
                                            'Content-Type': 'application/x-www-form-urlencoded',
                                        },
                                        body: new URLSearchParams({
                                            uid: user.uid,
                                            aid: post_id
                                        }),
                                    })
                                    .then(response => response.json())
                                    .then(data => {
                                        const actions = saveFavImg.querySelector('.actions');
                                        if (actions) {
                                            actions.textContent = data.message;
                                        }

                                        sendPostMessageGtag({
                                            event_label: 'Artículo guardado',
                                            value: '1',
                                        }, 'articulos_guardados');

                                        sendPostMessageGtag({
                                            event_label: '<?php echo A dónde vas, Radio Faro Cultural; ?>',
                                            value: '1',
                                        }, 'articulos_guardados_detalle');

                                        if (data.message !== 'guardar') {
                                            saveFavImg.classList.remove('tosavefav');
                                            saveFavImg.classList.add('tomyfavs');
                                        }
                                    })
                                    .catch(error => {
                                        console.error('Error en la petición:', error);
                                    });
                                }

                                if (this.classList.contains('tomyfavs')) {
                                    window.open('https://www.prensalibre.com/mis-articulos/', '_blank');
                                }
                            });
                        }
                    });
                </script>


<p>Al funeral de mi padre, llegamos temprano el segundo día. Ese, que más tarde se desenlaza cuando se lleva el cuerpo a su destino final. La gente empezó a llegar, la familia, los amigos. Pero había uno que me sobresalió, ahí, sentado, en la entrada de la capilla. Llegó solo y no le hablaba a nadie; estaba realmente quieto. Esos momentos para el deudo pasan en tiempo surreal. Recuerdo haber saludado a todos, pero al voltear, el hombre callado seguía igual. Cierto, muchos llegan sin compañía a un velorio; pero este sobresalía, pues no hacía ni un intento por interactuar. Ni siquiera para dar el pésame a la familia. Pero ahí estaba; solemne, en evidente respeto. Me acerqué y le dije, señalando al féretro: ¿Usted conocía a mi papá? Y me dijo que sí, pero que no en persona, sino solo por voz. Mi padre tenía el programa Hablemos de Música, en la <em>Radio Faro Cultural</em>. Me conmovió cuando me contó porqué había llegado.</p>



			<div class="note-normal-container__quote nospeech">
				<div class="note-normal-container__quote-version-two">
					<div class="note-normal-container__quote-separator-small"></div>
					<h3 style="font-family: Acto-Medium-Medium !important" class="note-normal-container__quote-version-two-quote m-3">No serán millones, seguramente. Pero el género no está destinado a eso.</h3>
					<div class="note-normal-container__quote-separator-small"></div>
				</div>
			</div>
			<div class="note-separator-large"></div>


<p>El programa musical de mi papá es una belleza. Podría elaborar, pero mejor me refiero a las palabras de la Ministra de Cultura, Liwy Grazioso, quien ayer en la celebración de gala del 75 aniversario de la radio insigne de la cultura en el país, lo llamó “una verdadera joya”. Y a lo escrito por el columnista Antonio Mosquera, en su título <em>Generosidad Filarmónica</em>, quien lo identifica como lo “más gratificante” de escuchar la emisora, hoy en día. Esa apreciación, no dudo, es compartida por aquel hombre solitario en el funeral, y a quien le tembló la voz cuando me contó que él es hondureño, pero que viaja por trabajo al país. Y que él, con intención, viene en fin de semana, con la ilusión de prender la <em>Radio Faro</em> en el horario cuando papá ponía el disco a rodar, y compartía algo de los grandes, mientras con amable voz de cuento, narraba la historia, el conexto y las curiosidades de cada obra y su ambiente.</p>



<p>Cuentan que en 1950, cuando <em>Radio Faro</em> se fundó, otro par también transmitía música clásica. Pero cuando estas fueron cerrando, <em>RFC </em>quedó como la única para quienes tenían sensibilidad por la música de los barrocos, los clásicos, románticos, contemporáneos y demás, de lo que ahora llaman la música “académica”. Eran tiempos más dorados del género. Y tiempos cuando, como lo dijeron ayer también en la celebración, para escuchar algo de Mozart o de Brahms, ya sea se compraba un acetato en la vieja casona de Musical, como única alternativa, sintonizar el 104.5, en FM. Así, <em>Radio Faro</em> fue un tesoro único para sus oyentes. Pero como todo, esto también cambió. Los accesos a contenidos digitales emergieron y, en el caso de este género educado del arte, la afición decayó a nivel mundial. Dice el controversial opinador musical, Norman Lebrecht, que el género clásico ya no es del interés del 99% de la población.</p>



<p><a><em>Radio Faro</em></a> es dependencia de Gobierno. Y así, no fue inmune a lo mediocre y corrupto. En un punto bajo, Jimmy M. puso de director a un su cuate de la Tropa Loca. Sin aprecio por Liszt o Schubert, fue removiendo también a Bach por música instrumental de elevador. Argumentaba, dicen, que ya nadie escucha música clásica. Él se fue. Pero algo de lo que trajo se quedó. Continúa el miedo por no llegar a masas, que da entrada a otras expresiones. Jazzes y artistas nacionales se suman a la marimba, en una fusión que diluye identidad. Mi padre lo llora desde los cielos. Él, como sus hijos ahora, palpamos aprecio constante de una afición. No serán millones, seguramente. Pero el género no está destinado a eso. Sino a llegar a lo más profundo y a conmover al extremo. Como a aquel señor que echaba viaje desde Honduras, y a quien tanto impactó, que fue solo a rendir homenaje a quien le abrió las puertas a lo sublime.</p>
<div class="gsp_post_data" data-post_type="post" data-cat="columnasdiarias,opinion" data-modified="120" data-title="A dónde vas, Radio Faro Cultural" data-home="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co"></div>]]></content:encoded>
                                                                                                        <media:content url="" medium="image"/>
                                                                                                <post-id xmlns="com-wordpress:feed-additions:1">24009423</post-id>                    </item>
                                        <item>
                        <title>El acento saldrá del bolsillo</title>
                        <link>https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/opinion/columnasdiarias/el-acento-saldra-del-bolsillo/</link>
                                                <pubDate>Sun, 28 Sep 2025 06:02:00 +0000</pubDate>
                        <dc:creator><![CDATA[ <div class="editorial-container__name" style="font-weight: 500;font-family: &quot;Acto-Small-Medium&quot;, Roboto !important;font-size: 14px !important;line-height: 18px !important;color: #00b9f2 !important;" >
       						Columnas Diarias</div>

						<div class="note-normal-container__author-variant-two special-style-normal-note-author">
							<h3 class="special-pill-note-container-title">ESCRITO POR:</h3>
								<div class="columnista-individual-container reset-margin w-100 col-12">
									<img width="150" height="150" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?quality=52&amp;w=150" class="avatar avatar-150 photo columnista-individual-container__photo special-img-author-note rounded-circle wp-post-image" alt="" decoding="async" loading="lazy" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png 300w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=150,150 150w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=80,80 80w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=96,96 96w" sizes="auto, (max-width: 150px) 100vw, 150px" />									<div class="columnista-individual-container__details">
										<h2 class="columnista-individual-container__author font-size-author-note special-border-none">Pedro Pablo Solares</h2>
										<h3 class="columnista-individual-container__description">
											Especialista en migración de guatemaltecos en Estados Unidos. Creador de redes de contacto con comunidades migrantes, asesor para proyectos de aplicación pública y privada. Abogado de formación.										</h3>
									</div>
								</div>
						</div>
						<div class="editorial-container__date" style="margin: 8px 0;font-family: &quot;Acto-Small-Light&quot;, Roboto !important;font-weight: 300 !important;font-size: 20px !important;line-height: 18px !important;color: #474747 !important;"><span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-09-28T00:02:00-06:00">28 de septiembre de 2025</time></span></div>]]></dc:creator>
                                                <category><![CDATA[Columnas Diarias]]></category>
                        <guid isPermaLink="false">https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/?p=23815736</guid>
                                                    <description><![CDATA[¿Se trata el hablar de custodiar muros o de abrir ventanas?]]></description>
                                                                                        <content:encoded><![CDATA[<img width="1200" height="779" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/09/Pedro-Pablo-Solares_e7721b.png?quality=52&amp;w=1200" class="attachment-featured-medium size-featured-medium" alt="" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/09/Pedro-Pablo-Solares_e7721b.png 1578w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/09/Pedro-Pablo-Solares_e7721b.png?resize=768,498 768w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/09/Pedro-Pablo-Solares_e7721b.png?resize=1536,997 1536w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/09/Pedro-Pablo-Solares_e7721b.png?resize=150,97 150w" sizes="auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px" loading="lazy" decoding="async" /><style>
				.img_fo{
				    aspect-ratio: 16/9;
                    width: 100%;
                    height: auto;
                    margin-bottom: 8px;
                    object-fit: contain;
				}
			</style><style>
				.badge-pl-plus__md-and-lg__element-text{
					font-family: "Acto-Tiny-Medium" !important;
					color: #0f213b !important;
					font-size: 12px !important;
					line-height: 15px !important;
					z-index: 2 !important;
					padding-top: 2px !important;
					padding-right: 2px !important;
				}
				.posted-on{
					color: #474747;
					font-family: Acto-Small-Light;
					font-size: 14px;
					font-style: normal;
					font-weight: 300;
					line-height: 18px;
				}

				.ux-excerpt-post{
					color: #474747 !important;
					font-family: Acto-Large-Light !important;
					font-size: 20px !important;
					font-style: normal !important;
					font-weight: 300 !important;
					line-height: 27px !important;
				}

			</style><div class="nospeech note-normal-container__principal-new-section text-uppercase"><h3 style="font-family: Acto-Small-Medium !important" class="note-normal-container__principal-new-section text-uppercase">Rincón de Petul</h3></div><h1 style="font-family: Acto-Heading-H5 !important" class="note-opinion__title-principal mb-0">El acento saldrá del bolsillo</h1><div class="tinypass_handler_audionota"><div class="gsp_full_player_david"></div></div><h2 class="note-normal-container__principal-new-subtitle ux-excerpt-post">¿Se trata el hablar de custodiar muros o de abrir ventanas?</h2>
	<div class="note-separator-small"></div>
                <div class="nospeech note-normal-container__author-container">
                    <div class="note-normal-container__author">
                        <img src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?quality=52&amp;w=54" class="avatar avatar-54 photo note-normal-container__author-img rounded-circle wp-post-image" alt="" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png 300w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=150,150 150w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=80,80 80w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=96,96 96w" sizes="(max-width: 54px) 100vw, 54px" loading="lazy" decoding="async" />
                        <div class="note-normal-container__author-description">
                            <p class="note-normal-container__author-description-name"><span class="byline"><span class="author vcard redesign-link"><a href="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/author/pedro-pablo-solares/" title="Posts by Pedro Pablo Solares" class="author url fn" rel="author">Pedro Pablo Solares</a></span></span></p>
                <div class="note-normal-container__author-description-time-container" 
                     style="display:flex; align-items:center; gap:8px; flex-wrap:nowrap;">
            
                    <span style="font-family: Acto-Small-Medium !important; display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">
                        <span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-09-28T00:02:00-06:00">28 de septiembre de 2025</time></span>
                    </span>
            
                    <span style="display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">|</span>
            
                    <img decoding="async" loading="lazy" 
                         src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/themes/ux_prensalibre/client/build/images/iconos/time-clock.svg" 
                         class="note-normal-container__author-description-hour" 
                         alt="time-clock" 
                         style="display:inline-block; vertical-align:middle; width:16px; height:16px;">
            
                    <span style="display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">
                        <span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-09-28T00:02:00-06:00">00:02h</time></span>
                    </span>
            
                </div>
            </div>
        </div>
        <div class="note-normal-container__author-description-icon" style="background-color: #eeefee; border-radius: 50px; display: flex; justify-content: center; padding-left: 2%; padding-top: 5px; padding-bottom: 5px; padding-right: 1%;">
                        <div class="share-rrss-container__rrss a2a_kit a2a_default_style">
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_facebook" title="Compartir en Facebook">
                                    <svg height="35" style="fill-rule:evenodd;clip-rule:evenodd;stroke-linejoin:round;stroke-miterlimit:2;" version="1.1" viewBox="0 0 512 512" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:serif="http://www.serif.com/" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><g><path d="M512,256c0,-141.385 -114.615,-256 -256,-256c-141.385,0 -256,114.615 -256,256c0,127.777 93.616,233.685 216,252.89l0,-178.89l-65,0l0,-74l65,0l0,-56.4c0,-64.16 38.219,-99.6 96.695,-99.6c28.009,0 57.305,5 57.305,5l0,63l-32.281,0c-31.801,0 -41.719,19.733 -41.719,39.978l0,48.022l71,0l-11.35,74l-59.65,0l0,178.89c122.385,-19.205 216,-125.113 216,-252.89Z" style="fill:#1877f2;fill-rule:nonzero;"/><path d="M355.65,330l11.35,-74l-71,0l0,-48.022c0,-20.245 9.917,-39.978 41.719,-39.978l32.281,0l0,-63c0,0 -29.297,-5 -57.305,-5c-58.476,0 -96.695,35.44 -96.695,99.6l0,56.4l-65,0l0,74l65,0l0,178.89c13.033,2.045 26.392,3.11 40,3.11c13.608,0 26.966,-1.065 40,-3.11l0,-178.89l59.65,0Z" style="fill:#fff;fill-rule:nonzero;"/></g></svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en Facebook</span>
                                </a>
                            </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                    <a class="a2a_button_x" title="Compartir en X">
                                        <svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="35" height="35" viewBox="0 0 1200 1200" fill="none">
                                          <circle cx="600" cy="600" r="600" fill="black"/>
                                          <g transform="translate(200,200) scale(0.6)">
                                            <path d="M714.163 519.284L1160.89 0H1055.03L667.137 450.887L357.328 0H0L468.492 681.821L0 1226.37H105.866L515.491 750.218L842.672 1226.37H1200L714.137 519.284H714.163ZM569.165 687.828L521.697 619.934L144.011 79.6944H306.615L611.412 515.685L658.88 583.579L1055.08 1150.3H892.476L569.165 687.854V687.828Z" fill="white"/>
                                          </g>
                                        </svg>
                                        <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en X</span>
                                    </a>
                                </div>
                                <div class="share-rrss-container__item">
                                    <a class="a2a_button_linkedin" title="Compartir en LinkedIn">
                                        <svg enable-background="new 0 0 32 32" height="35" id="Layer_1" version="1.0" viewBox="0 0 32 32" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><g><circle clip-rule="evenodd" cx="16" cy="16" fill="#007BB5" fill-rule="evenodd" r="16"/><g><rect fill="#FFFFFF" height="14" width="4" x="7" y="11"/><path d="M20.499,11c-2.791,0-3.271,1.018-3.499,2v-2h-4v14h4v-8c0-1.297,0.703-2,2-2c1.266,0,2,0.688,2,2v8h4v-7    C25,14,24.479,11,20.499,11z" fill="#FFFFFF"/><circle cx="9" cy="8" fill="#FFFFFF" r="2"/></g></g><g/><g/><g/><g/><g/><g/></svg>
                                        <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en LinkedIn</span>
                                    </a>
                                </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_whatsapp" title=Compartir en Whatsapp>
                                    <svg enable-background="new 0 0 128 128" height="35" id="Layer_1" version="1.1" viewBox="0 0 128 128" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><circle cx="64" cy="64" fill="#25D366" r="64"/><g><path d="M92.346,35.49c-7.522-7.53-17.523-11.678-28.179-11.683c-21.954,0-39.826,17.868-39.833,39.831   c-0.004,7.022,1.831,13.875,5.316,19.913L24,104.193l21.115-5.538c5.819,3.171,12.369,4.844,19.036,4.847h0.017l0,0   c21.954,0,39.823-17.871,39.832-39.833C104.005,53.027,99.864,43.019,92.346,35.49 M64.168,96.774h-0.013   c-5.943-0.002-11.769-1.598-16.853-4.614l-1.209-0.718l-12.53,3.287l3.343-12.216l-0.787-1.256   c-3.315-5.27-5.066-11.361-5.062-17.619c0.006-18.253,14.859-33.104,33.121-33.104c8.844,0.002,17.155,3.451,23.407,9.71   c6.251,6.258,9.691,14.575,9.689,23.422C97.268,81.922,82.415,96.774,64.168,96.774 M82.328,71.979   c-0.996-0.499-5.889-2.904-6.802-3.239c-0.913-0.332-1.574-0.497-2.238,0.499s-2.571,3.239-3.153,3.903   c-0.58,0.664-1.16,0.748-2.156,0.249s-4.202-1.549-8.001-4.941c-2.96-2.637-4.958-5.899-5.538-6.895s-0.062-1.533,0.437-2.03   c0.448-0.446,0.996-1.162,1.493-1.744c0.497-0.582,0.663-0.997,0.995-1.66c0.332-0.664,0.167-1.245-0.083-1.743   c-0.25-0.499-2.24-5.398-3.068-7.391c-0.809-1.941-1.629-1.678-2.239-1.708c-0.582-0.028-1.245-0.036-1.908-0.036   c-0.663,0-1.742,0.249-2.654,1.246c-0.911,0.996-3.483,3.403-3.483,8.304c0,4.898,3.566,9.632,4.064,10.295   c0.498,0.663,7.018,10.718,17.002,15.029c2.374,1.024,4.229,1.637,5.674,2.097c2.384,0.759,4.554,0.65,6.27,0.394   c1.912-0.285,5.888-2.407,6.719-4.732c0.829-2.324,0.829-4.316,0.578-4.732C83.986,72.727,83.322,72.478,82.328,71.979" fill="#FFFFFF"/></g></svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en Whatsapp</span>
                                </a>
                            </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_copy_link" title=Copiar enlace>
                                    <svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="35" height="35" viewBox="0 0 24 24" class="share-rrss-container__rrss-img" fill="none">
                                        <path d="M0 12C0 5.37258 5.37258 0 12 0C18.6274 0 24 5.37258 24 12C24 18.6274 18.6274 24 12 24C5.37258 24 0 18.6274 0 12Z" fill="#0F213B"/>
                                        <g clip-path="url(#clip0_3210_33851)">
                                            <path d="M10.833 12.583C11.0835 12.9179 11.4031 13.195 11.7702 13.3955C12.1372 13.5961 12.5431 13.7153 12.9602 13.7452C13.3774 13.7751 13.7961 13.7149 14.188 13.5687C14.5798 13.4225 14.9357 13.1938 15.2313 12.898L16.9813 11.148C17.5126 10.5979 17.8066 9.86114 17.8 9.0964C17.7933 8.33166 17.4866 7.60012 16.9458 7.05935C16.405 6.51858 15.6735 6.21183 14.9088 6.20519C14.144 6.19854 13.4073 6.49253 12.8572 7.02382L11.8538 8.02132" stroke="#F5F5F5" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                            <path d="M13.1663 11.4157C12.9158 11.0808 12.5962 10.8037 12.2291 10.6032C11.8621 10.4027 11.4562 10.2834 11.0391 10.2535C10.6219 10.2237 10.2032 10.2839 9.81134 10.43C9.41948 10.5762 9.06364 10.8049 8.76796 11.1007L7.01796 12.8507C6.48667 13.4008 6.19268 14.1376 6.19933 14.9023C6.20597 15.6671 6.51272 16.3986 7.05349 16.9394C7.59426 17.4802 8.3258 17.7869 9.09054 17.7935C9.85528 17.8002 10.592 17.5062 11.1421 16.9749L12.1396 15.9774" stroke="#F5F5F5" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        </g>
                                        <defs>
                                            <clipPath id="clip0_3210_33851">
                                                <rect width="14" height="14" fill="white" transform="translate(5 5)"/>
                                            </clipPath>
                                        </defs>
                                    </svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Copiar enlace</span>
                                </a>
                            </div>
                        </div>
                        <div class="share-rrss-container__share-img">
                                    <svg width="24" height="24" viewBox="0 0 24 24" fill="none" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg">
                                        <path d="M11.8571 5H6.71429C6.25963 5 5.82359 5.1873 5.5021 5.5207C5.18061 5.8541 5 6.30628 5 6.77778V21L11 16.5556L17 21V10.3333" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        <path d="M17 3V7" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        <path d="M15 5H19" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                    </svg>
                                    <a id="save-fav-img" class="tosavefav" style="text-decoration: none">
                                    <span class="share-rrss-container__share-img-text reset-margin actions">Guardar artículo</span>
                                </a>
                        </div>
                        <input type="hidden" value="23815736" id="id_post">
                    </div>
                </div>
                <div class="note-separator-medium"></div>
                <div class="nospeech note-normal-container__second-new">
                    <img width="1360" height="768" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/09/Pedro-Pablo-Solares_e7721b.png?quality=52&amp;w=1360&amp;h=768&amp;crop=1" class="note-normal-container__second-new-img d-none wp-post-image" alt="" fetchpriority="high" loading="eager" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/09/Pedro-Pablo-Solares_e7721b.png?resize=1360,768 1360w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/09/Pedro-Pablo-Solares_e7721b.png?resize=235,132 235w" sizes="(max-width: 1360px) 100vw, 1360px" decoding="async" />
                    <h4 class="note-normal-container__second-new-description mb-1 pb-1 special-border-bottom d-none" style="text-align: right">
                        
                    </h4>
                    <!--h4 class="note-normal-container__second-new-author special-border-bottom">
                        Foto:
                    </h4-->
                    <div class="note-separator-large"></div>
                </div>
	<script>
                    document.addEventListener('DOMContentLoaded', function () {
                        const saveFavImg = document.getElementById('save-fav-img');

                        if (saveFavImg) {
                            saveFavImg.addEventListener('click', function () {
                                const user = tp?.pianoId?.getUser?.();

                                if (user && user.uid !== '0' && this.classList.contains('tosavefav')) {
                                    const postIdInput = document.getElementById('id_post');
                                    const post_id = postIdInput ? postIdInput.value : null;
                                    if (!post_id) return;

                                    fetch('https://foservices.prensalibre.com/usuario/favoritos/save_piano', {
                                        method: 'POST',
                                        headers: {
                                            'Content-Type': 'application/x-www-form-urlencoded',
                                        },
                                        body: new URLSearchParams({
                                            uid: user.uid,
                                            aid: post_id
                                        }),
                                    })
                                    .then(response => response.json())
                                    .then(data => {
                                        const actions = saveFavImg.querySelector('.actions');
                                        if (actions) {
                                            actions.textContent = data.message;
                                        }

                                        sendPostMessageGtag({
                                            event_label: 'Artículo guardado',
                                            value: '1',
                                        }, 'articulos_guardados');

                                        sendPostMessageGtag({
                                            event_label: '<?php echo El acento saldrá del bolsillo; ?>',
                                            value: '1',
                                        }, 'articulos_guardados_detalle');

                                        if (data.message !== 'guardar') {
                                            saveFavImg.classList.remove('tosavefav');
                                            saveFavImg.classList.add('tomyfavs');
                                        }
                                    })
                                    .catch(error => {
                                        console.error('Error en la petición:', error);
                                    });
                                }

                                if (this.classList.contains('tomyfavs')) {
                                    window.open('https://www.prensalibre.com/mis-articulos/', '_blank');
                                }
                            });
                        }
                    });
                </script>


<p>Mamá era de esas personas a quienes se le pegan los acentos extranjeros. No podía hablar con alguien de otro país que, automáticamente, acomodaba su forma de hablar a la de su interlocutor. Ella lo negaba con enjundia, pero ya desde el aeropuerto, cuando iba de visita a México, uno notaba que le empezaba a brotar el tan simpático cantadito chilango. Y ojo, que cuando digo aeropuerto, no hablo siquiera del mexicano. Era ya desde La Aurora, en Guatemala, cuando entregaba el pasaporte a los de la aerolínea, que ya sonaba como otra persona. Yo la molestaba por eso; pero en su justicia, eso no era para nada algo solo suyo. He notado esa tendencia entre chapines, que no sostenemos contra otros nuestro hablado. Y es que creo que no sucede lo mismo a muchos otros. Si pensamos en los argentinos, por ejemplo, o los colombianos… ¡los cubanos! Ellos, incluso pueden trasladarse de país, que no importa cuántos años pasen, se les siguen distinguiendo al cien sus identidades en lo fonético.</p>



<p><br>Hablando con gente, me dicen que tal vez tenga que ver con que nuestra entonación sea recesiva. Un acento suave, digamos. ¡Pero es que es más que solo el cantado! Nuestro uso de vocablos sufre de nuestra traición también, pues los tendemos a modificar. De ahí que cuando nos exponemos a otros, nos vemos mutando pronto al tú o al usted, en vez de mantener el vos que usamos entre nosotros. Y pasa con la sintaxis. Lo noté ahora de visita a Madrid; al salir del avión, que no encontraba los lentes, no le dije al personal que los “perdí”. En cambio, se me salió un “he perdido”, que me dejó a mí mismo sorprendido. Abundan ejemplos. Fuimos a un evento hace unas semanas. Mi compañera de vida vio a alguien que emigró hace tiempo a España, y reímos de escucharlo hablar como si fuera ibérico de nacimiento.</p>



			<div class="note-normal-container__quote nospeech">
				<div class="note-normal-container__quote-version-two">
					<div class="note-normal-container__quote-separator-small"></div>
					<h3 style="font-family: Acto-Medium-Medium !important" class="note-normal-container__quote-version-two-quote m-3">Cada quien buscará su manera de tender hilos hacia el otro con lo que tiene a mano.</h3>
					<div class="note-normal-container__quote-separator-small"></div>
				</div>
			</div>
			<div class="note-separator-large"></div>


<p><br>Personalmente, la complejidad de los acentos es algo que me ha acompañado en buena parte de la vida. Y ni siquiera es en mi natal español, sino en el inglés, que me tocó aprenderlo a temprana edad en el norte de Inglaterra. Ahí, en ese lugar, hay un fuerte acento popular dominante, al que llaman geordie. Pero yo nunca lo agarré, pues el pueblo —además— era uno universitario. Nunca regresé a aquel lugar. En cambio, viajes frecuentes a tierras gringas me fueron moldeando el inglés y, como buen chapín, me adapté, quitando las formas de Inglaterra. Luego, encima, el sur profundo de Georgia y Alabama fueron mis destinos mucho tiempo. Ahí estaba entonces, estaba chapín, en ciudad geordie, que aprendió inglés académico, pero haciendo una adaptación instantánea al más profundo de los acentos sureños.</p>



<p><br>Impresiona el lenguaje que se nos acomoda en la boca con vida propia. Nos domina, más allá de la voluntad. Los chapines nos adaptamos al entorno. Un argentino me decía que el acento lo cargan ellos como si fuera una bandera. Nosotros lo guardamos en el bolsillo y lo desplegamos hasta estar nuevamente en la intimidad. Opto por verlo como un recurso de conexión. ¿Acaso nos olvidamos al cambiar una palabra o suavizar la entonación? No lo creo. Buscamos agradar, integrarnos a un algo —la humanidad— que sabemos que es más grande. No está mal, ¿o sí? ¿Se trata el hablar de custodiar muros o de abrir ventanas? Cada quien buscará su manera de tender hilos hacia el otro con lo que tiene a mano. Más todavía cuando ese hilo es tejido en una lengua aprendida. Esta semana viene una prueba máxima que tendré en esta particular inquietud. Regreso al lugar que me enseñó el inglés hace 40 años. ¿Qué acento saldrá? No lo sé. Saldrá sin permisos ni excusas. El hilo posible para nuevamente conectar.</p>
<div class="gsp_post_data" data-post_type="post" data-cat="columnasdiarias,opinion" data-modified="120" data-title="El acento saldrá del bolsillo" data-home="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co"></div>]]></content:encoded>
                                                                                                        <media:content url="" medium="image"/>
                                                                                                <post-id xmlns="com-wordpress:feed-additions:1">23815736</post-id>                    </item>
                                        <item>
                        <title>Empatías selectivas</title>
                        <link>https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/opinion/columnasdiarias/empatias-selectivas/</link>
                                                <pubDate>Sun, 21 Sep 2025 06:02:00 +0000</pubDate>
                        <dc:creator><![CDATA[ <div class="editorial-container__name" style="font-weight: 500;font-family: &quot;Acto-Small-Medium&quot;, Roboto !important;font-size: 14px !important;line-height: 18px !important;color: #00b9f2 !important;" >
       						Columnas Diarias</div>

						<div class="note-normal-container__author-variant-two special-style-normal-note-author">
							<h3 class="special-pill-note-container-title">ESCRITO POR:</h3>
								<div class="columnista-individual-container reset-margin w-100 col-12">
									<img width="150" height="150" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?quality=52&amp;w=150" class="avatar avatar-150 photo columnista-individual-container__photo special-img-author-note rounded-circle wp-post-image" alt="" decoding="async" loading="lazy" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png 300w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=150,150 150w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=80,80 80w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=96,96 96w" sizes="auto, (max-width: 150px) 100vw, 150px" />									<div class="columnista-individual-container__details">
										<h2 class="columnista-individual-container__author font-size-author-note special-border-none">Pedro Pablo Solares</h2>
										<h3 class="columnista-individual-container__description">
											Especialista en migración de guatemaltecos en Estados Unidos. Creador de redes de contacto con comunidades migrantes, asesor para proyectos de aplicación pública y privada. Abogado de formación.										</h3>
									</div>
								</div>
						</div>
						<div class="editorial-container__date" style="margin: 8px 0;font-family: &quot;Acto-Small-Light&quot;, Roboto !important;font-weight: 300 !important;font-size: 20px !important;line-height: 18px !important;color: #474747 !important;"><span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-09-21T00:02:00-06:00">21 de septiembre de 2025</time></span></div>]]></dc:creator>
                                                <category><![CDATA[Columnas Diarias]]></category>
                        <guid isPermaLink="false">https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/?p=23768797</guid>
                                                    <description><![CDATA[Es innegable que las personas estamos propensas a identificarnos más con aquello con lo que nos asociamos.]]></description>
                                                                                        <content:encoded><![CDATA[<img width="1200" height="779" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/09/Pedro-Pablo-Solares_0a9977.png?quality=52&amp;w=1200" class="attachment-featured-medium size-featured-medium" alt="" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/09/Pedro-Pablo-Solares_0a9977.png 1578w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/09/Pedro-Pablo-Solares_0a9977.png?resize=768,498 768w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/09/Pedro-Pablo-Solares_0a9977.png?resize=1536,997 1536w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/09/Pedro-Pablo-Solares_0a9977.png?resize=150,97 150w" sizes="auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px" loading="lazy" decoding="async" /><style>
				.img_fo{
				    aspect-ratio: 16/9;
                    width: 100%;
                    height: auto;
                    margin-bottom: 8px;
                    object-fit: contain;
				}
			</style><style>
				.badge-pl-plus__md-and-lg__element-text{
					font-family: "Acto-Tiny-Medium" !important;
					color: #0f213b !important;
					font-size: 12px !important;
					line-height: 15px !important;
					z-index: 2 !important;
					padding-top: 2px !important;
					padding-right: 2px !important;
				}
				.posted-on{
					color: #474747;
					font-family: Acto-Small-Light;
					font-size: 14px;
					font-style: normal;
					font-weight: 300;
					line-height: 18px;
				}

				.ux-excerpt-post{
					color: #474747 !important;
					font-family: Acto-Large-Light !important;
					font-size: 20px !important;
					font-style: normal !important;
					font-weight: 300 !important;
					line-height: 27px !important;
				}

			</style><div class="nospeech note-normal-container__principal-new-section text-uppercase"><h3 style="font-family: Acto-Small-Medium !important" class="note-normal-container__principal-new-section text-uppercase">Rincón de Petul</h3></div><h1 style="font-family: Acto-Heading-H5 !important" class="note-opinion__title-principal mb-0">Empatías selectivas</h1><div class="tinypass_handler_audionota"><div class="gsp_full_player_david"></div></div><h2 class="note-normal-container__principal-new-subtitle ux-excerpt-post">Es innegable que las personas estamos propensas a identificarnos más con aquello con lo que nos asociamos.</h2>
	<div class="note-separator-small"></div>
                <div class="nospeech note-normal-container__author-container">
                    <div class="note-normal-container__author">
                        <img src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?quality=52&amp;w=54" class="avatar avatar-54 photo note-normal-container__author-img rounded-circle wp-post-image" alt="" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png 300w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=150,150 150w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=80,80 80w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=96,96 96w" sizes="(max-width: 54px) 100vw, 54px" loading="lazy" decoding="async" />
                        <div class="note-normal-container__author-description">
                            <p class="note-normal-container__author-description-name"><span class="byline"><span class="author vcard redesign-link"><a href="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/author/pedro-pablo-solares/" title="Posts by Pedro Pablo Solares" class="author url fn" rel="author">Pedro Pablo Solares</a></span></span></p>
                <div class="note-normal-container__author-description-time-container" 
                     style="display:flex; align-items:center; gap:8px; flex-wrap:nowrap;">
            
                    <span style="font-family: Acto-Small-Medium !important; display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">
                        <span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-09-21T00:02:00-06:00">21 de septiembre de 2025</time></span>
                    </span>
            
                    <span style="display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">|</span>
            
                    <img decoding="async" loading="lazy" 
                         src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/themes/ux_prensalibre/client/build/images/iconos/time-clock.svg" 
                         class="note-normal-container__author-description-hour" 
                         alt="time-clock" 
                         style="display:inline-block; vertical-align:middle; width:16px; height:16px;">
            
                    <span style="display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">
                        <span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-09-21T00:02:00-06:00">00:02h</time></span>
                    </span>
            
                </div>
            </div>
        </div>
        <div class="note-normal-container__author-description-icon" style="background-color: #eeefee; border-radius: 50px; display: flex; justify-content: center; padding-left: 2%; padding-top: 5px; padding-bottom: 5px; padding-right: 1%;">
                        <div class="share-rrss-container__rrss a2a_kit a2a_default_style">
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_facebook" title="Compartir en Facebook">
                                    <svg height="35" style="fill-rule:evenodd;clip-rule:evenodd;stroke-linejoin:round;stroke-miterlimit:2;" version="1.1" viewBox="0 0 512 512" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:serif="http://www.serif.com/" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><g><path d="M512,256c0,-141.385 -114.615,-256 -256,-256c-141.385,0 -256,114.615 -256,256c0,127.777 93.616,233.685 216,252.89l0,-178.89l-65,0l0,-74l65,0l0,-56.4c0,-64.16 38.219,-99.6 96.695,-99.6c28.009,0 57.305,5 57.305,5l0,63l-32.281,0c-31.801,0 -41.719,19.733 -41.719,39.978l0,48.022l71,0l-11.35,74l-59.65,0l0,178.89c122.385,-19.205 216,-125.113 216,-252.89Z" style="fill:#1877f2;fill-rule:nonzero;"/><path d="M355.65,330l11.35,-74l-71,0l0,-48.022c0,-20.245 9.917,-39.978 41.719,-39.978l32.281,0l0,-63c0,0 -29.297,-5 -57.305,-5c-58.476,0 -96.695,35.44 -96.695,99.6l0,56.4l-65,0l0,74l65,0l0,178.89c13.033,2.045 26.392,3.11 40,3.11c13.608,0 26.966,-1.065 40,-3.11l0,-178.89l59.65,0Z" style="fill:#fff;fill-rule:nonzero;"/></g></svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en Facebook</span>
                                </a>
                            </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                    <a class="a2a_button_x" title="Compartir en X">
                                        <svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="35" height="35" viewBox="0 0 1200 1200" fill="none">
                                          <circle cx="600" cy="600" r="600" fill="black"/>
                                          <g transform="translate(200,200) scale(0.6)">
                                            <path d="M714.163 519.284L1160.89 0H1055.03L667.137 450.887L357.328 0H0L468.492 681.821L0 1226.37H105.866L515.491 750.218L842.672 1226.37H1200L714.137 519.284H714.163ZM569.165 687.828L521.697 619.934L144.011 79.6944H306.615L611.412 515.685L658.88 583.579L1055.08 1150.3H892.476L569.165 687.854V687.828Z" fill="white"/>
                                          </g>
                                        </svg>
                                        <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en X</span>
                                    </a>
                                </div>
                                <div class="share-rrss-container__item">
                                    <a class="a2a_button_linkedin" title="Compartir en LinkedIn">
                                        <svg enable-background="new 0 0 32 32" height="35" id="Layer_1" version="1.0" viewBox="0 0 32 32" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><g><circle clip-rule="evenodd" cx="16" cy="16" fill="#007BB5" fill-rule="evenodd" r="16"/><g><rect fill="#FFFFFF" height="14" width="4" x="7" y="11"/><path d="M20.499,11c-2.791,0-3.271,1.018-3.499,2v-2h-4v14h4v-8c0-1.297,0.703-2,2-2c1.266,0,2,0.688,2,2v8h4v-7    C25,14,24.479,11,20.499,11z" fill="#FFFFFF"/><circle cx="9" cy="8" fill="#FFFFFF" r="2"/></g></g><g/><g/><g/><g/><g/><g/></svg>
                                        <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en LinkedIn</span>
                                    </a>
                                </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_whatsapp" title=Compartir en Whatsapp>
                                    <svg enable-background="new 0 0 128 128" height="35" id="Layer_1" version="1.1" viewBox="0 0 128 128" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><circle cx="64" cy="64" fill="#25D366" r="64"/><g><path d="M92.346,35.49c-7.522-7.53-17.523-11.678-28.179-11.683c-21.954,0-39.826,17.868-39.833,39.831   c-0.004,7.022,1.831,13.875,5.316,19.913L24,104.193l21.115-5.538c5.819,3.171,12.369,4.844,19.036,4.847h0.017l0,0   c21.954,0,39.823-17.871,39.832-39.833C104.005,53.027,99.864,43.019,92.346,35.49 M64.168,96.774h-0.013   c-5.943-0.002-11.769-1.598-16.853-4.614l-1.209-0.718l-12.53,3.287l3.343-12.216l-0.787-1.256   c-3.315-5.27-5.066-11.361-5.062-17.619c0.006-18.253,14.859-33.104,33.121-33.104c8.844,0.002,17.155,3.451,23.407,9.71   c6.251,6.258,9.691,14.575,9.689,23.422C97.268,81.922,82.415,96.774,64.168,96.774 M82.328,71.979   c-0.996-0.499-5.889-2.904-6.802-3.239c-0.913-0.332-1.574-0.497-2.238,0.499s-2.571,3.239-3.153,3.903   c-0.58,0.664-1.16,0.748-2.156,0.249s-4.202-1.549-8.001-4.941c-2.96-2.637-4.958-5.899-5.538-6.895s-0.062-1.533,0.437-2.03   c0.448-0.446,0.996-1.162,1.493-1.744c0.497-0.582,0.663-0.997,0.995-1.66c0.332-0.664,0.167-1.245-0.083-1.743   c-0.25-0.499-2.24-5.398-3.068-7.391c-0.809-1.941-1.629-1.678-2.239-1.708c-0.582-0.028-1.245-0.036-1.908-0.036   c-0.663,0-1.742,0.249-2.654,1.246c-0.911,0.996-3.483,3.403-3.483,8.304c0,4.898,3.566,9.632,4.064,10.295   c0.498,0.663,7.018,10.718,17.002,15.029c2.374,1.024,4.229,1.637,5.674,2.097c2.384,0.759,4.554,0.65,6.27,0.394   c1.912-0.285,5.888-2.407,6.719-4.732c0.829-2.324,0.829-4.316,0.578-4.732C83.986,72.727,83.322,72.478,82.328,71.979" fill="#FFFFFF"/></g></svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en Whatsapp</span>
                                </a>
                            </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_copy_link" title=Copiar enlace>
                                    <svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="35" height="35" viewBox="0 0 24 24" class="share-rrss-container__rrss-img" fill="none">
                                        <path d="M0 12C0 5.37258 5.37258 0 12 0C18.6274 0 24 5.37258 24 12C24 18.6274 18.6274 24 12 24C5.37258 24 0 18.6274 0 12Z" fill="#0F213B"/>
                                        <g clip-path="url(#clip0_3210_33851)">
                                            <path d="M10.833 12.583C11.0835 12.9179 11.4031 13.195 11.7702 13.3955C12.1372 13.5961 12.5431 13.7153 12.9602 13.7452C13.3774 13.7751 13.7961 13.7149 14.188 13.5687C14.5798 13.4225 14.9357 13.1938 15.2313 12.898L16.9813 11.148C17.5126 10.5979 17.8066 9.86114 17.8 9.0964C17.7933 8.33166 17.4866 7.60012 16.9458 7.05935C16.405 6.51858 15.6735 6.21183 14.9088 6.20519C14.144 6.19854 13.4073 6.49253 12.8572 7.02382L11.8538 8.02132" stroke="#F5F5F5" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                            <path d="M13.1663 11.4157C12.9158 11.0808 12.5962 10.8037 12.2291 10.6032C11.8621 10.4027 11.4562 10.2834 11.0391 10.2535C10.6219 10.2237 10.2032 10.2839 9.81134 10.43C9.41948 10.5762 9.06364 10.8049 8.76796 11.1007L7.01796 12.8507C6.48667 13.4008 6.19268 14.1376 6.19933 14.9023C6.20597 15.6671 6.51272 16.3986 7.05349 16.9394C7.59426 17.4802 8.3258 17.7869 9.09054 17.7935C9.85528 17.8002 10.592 17.5062 11.1421 16.9749L12.1396 15.9774" stroke="#F5F5F5" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        </g>
                                        <defs>
                                            <clipPath id="clip0_3210_33851">
                                                <rect width="14" height="14" fill="white" transform="translate(5 5)"/>
                                            </clipPath>
                                        </defs>
                                    </svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Copiar enlace</span>
                                </a>
                            </div>
                        </div>
                        <div class="share-rrss-container__share-img">
                                    <svg width="24" height="24" viewBox="0 0 24 24" fill="none" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg">
                                        <path d="M11.8571 5H6.71429C6.25963 5 5.82359 5.1873 5.5021 5.5207C5.18061 5.8541 5 6.30628 5 6.77778V21L11 16.5556L17 21V10.3333" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        <path d="M17 3V7" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        <path d="M15 5H19" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                    </svg>
                                    <a id="save-fav-img" class="tosavefav" style="text-decoration: none">
                                    <span class="share-rrss-container__share-img-text reset-margin actions">Guardar artículo</span>
                                </a>
                        </div>
                        <input type="hidden" value="23768797" id="id_post">
                    </div>
                </div>
                <div class="note-separator-medium"></div>
                <div class="nospeech note-normal-container__second-new">
                    <img width="1360" height="768" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/09/Pedro-Pablo-Solares_0a9977.png?quality=52&amp;w=1360&amp;h=768&amp;crop=1" class="note-normal-container__second-new-img d-none wp-post-image" alt="" fetchpriority="high" loading="eager" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/09/Pedro-Pablo-Solares_0a9977.png?resize=1360,768 1360w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/09/Pedro-Pablo-Solares_0a9977.png?resize=235,132 235w" sizes="(max-width: 1360px) 100vw, 1360px" decoding="async" />
                    <h4 class="note-normal-container__second-new-description mb-1 pb-1 special-border-bottom d-none" style="text-align: right">
                        
                    </h4>
                    <!--h4 class="note-normal-container__second-new-author special-border-bottom">
                        Foto:
                    </h4-->
                    <div class="note-separator-large"></div>
                </div>
	<script>
                    document.addEventListener('DOMContentLoaded', function () {
                        const saveFavImg = document.getElementById('save-fav-img');

                        if (saveFavImg) {
                            saveFavImg.addEventListener('click', function () {
                                const user = tp?.pianoId?.getUser?.();

                                if (user && user.uid !== '0' && this.classList.contains('tosavefav')) {
                                    const postIdInput = document.getElementById('id_post');
                                    const post_id = postIdInput ? postIdInput.value : null;
                                    if (!post_id) return;

                                    fetch('https://foservices.prensalibre.com/usuario/favoritos/save_piano', {
                                        method: 'POST',
                                        headers: {
                                            'Content-Type': 'application/x-www-form-urlencoded',
                                        },
                                        body: new URLSearchParams({
                                            uid: user.uid,
                                            aid: post_id
                                        }),
                                    })
                                    .then(response => response.json())
                                    .then(data => {
                                        const actions = saveFavImg.querySelector('.actions');
                                        if (actions) {
                                            actions.textContent = data.message;
                                        }

                                        sendPostMessageGtag({
                                            event_label: 'Artículo guardado',
                                            value: '1',
                                        }, 'articulos_guardados');

                                        sendPostMessageGtag({
                                            event_label: '<?php echo Empatías selectivas; ?>',
                                            value: '1',
                                        }, 'articulos_guardados_detalle');

                                        if (data.message !== 'guardar') {
                                            saveFavImg.classList.remove('tosavefav');
                                            saveFavImg.classList.add('tomyfavs');
                                        }
                                    })
                                    .catch(error => {
                                        console.error('Error en la petición:', error);
                                    });
                                }

                                if (this.classList.contains('tomyfavs')) {
                                    window.open('https://www.prensalibre.com/mis-articulos/', '_blank');
                                }
                            });
                        }
                    });
                </script>


<p>Parece que cobró relevancia la discusión sobre la empatía en estos días. Y las divisiones que aquejan a la sociedad, se ven recriminando a otros sobre cómo les falta esta característica esencial en una psiquis sana. Pero, a veces, falta observación sobre algo que puede considerarse natural: Que, en honestidad, en mayor o menor grado, todos tendemos a ser selectivos con la empatía. A solidarizarnos con los sentimientos de algunos, más que con los de otros. Muy en la mente del colectivo está el precepto que dicta amar a los demás; tanto, incluso, como a uno mismo. Eso lo dice la muy popular y conocida teología. Recaería entonces sobre nosotros —diría uno— necesariamente la obligación de ponernos en sus zapatos cuando algo malo le sucede a otra persona. Más bien, a todas las personas. Pero vemos repetidamente que esa santidad no le brota tan naturalmente a la gente.</p>



			<div class="note-normal-container__quote nospeech">
				<div class="note-normal-container__quote-version-two">
					<div class="note-normal-container__quote-separator-small"></div>
					<h3 style="font-family: Acto-Medium-Medium !important" class="note-normal-container__quote-version-two-quote m-3">Hemos de esforzarnos por empatías que no nos vienen de forma tan espontánea.</h3>
					<div class="note-normal-container__quote-separator-small"></div>
				</div>
			</div>
			<div class="note-separator-large"></div>


<p>Es innegable que las personas estamos propensas a identificarnos más con aquello con lo que nos asociamos. Un caso es lo que más se asemeja a lo nuestro. Digamos, alguien de nuestra edad, nacionalidad, o de condición social parecida; alguien con características fenotípicas similares o que pertenezca al mismo grupo. El género, la espiritualidad o, incluso, la forma de ver el mundo y la identificación ideológica. Empatizamos con aquel que podría ser yo mismo. Hay también acercamiento con grupos no necesariamente propios, pero con quienes se guarda alguna simpatía particular. Las causas que generan atracción, aunque no nos sean propias. Empatizamos a quien yo he escogido armonizar o aun, para con creo conveniente respaldar. El dolor que sufre el prójimo de mis colectivos —el propio, el de mi afecto o interés—, se convierte más comúnmente en un dolor propio. Empatías mínimas. Las indispensables, que requieren menos esfuerzo.</p>



<p>Pero hay otras compasiones que son también indispensables, si acaso procuramos una salud mental interna. Aquellas, con las que es menos fácil identificarnos. Sentir el dolor de la persona ajena o, incluso, el de la persona a quien alguna circunstancia nos llevó a ser contrarios. Esto es básico; está casi tan trillado, que puede sonar a una odiosa moralina. Pero entramos a una era donde lo inadmisible ha tenido cabida. Cuando aquellos esfuerzos por lograr más equidad se han buscado tirar y desechar. Se asoman tiempos cuando se arrecian las banderas y crecen las confrontaciones colectivas. Existe interés en eliminar la solidaridad por quien la tiene más difícil que uno. Se busca que aumente el desinterés por el dolor que rodea y aumenta. En inglés, hasta se popularizó el término “woke”, que se burla de aquel que adquiere una consciencia, basada en la empatía.</p>



<p>En Occidente prolifera la violencia ideológica. Suceden verdaderas tragedias personales y hemos de esforzarnos por empatías que no nos vienen de forma tan espontánea. El llamado es necesario en un camino que conduce a la vocación humana. Es de notar este momento altamente religioso. Empero, por alguna razón, no está en boga compartir los sentimientos del ajeno. Mundos hay que temen del foráneo; que justifican la pobreza generacional, o que procuran superioridades raciales inexistentes. Empatía. Esta tiene un valor propio, suficiente para su justificación. Pero además, en este país, pequeño, de mayorías pobres y con desventajas raciales en el ideario del poder, conviene mucho su promoción a nivel global. Colectivamente, nosotros somos el otro. Los necesitados de solidadaridad, más allá de aquella espontánea; la que se limita rebaños propios donde nos cuesta tener cabida.</p>
<div class="gsp_post_data" data-post_type="post" data-cat="columnasdiarias,opinion" data-modified="120" data-title="Empatías selectivas" data-home="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co"></div>]]></content:encoded>
                                                                                                        <media:content url="" medium="image"/>
                                                                                                <post-id xmlns="com-wordpress:feed-additions:1">23768797</post-id>                    </item>
                                        <item>
                        <title>Libertades necesarias</title>
                        <link>https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/opinion/columnasdiarias/libertades-necesarias/</link>
                                                <pubDate>Sun, 14 Sep 2025 06:02:00 +0000</pubDate>
                        <dc:creator><![CDATA[ <div class="editorial-container__name" style="font-weight: 500;font-family: &quot;Acto-Small-Medium&quot;, Roboto !important;font-size: 14px !important;line-height: 18px !important;color: #00b9f2 !important;" >
       						Columnas Diarias</div>

						<div class="note-normal-container__author-variant-two special-style-normal-note-author">
							<h3 class="special-pill-note-container-title">ESCRITO POR:</h3>
								<div class="columnista-individual-container reset-margin w-100 col-12">
									<img width="150" height="150" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?quality=52&amp;w=150" class="avatar avatar-150 photo columnista-individual-container__photo special-img-author-note rounded-circle wp-post-image" alt="" decoding="async" loading="lazy" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png 300w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=150,150 150w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=80,80 80w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=96,96 96w" sizes="auto, (max-width: 150px) 100vw, 150px" />									<div class="columnista-individual-container__details">
										<h2 class="columnista-individual-container__author font-size-author-note special-border-none">Pedro Pablo Solares</h2>
										<h3 class="columnista-individual-container__description">
											Especialista en migración de guatemaltecos en Estados Unidos. Creador de redes de contacto con comunidades migrantes, asesor para proyectos de aplicación pública y privada. Abogado de formación.										</h3>
									</div>
								</div>
						</div>
						<div class="editorial-container__date" style="margin: 8px 0;font-family: &quot;Acto-Small-Light&quot;, Roboto !important;font-weight: 300 !important;font-size: 20px !important;line-height: 18px !important;color: #474747 !important;"><span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-09-14T00:02:00-06:00">14 de septiembre de 2025</time></span></div>]]></dc:creator>
                                                <category><![CDATA[Columnas Diarias]]></category>
                        <guid isPermaLink="false">https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/?p=23714114</guid>
                                                    <description><![CDATA[Elegir la emancipación del tóxico vaivén de un péndulo ideológico.]]></description>
                                                                                        <content:encoded><![CDATA[<img width="1200" height="779" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/09/Pedro-Pablo-Solares_c61343.png?quality=52&amp;w=1200" class="attachment-featured-medium size-featured-medium" alt="" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/09/Pedro-Pablo-Solares_c61343.png 1578w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/09/Pedro-Pablo-Solares_c61343.png?resize=768,498 768w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/09/Pedro-Pablo-Solares_c61343.png?resize=1536,997 1536w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/09/Pedro-Pablo-Solares_c61343.png?resize=150,97 150w" sizes="auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px" loading="lazy" decoding="async" /><style>
				.img_fo{
				    aspect-ratio: 16/9;
                    width: 100%;
                    height: auto;
                    margin-bottom: 8px;
                    object-fit: contain;
				}
			</style><style>
				.badge-pl-plus__md-and-lg__element-text{
					font-family: "Acto-Tiny-Medium" !important;
					color: #0f213b !important;
					font-size: 12px !important;
					line-height: 15px !important;
					z-index: 2 !important;
					padding-top: 2px !important;
					padding-right: 2px !important;
				}
				.posted-on{
					color: #474747;
					font-family: Acto-Small-Light;
					font-size: 14px;
					font-style: normal;
					font-weight: 300;
					line-height: 18px;
				}

				.ux-excerpt-post{
					color: #474747 !important;
					font-family: Acto-Large-Light !important;
					font-size: 20px !important;
					font-style: normal !important;
					font-weight: 300 !important;
					line-height: 27px !important;
				}

			</style><div class="nospeech note-normal-container__principal-new-section text-uppercase"><h3 style="font-family: Acto-Small-Medium !important" class="note-normal-container__principal-new-section text-uppercase">Rincón de Petul</h3></div><h1 style="font-family: Acto-Heading-H5 !important" class="note-opinion__title-principal mb-0">Libertades necesarias</h1><div class="tinypass_handler_audionota"><div class="gsp_full_player_david"></div></div><h2 class="note-normal-container__principal-new-subtitle ux-excerpt-post">Elegir la emancipación del tóxico vaivén de un péndulo ideológico.</h2>
	<div class="note-separator-small"></div>
                <div class="nospeech note-normal-container__author-container">
                    <div class="note-normal-container__author">
                        <img src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?quality=52&amp;w=54" class="avatar avatar-54 photo note-normal-container__author-img rounded-circle wp-post-image" alt="" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png 300w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=150,150 150w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=80,80 80w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=96,96 96w" sizes="(max-width: 54px) 100vw, 54px" loading="lazy" decoding="async" />
                        <div class="note-normal-container__author-description">
                            <p class="note-normal-container__author-description-name"><span class="byline"><span class="author vcard redesign-link"><a href="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/author/pedro-pablo-solares/" title="Posts by Pedro Pablo Solares" class="author url fn" rel="author">Pedro Pablo Solares</a></span></span></p>
                <div class="note-normal-container__author-description-time-container" 
                     style="display:flex; align-items:center; gap:8px; flex-wrap:nowrap;">
            
                    <span style="font-family: Acto-Small-Medium !important; display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">
                        <span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-09-14T00:02:00-06:00">14 de septiembre de 2025</time></span>
                    </span>
            
                    <span style="display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">|</span>
            
                    <img decoding="async" loading="lazy" 
                         src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/themes/ux_prensalibre/client/build/images/iconos/time-clock.svg" 
                         class="note-normal-container__author-description-hour" 
                         alt="time-clock" 
                         style="display:inline-block; vertical-align:middle; width:16px; height:16px;">
            
                    <span style="display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">
                        <span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-09-14T00:02:00-06:00">00:02h</time></span>
                    </span>
            
                </div>
            </div>
        </div>
        <div class="note-normal-container__author-description-icon" style="background-color: #eeefee; border-radius: 50px; display: flex; justify-content: center; padding-left: 2%; padding-top: 5px; padding-bottom: 5px; padding-right: 1%;">
                        <div class="share-rrss-container__rrss a2a_kit a2a_default_style">
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_facebook" title="Compartir en Facebook">
                                    <svg height="35" style="fill-rule:evenodd;clip-rule:evenodd;stroke-linejoin:round;stroke-miterlimit:2;" version="1.1" viewBox="0 0 512 512" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:serif="http://www.serif.com/" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><g><path d="M512,256c0,-141.385 -114.615,-256 -256,-256c-141.385,0 -256,114.615 -256,256c0,127.777 93.616,233.685 216,252.89l0,-178.89l-65,0l0,-74l65,0l0,-56.4c0,-64.16 38.219,-99.6 96.695,-99.6c28.009,0 57.305,5 57.305,5l0,63l-32.281,0c-31.801,0 -41.719,19.733 -41.719,39.978l0,48.022l71,0l-11.35,74l-59.65,0l0,178.89c122.385,-19.205 216,-125.113 216,-252.89Z" style="fill:#1877f2;fill-rule:nonzero;"/><path d="M355.65,330l11.35,-74l-71,0l0,-48.022c0,-20.245 9.917,-39.978 41.719,-39.978l32.281,0l0,-63c0,0 -29.297,-5 -57.305,-5c-58.476,0 -96.695,35.44 -96.695,99.6l0,56.4l-65,0l0,74l65,0l0,178.89c13.033,2.045 26.392,3.11 40,3.11c13.608,0 26.966,-1.065 40,-3.11l0,-178.89l59.65,0Z" style="fill:#fff;fill-rule:nonzero;"/></g></svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en Facebook</span>
                                </a>
                            </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                    <a class="a2a_button_x" title="Compartir en X">
                                        <svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="35" height="35" viewBox="0 0 1200 1200" fill="none">
                                          <circle cx="600" cy="600" r="600" fill="black"/>
                                          <g transform="translate(200,200) scale(0.6)">
                                            <path d="M714.163 519.284L1160.89 0H1055.03L667.137 450.887L357.328 0H0L468.492 681.821L0 1226.37H105.866L515.491 750.218L842.672 1226.37H1200L714.137 519.284H714.163ZM569.165 687.828L521.697 619.934L144.011 79.6944H306.615L611.412 515.685L658.88 583.579L1055.08 1150.3H892.476L569.165 687.854V687.828Z" fill="white"/>
                                          </g>
                                        </svg>
                                        <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en X</span>
                                    </a>
                                </div>
                                <div class="share-rrss-container__item">
                                    <a class="a2a_button_linkedin" title="Compartir en LinkedIn">
                                        <svg enable-background="new 0 0 32 32" height="35" id="Layer_1" version="1.0" viewBox="0 0 32 32" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><g><circle clip-rule="evenodd" cx="16" cy="16" fill="#007BB5" fill-rule="evenodd" r="16"/><g><rect fill="#FFFFFF" height="14" width="4" x="7" y="11"/><path d="M20.499,11c-2.791,0-3.271,1.018-3.499,2v-2h-4v14h4v-8c0-1.297,0.703-2,2-2c1.266,0,2,0.688,2,2v8h4v-7    C25,14,24.479,11,20.499,11z" fill="#FFFFFF"/><circle cx="9" cy="8" fill="#FFFFFF" r="2"/></g></g><g/><g/><g/><g/><g/><g/></svg>
                                        <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en LinkedIn</span>
                                    </a>
                                </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_whatsapp" title=Compartir en Whatsapp>
                                    <svg enable-background="new 0 0 128 128" height="35" id="Layer_1" version="1.1" viewBox="0 0 128 128" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><circle cx="64" cy="64" fill="#25D366" r="64"/><g><path d="M92.346,35.49c-7.522-7.53-17.523-11.678-28.179-11.683c-21.954,0-39.826,17.868-39.833,39.831   c-0.004,7.022,1.831,13.875,5.316,19.913L24,104.193l21.115-5.538c5.819,3.171,12.369,4.844,19.036,4.847h0.017l0,0   c21.954,0,39.823-17.871,39.832-39.833C104.005,53.027,99.864,43.019,92.346,35.49 M64.168,96.774h-0.013   c-5.943-0.002-11.769-1.598-16.853-4.614l-1.209-0.718l-12.53,3.287l3.343-12.216l-0.787-1.256   c-3.315-5.27-5.066-11.361-5.062-17.619c0.006-18.253,14.859-33.104,33.121-33.104c8.844,0.002,17.155,3.451,23.407,9.71   c6.251,6.258,9.691,14.575,9.689,23.422C97.268,81.922,82.415,96.774,64.168,96.774 M82.328,71.979   c-0.996-0.499-5.889-2.904-6.802-3.239c-0.913-0.332-1.574-0.497-2.238,0.499s-2.571,3.239-3.153,3.903   c-0.58,0.664-1.16,0.748-2.156,0.249s-4.202-1.549-8.001-4.941c-2.96-2.637-4.958-5.899-5.538-6.895s-0.062-1.533,0.437-2.03   c0.448-0.446,0.996-1.162,1.493-1.744c0.497-0.582,0.663-0.997,0.995-1.66c0.332-0.664,0.167-1.245-0.083-1.743   c-0.25-0.499-2.24-5.398-3.068-7.391c-0.809-1.941-1.629-1.678-2.239-1.708c-0.582-0.028-1.245-0.036-1.908-0.036   c-0.663,0-1.742,0.249-2.654,1.246c-0.911,0.996-3.483,3.403-3.483,8.304c0,4.898,3.566,9.632,4.064,10.295   c0.498,0.663,7.018,10.718,17.002,15.029c2.374,1.024,4.229,1.637,5.674,2.097c2.384,0.759,4.554,0.65,6.27,0.394   c1.912-0.285,5.888-2.407,6.719-4.732c0.829-2.324,0.829-4.316,0.578-4.732C83.986,72.727,83.322,72.478,82.328,71.979" fill="#FFFFFF"/></g></svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en Whatsapp</span>
                                </a>
                            </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_copy_link" title=Copiar enlace>
                                    <svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="35" height="35" viewBox="0 0 24 24" class="share-rrss-container__rrss-img" fill="none">
                                        <path d="M0 12C0 5.37258 5.37258 0 12 0C18.6274 0 24 5.37258 24 12C24 18.6274 18.6274 24 12 24C5.37258 24 0 18.6274 0 12Z" fill="#0F213B"/>
                                        <g clip-path="url(#clip0_3210_33851)">
                                            <path d="M10.833 12.583C11.0835 12.9179 11.4031 13.195 11.7702 13.3955C12.1372 13.5961 12.5431 13.7153 12.9602 13.7452C13.3774 13.7751 13.7961 13.7149 14.188 13.5687C14.5798 13.4225 14.9357 13.1938 15.2313 12.898L16.9813 11.148C17.5126 10.5979 17.8066 9.86114 17.8 9.0964C17.7933 8.33166 17.4866 7.60012 16.9458 7.05935C16.405 6.51858 15.6735 6.21183 14.9088 6.20519C14.144 6.19854 13.4073 6.49253 12.8572 7.02382L11.8538 8.02132" stroke="#F5F5F5" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                            <path d="M13.1663 11.4157C12.9158 11.0808 12.5962 10.8037 12.2291 10.6032C11.8621 10.4027 11.4562 10.2834 11.0391 10.2535C10.6219 10.2237 10.2032 10.2839 9.81134 10.43C9.41948 10.5762 9.06364 10.8049 8.76796 11.1007L7.01796 12.8507C6.48667 13.4008 6.19268 14.1376 6.19933 14.9023C6.20597 15.6671 6.51272 16.3986 7.05349 16.9394C7.59426 17.4802 8.3258 17.7869 9.09054 17.7935C9.85528 17.8002 10.592 17.5062 11.1421 16.9749L12.1396 15.9774" stroke="#F5F5F5" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        </g>
                                        <defs>
                                            <clipPath id="clip0_3210_33851">
                                                <rect width="14" height="14" fill="white" transform="translate(5 5)"/>
                                            </clipPath>
                                        </defs>
                                    </svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Copiar enlace</span>
                                </a>
                            </div>
                        </div>
                        <div class="share-rrss-container__share-img">
                                    <svg width="24" height="24" viewBox="0 0 24 24" fill="none" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg">
                                        <path d="M11.8571 5H6.71429C6.25963 5 5.82359 5.1873 5.5021 5.5207C5.18061 5.8541 5 6.30628 5 6.77778V21L11 16.5556L17 21V10.3333" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        <path d="M17 3V7" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        <path d="M15 5H19" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                    </svg>
                                    <a id="save-fav-img" class="tosavefav" style="text-decoration: none">
                                    <span class="share-rrss-container__share-img-text reset-margin actions">Guardar artículo</span>
                                </a>
                        </div>
                        <input type="hidden" value="23714114" id="id_post">
                    </div>
                </div>
                <div class="note-separator-medium"></div>
                <div class="nospeech note-normal-container__second-new">
                    <img width="1360" height="768" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/09/Pedro-Pablo-Solares_c61343.png?quality=52&amp;w=1360&amp;h=768&amp;crop=1" class="note-normal-container__second-new-img d-none wp-post-image" alt="" fetchpriority="high" loading="eager" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/09/Pedro-Pablo-Solares_c61343.png?resize=1360,768 1360w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/09/Pedro-Pablo-Solares_c61343.png?resize=235,132 235w" sizes="(max-width: 1360px) 100vw, 1360px" decoding="async" />
                    <h4 class="note-normal-container__second-new-description mb-1 pb-1 special-border-bottom d-none" style="text-align: right">
                        
                    </h4>
                    <!--h4 class="note-normal-container__second-new-author special-border-bottom">
                        Foto:
                    </h4-->
                    <div class="note-separator-large"></div>
                </div>
	<script>
                    document.addEventListener('DOMContentLoaded', function () {
                        const saveFavImg = document.getElementById('save-fav-img');

                        if (saveFavImg) {
                            saveFavImg.addEventListener('click', function () {
                                const user = tp?.pianoId?.getUser?.();

                                if (user && user.uid !== '0' && this.classList.contains('tosavefav')) {
                                    const postIdInput = document.getElementById('id_post');
                                    const post_id = postIdInput ? postIdInput.value : null;
                                    if (!post_id) return;

                                    fetch('https://foservices.prensalibre.com/usuario/favoritos/save_piano', {
                                        method: 'POST',
                                        headers: {
                                            'Content-Type': 'application/x-www-form-urlencoded',
                                        },
                                        body: new URLSearchParams({
                                            uid: user.uid,
                                            aid: post_id
                                        }),
                                    })
                                    .then(response => response.json())
                                    .then(data => {
                                        const actions = saveFavImg.querySelector('.actions');
                                        if (actions) {
                                            actions.textContent = data.message;
                                        }

                                        sendPostMessageGtag({
                                            event_label: 'Artículo guardado',
                                            value: '1',
                                        }, 'articulos_guardados');

                                        sendPostMessageGtag({
                                            event_label: '<?php echo Libertades necesarias; ?>',
                                            value: '1',
                                        }, 'articulos_guardados_detalle');

                                        if (data.message !== 'guardar') {
                                            saveFavImg.classList.remove('tosavefav');
                                            saveFavImg.classList.add('tomyfavs');
                                        }
                                    })
                                    .catch(error => {
                                        console.error('Error en la petición:', error);
                                    });
                                }

                                if (this.classList.contains('tomyfavs')) {
                                    window.open('https://www.prensalibre.com/mis-articulos/', '_blank');
                                }
                            });
                        }
                    });
                </script>


<p>Hay un péndulo nocivo que se oscila entre izquierda y derecha. No para; más bien, cada uno de sus vaivenes le va dando más fuerza. Con cada vez, se le ve alejarse aún más de un balance, de la armonía. Si reflexiona, quien se ve atrapado en él, pronto da cuenta con que es un laberinto sin salida; que está lleno de pasos que son tóxicos. Es uno donde jamás se halla paz. En el torbellino de la deliberación, estos movimientos contrarios solo toman fuerza. Más fuerza. Más péndulo. Más izquierda y más derecha. Más absurdo. Más odio. Más revancha y rencor. Hay potencias mundiales que están más envueltas en este insufrible problema. En una dinámica convertida en un agente de tensión. Mientras se envalentona hacia cada contrariedad, más se mira que algo peligroso se acerca. Peligroso, para esos países. Y peligroso para quienes se encuentren más cerca de la explosión.</p>



<p><br>Países como el nuestro, pequeños lugares con la mira en un hemisferio norte, estamos teñidos de su influencia permanente. Sí, celebramos una emancipación cada 15 de septiembre. Pero hay un contrario a este ideal que es vivo e innegable. Somos en muchas dimensiones, satélites ahora en la órbita de un sol más grande, del que nos cuesta tomar distancia. Y ¿cómo no va a ser así? Hay contundencia en números que dan cuenta de nuestra enorme dependencia.</p>



<p><br>En lo económico, ¿cómo proclamar soberanía, cuando más de una tercera parte de nuestras exportaciones nos las compra un mismo país? Y si esa misma potencia es quien nos vende —también— una tercera parte de lo que importamos. Es complicado celebrar autonomía con un vínculo tan grande como el del gran Estados Unidos. Eso no se queda, además, en lo económico. Permea hacia la cultura. ¿Qué tanta libertad tenemos? Cuando somos un país de pacas; vestimos sus vestidos. Conducimos sus vehículos de segunda mano. Cuando comemos su comida; y en cada mordida de cada hamburguesa de sus franquicias aspiramos más a pertenecer a un mundo que no es nuestro. Uno que, encima, muy claramente nos lo dice ahora, en esta era del aislamiento. De cada seis guatemaltecos, por lo menos uno vive en aquel país. Y manda un quetzal por cada Q5 que producimos internamente. En cada individuo allá, hay un puente que va mucho más allá de tan solo el corredor de las remesas.</p>



			<div class="note-normal-container__quote nospeech">
				<div class="note-normal-container__quote-version-two">
					<div class="note-normal-container__quote-separator-small"></div>
					<h3 style="font-family: Acto-Medium-Medium !important" class="note-normal-container__quote-version-two-quote m-3">El deleznable y condenable asesinato del activista Charlie Kirk es parte de ese péndulo enfermo.</h3>
					<div class="note-normal-container__quote-separator-small"></div>
				</div>
			</div>
			<div class="note-separator-large"></div>


<p><br>Con asimetrías semejantes, es difícil aspirar a una libertad en lo público. En la economía, en lo político, o incluso lo militar. Pero en cada uno está todavía la libertad de elegir el nivel de involucramiento en el tóxico vaivén del péndulo ideológico que ellos sufren. Uno que ejercitan sin fines de crecimiento. Uno que se ve elevarse alarmantemente, y del que muchos advierten, se acerca al albor de una guerra civil. Vaya entuerto el que tienen encima.</p>



<p><br>Aquí, tenemos la peculiaridad de ser absorbentes, como esponjas, de muchas cosas que vienen de afuera. Pero hay situaciones que no parecen tener remedio. Infectan. Debates sin ánimo constructivo; peleas sin la honestidad intelectual de la búsqueda de una verdad informada. El deleznable y condenable asesinato del activista Charlie Kirk es parte de ese péndulo enfermo. No es un simple ataque contra la libre expresión, que nos concierne a todos. Es odio construido, alimentado y nutrido. De la antagonía que está tomando fuerza. Más fuerza. Más péndulo. Más izquierda y más derecha. Más revancha y rencor. Se acercan a una verdadera implosión. Hay cosas que pasan allá que nos conciernen mucho. Pero cada quien puede optar a una emancipación de la cultura del odio. Allá están sufriendo su polarización. La peor locura sería seguirlos, en esa particular aventura.</p>
<div class="gsp_post_data" data-post_type="post" data-cat="columnasdiarias,opinion" data-modified="120" data-title="Libertades necesarias" data-home="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co"></div>]]></content:encoded>
                                                                                                        <media:content url="" medium="image"/>
                                                                                                <post-id xmlns="com-wordpress:feed-additions:1">23714114</post-id>                    </item>
                                        <item>
                        <title>Entre cortes y aviones, niños migrantes: disuasión o protección</title>
                        <link>https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/opinion/columnasdiarias/entre-cortes-y-aviones-ninos-migrantes-disuasion-o-proteccion/</link>
                                                <pubDate>Sun, 07 Sep 2025 06:02:00 +0000</pubDate>
                        <dc:creator><![CDATA[ <div class="editorial-container__name" style="font-weight: 500;font-family: &quot;Acto-Small-Medium&quot;, Roboto !important;font-size: 14px !important;line-height: 18px !important;color: #00b9f2 !important;" >
       						Columnas Diarias</div>

						<div class="note-normal-container__author-variant-two special-style-normal-note-author">
							<h3 class="special-pill-note-container-title">ESCRITO POR:</h3>
								<div class="columnista-individual-container reset-margin w-100 col-12">
									<img width="150" height="150" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?quality=52&amp;w=150" class="avatar avatar-150 photo columnista-individual-container__photo special-img-author-note rounded-circle wp-post-image" alt="" decoding="async" loading="lazy" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png 300w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=150,150 150w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=80,80 80w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=96,96 96w" sizes="auto, (max-width: 150px) 100vw, 150px" />									<div class="columnista-individual-container__details">
										<h2 class="columnista-individual-container__author font-size-author-note special-border-none">Pedro Pablo Solares</h2>
										<h3 class="columnista-individual-container__description">
											Especialista en migración de guatemaltecos en Estados Unidos. Creador de redes de contacto con comunidades migrantes, asesor para proyectos de aplicación pública y privada. Abogado de formación.										</h3>
									</div>
								</div>
						</div>
						<div class="editorial-container__date" style="margin: 8px 0;font-family: &quot;Acto-Small-Light&quot;, Roboto !important;font-weight: 300 !important;font-size: 20px !important;line-height: 18px !important;color: #474747 !important;"><span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-09-07T00:02:00-06:00">7 de septiembre de 2025</time></span></div>]]></dc:creator>
                                                <category><![CDATA[Columnas Diarias]]></category>
                        <guid isPermaLink="false">https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/?p=23649594</guid>
                                                    <description><![CDATA[Estos menores se estrellaron contra un mal momento.]]></description>
                                                                                        <content:encoded><![CDATA[<img width="1200" height="779" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/09/Pedro-Pablo-Solares.png?quality=52&amp;w=1200" class="attachment-featured-medium size-featured-medium" alt="" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/09/Pedro-Pablo-Solares.png 1578w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/09/Pedro-Pablo-Solares.png?resize=768,498 768w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/09/Pedro-Pablo-Solares.png?resize=1536,997 1536w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/09/Pedro-Pablo-Solares.png?resize=150,97 150w" sizes="auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px" loading="lazy" decoding="async" /><style>
				.img_fo{
				    aspect-ratio: 16/9;
                    width: 100%;
                    height: auto;
                    margin-bottom: 8px;
                    object-fit: contain;
				}
			</style><style>
				.badge-pl-plus__md-and-lg__element-text{
					font-family: "Acto-Tiny-Medium" !important;
					color: #0f213b !important;
					font-size: 12px !important;
					line-height: 15px !important;
					z-index: 2 !important;
					padding-top: 2px !important;
					padding-right: 2px !important;
				}
				.posted-on{
					color: #474747;
					font-family: Acto-Small-Light;
					font-size: 14px;
					font-style: normal;
					font-weight: 300;
					line-height: 18px;
				}

				.ux-excerpt-post{
					color: #474747 !important;
					font-family: Acto-Large-Light !important;
					font-size: 20px !important;
					font-style: normal !important;
					font-weight: 300 !important;
					line-height: 27px !important;
				}

			</style><div class="nospeech note-normal-container__principal-new-section text-uppercase"><h3 style="font-family: Acto-Small-Medium !important" class="note-normal-container__principal-new-section text-uppercase">Rincón de Petul</h3></div><h1 style="font-family: Acto-Heading-H5 !important" class="note-opinion__title-principal mb-0">Entre cortes y aviones, niños migrantes: disuasión o protección</h1><div class="tinypass_handler_audionota"><div class="gsp_full_player_david"></div></div><h2 class="note-normal-container__principal-new-subtitle ux-excerpt-post">Estos menores se estrellaron contra un mal momento.</h2>
	<div class="note-separator-small"></div>
                <div class="nospeech note-normal-container__author-container">
                    <div class="note-normal-container__author">
                        <img src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?quality=52&amp;w=54" class="avatar avatar-54 photo note-normal-container__author-img rounded-circle wp-post-image" alt="" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png 300w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=150,150 150w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=80,80 80w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=96,96 96w" sizes="(max-width: 54px) 100vw, 54px" loading="lazy" decoding="async" />
                        <div class="note-normal-container__author-description">
                            <p class="note-normal-container__author-description-name"><span class="byline"><span class="author vcard redesign-link"><a href="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/author/pedro-pablo-solares/" title="Posts by Pedro Pablo Solares" class="author url fn" rel="author">Pedro Pablo Solares</a></span></span></p>
                <div class="note-normal-container__author-description-time-container" 
                     style="display:flex; align-items:center; gap:8px; flex-wrap:nowrap;">
            
                    <span style="font-family: Acto-Small-Medium !important; display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">
                        <span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-09-07T00:02:00-06:00">7 de septiembre de 2025</time></span>
                    </span>
            
                    <span style="display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">|</span>
            
                    <img decoding="async" loading="lazy" 
                         src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/themes/ux_prensalibre/client/build/images/iconos/time-clock.svg" 
                         class="note-normal-container__author-description-hour" 
                         alt="time-clock" 
                         style="display:inline-block; vertical-align:middle; width:16px; height:16px;">
            
                    <span style="display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">
                        <span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-09-07T00:02:00-06:00">00:02h</time></span>
                    </span>
            
                </div>
            </div>
        </div>
        <div class="note-normal-container__author-description-icon" style="background-color: #eeefee; border-radius: 50px; display: flex; justify-content: center; padding-left: 2%; padding-top: 5px; padding-bottom: 5px; padding-right: 1%;">
                        <div class="share-rrss-container__rrss a2a_kit a2a_default_style">
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_facebook" title="Compartir en Facebook">
                                    <svg height="35" style="fill-rule:evenodd;clip-rule:evenodd;stroke-linejoin:round;stroke-miterlimit:2;" version="1.1" viewBox="0 0 512 512" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:serif="http://www.serif.com/" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><g><path d="M512,256c0,-141.385 -114.615,-256 -256,-256c-141.385,0 -256,114.615 -256,256c0,127.777 93.616,233.685 216,252.89l0,-178.89l-65,0l0,-74l65,0l0,-56.4c0,-64.16 38.219,-99.6 96.695,-99.6c28.009,0 57.305,5 57.305,5l0,63l-32.281,0c-31.801,0 -41.719,19.733 -41.719,39.978l0,48.022l71,0l-11.35,74l-59.65,0l0,178.89c122.385,-19.205 216,-125.113 216,-252.89Z" style="fill:#1877f2;fill-rule:nonzero;"/><path d="M355.65,330l11.35,-74l-71,0l0,-48.022c0,-20.245 9.917,-39.978 41.719,-39.978l32.281,0l0,-63c0,0 -29.297,-5 -57.305,-5c-58.476,0 -96.695,35.44 -96.695,99.6l0,56.4l-65,0l0,74l65,0l0,178.89c13.033,2.045 26.392,3.11 40,3.11c13.608,0 26.966,-1.065 40,-3.11l0,-178.89l59.65,0Z" style="fill:#fff;fill-rule:nonzero;"/></g></svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en Facebook</span>
                                </a>
                            </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                    <a class="a2a_button_x" title="Compartir en X">
                                        <svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="35" height="35" viewBox="0 0 1200 1200" fill="none">
                                          <circle cx="600" cy="600" r="600" fill="black"/>
                                          <g transform="translate(200,200) scale(0.6)">
                                            <path d="M714.163 519.284L1160.89 0H1055.03L667.137 450.887L357.328 0H0L468.492 681.821L0 1226.37H105.866L515.491 750.218L842.672 1226.37H1200L714.137 519.284H714.163ZM569.165 687.828L521.697 619.934L144.011 79.6944H306.615L611.412 515.685L658.88 583.579L1055.08 1150.3H892.476L569.165 687.854V687.828Z" fill="white"/>
                                          </g>
                                        </svg>
                                        <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en X</span>
                                    </a>
                                </div>
                                <div class="share-rrss-container__item">
                                    <a class="a2a_button_linkedin" title="Compartir en LinkedIn">
                                        <svg enable-background="new 0 0 32 32" height="35" id="Layer_1" version="1.0" viewBox="0 0 32 32" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><g><circle clip-rule="evenodd" cx="16" cy="16" fill="#007BB5" fill-rule="evenodd" r="16"/><g><rect fill="#FFFFFF" height="14" width="4" x="7" y="11"/><path d="M20.499,11c-2.791,0-3.271,1.018-3.499,2v-2h-4v14h4v-8c0-1.297,0.703-2,2-2c1.266,0,2,0.688,2,2v8h4v-7    C25,14,24.479,11,20.499,11z" fill="#FFFFFF"/><circle cx="9" cy="8" fill="#FFFFFF" r="2"/></g></g><g/><g/><g/><g/><g/><g/></svg>
                                        <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en LinkedIn</span>
                                    </a>
                                </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_whatsapp" title=Compartir en Whatsapp>
                                    <svg enable-background="new 0 0 128 128" height="35" id="Layer_1" version="1.1" viewBox="0 0 128 128" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><circle cx="64" cy="64" fill="#25D366" r="64"/><g><path d="M92.346,35.49c-7.522-7.53-17.523-11.678-28.179-11.683c-21.954,0-39.826,17.868-39.833,39.831   c-0.004,7.022,1.831,13.875,5.316,19.913L24,104.193l21.115-5.538c5.819,3.171,12.369,4.844,19.036,4.847h0.017l0,0   c21.954,0,39.823-17.871,39.832-39.833C104.005,53.027,99.864,43.019,92.346,35.49 M64.168,96.774h-0.013   c-5.943-0.002-11.769-1.598-16.853-4.614l-1.209-0.718l-12.53,3.287l3.343-12.216l-0.787-1.256   c-3.315-5.27-5.066-11.361-5.062-17.619c0.006-18.253,14.859-33.104,33.121-33.104c8.844,0.002,17.155,3.451,23.407,9.71   c6.251,6.258,9.691,14.575,9.689,23.422C97.268,81.922,82.415,96.774,64.168,96.774 M82.328,71.979   c-0.996-0.499-5.889-2.904-6.802-3.239c-0.913-0.332-1.574-0.497-2.238,0.499s-2.571,3.239-3.153,3.903   c-0.58,0.664-1.16,0.748-2.156,0.249s-4.202-1.549-8.001-4.941c-2.96-2.637-4.958-5.899-5.538-6.895s-0.062-1.533,0.437-2.03   c0.448-0.446,0.996-1.162,1.493-1.744c0.497-0.582,0.663-0.997,0.995-1.66c0.332-0.664,0.167-1.245-0.083-1.743   c-0.25-0.499-2.24-5.398-3.068-7.391c-0.809-1.941-1.629-1.678-2.239-1.708c-0.582-0.028-1.245-0.036-1.908-0.036   c-0.663,0-1.742,0.249-2.654,1.246c-0.911,0.996-3.483,3.403-3.483,8.304c0,4.898,3.566,9.632,4.064,10.295   c0.498,0.663,7.018,10.718,17.002,15.029c2.374,1.024,4.229,1.637,5.674,2.097c2.384,0.759,4.554,0.65,6.27,0.394   c1.912-0.285,5.888-2.407,6.719-4.732c0.829-2.324,0.829-4.316,0.578-4.732C83.986,72.727,83.322,72.478,82.328,71.979" fill="#FFFFFF"/></g></svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en Whatsapp</span>
                                </a>
                            </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_copy_link" title=Copiar enlace>
                                    <svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="35" height="35" viewBox="0 0 24 24" class="share-rrss-container__rrss-img" fill="none">
                                        <path d="M0 12C0 5.37258 5.37258 0 12 0C18.6274 0 24 5.37258 24 12C24 18.6274 18.6274 24 12 24C5.37258 24 0 18.6274 0 12Z" fill="#0F213B"/>
                                        <g clip-path="url(#clip0_3210_33851)">
                                            <path d="M10.833 12.583C11.0835 12.9179 11.4031 13.195 11.7702 13.3955C12.1372 13.5961 12.5431 13.7153 12.9602 13.7452C13.3774 13.7751 13.7961 13.7149 14.188 13.5687C14.5798 13.4225 14.9357 13.1938 15.2313 12.898L16.9813 11.148C17.5126 10.5979 17.8066 9.86114 17.8 9.0964C17.7933 8.33166 17.4866 7.60012 16.9458 7.05935C16.405 6.51858 15.6735 6.21183 14.9088 6.20519C14.144 6.19854 13.4073 6.49253 12.8572 7.02382L11.8538 8.02132" stroke="#F5F5F5" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                            <path d="M13.1663 11.4157C12.9158 11.0808 12.5962 10.8037 12.2291 10.6032C11.8621 10.4027 11.4562 10.2834 11.0391 10.2535C10.6219 10.2237 10.2032 10.2839 9.81134 10.43C9.41948 10.5762 9.06364 10.8049 8.76796 11.1007L7.01796 12.8507C6.48667 13.4008 6.19268 14.1376 6.19933 14.9023C6.20597 15.6671 6.51272 16.3986 7.05349 16.9394C7.59426 17.4802 8.3258 17.7869 9.09054 17.7935C9.85528 17.8002 10.592 17.5062 11.1421 16.9749L12.1396 15.9774" stroke="#F5F5F5" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        </g>
                                        <defs>
                                            <clipPath id="clip0_3210_33851">
                                                <rect width="14" height="14" fill="white" transform="translate(5 5)"/>
                                            </clipPath>
                                        </defs>
                                    </svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Copiar enlace</span>
                                </a>
                            </div>
                        </div>
                        <div class="share-rrss-container__share-img">
                                    <svg width="24" height="24" viewBox="0 0 24 24" fill="none" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg">
                                        <path d="M11.8571 5H6.71429C6.25963 5 5.82359 5.1873 5.5021 5.5207C5.18061 5.8541 5 6.30628 5 6.77778V21L11 16.5556L17 21V10.3333" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        <path d="M17 3V7" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        <path d="M15 5H19" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                    </svg>
                                    <a id="save-fav-img" class="tosavefav" style="text-decoration: none">
                                    <span class="share-rrss-container__share-img-text reset-margin actions">Guardar artículo</span>
                                </a>
                        </div>
                        <input type="hidden" value="23649594" id="id_post">
                    </div>
                </div>
                <div class="note-separator-medium"></div>
                <div class="nospeech note-normal-container__second-new">
                    <img width="1360" height="768" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/09/Pedro-Pablo-Solares.png?quality=52&amp;w=1360&amp;h=768&amp;crop=1" class="note-normal-container__second-new-img d-none wp-post-image" alt="" fetchpriority="high" loading="eager" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/09/Pedro-Pablo-Solares.png?resize=1360,768 1360w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/09/Pedro-Pablo-Solares.png?resize=235,132 235w" sizes="(max-width: 1360px) 100vw, 1360px" decoding="async" />
                    <h4 class="note-normal-container__second-new-description mb-1 pb-1 special-border-bottom d-none" style="text-align: right">
                        
                    </h4>
                    <!--h4 class="note-normal-container__second-new-author special-border-bottom">
                        Foto:
                    </h4-->
                    <div class="note-separator-large"></div>
                </div>
	<script>
                    document.addEventListener('DOMContentLoaded', function () {
                        const saveFavImg = document.getElementById('save-fav-img');

                        if (saveFavImg) {
                            saveFavImg.addEventListener('click', function () {
                                const user = tp?.pianoId?.getUser?.();

                                if (user && user.uid !== '0' && this.classList.contains('tosavefav')) {
                                    const postIdInput = document.getElementById('id_post');
                                    const post_id = postIdInput ? postIdInput.value : null;
                                    if (!post_id) return;

                                    fetch('https://foservices.prensalibre.com/usuario/favoritos/save_piano', {
                                        method: 'POST',
                                        headers: {
                                            'Content-Type': 'application/x-www-form-urlencoded',
                                        },
                                        body: new URLSearchParams({
                                            uid: user.uid,
                                            aid: post_id
                                        }),
                                    })
                                    .then(response => response.json())
                                    .then(data => {
                                        const actions = saveFavImg.querySelector('.actions');
                                        if (actions) {
                                            actions.textContent = data.message;
                                        }

                                        sendPostMessageGtag({
                                            event_label: 'Artículo guardado',
                                            value: '1',
                                        }, 'articulos_guardados');

                                        sendPostMessageGtag({
                                            event_label: '<?php echo Entre cortes y aviones, niños migrantes: disuasión o protección; ?>',
                                            value: '1',
                                        }, 'articulos_guardados_detalle');

                                        if (data.message !== 'guardar') {
                                            saveFavImg.classList.remove('tosavefav');
                                            saveFavImg.classList.add('tomyfavs');
                                        }
                                    })
                                    .catch(error => {
                                        console.error('Error en la petición:', error);
                                    });
                                }

                                if (this.classList.contains('tomyfavs')) {
                                    window.open('https://www.prensalibre.com/mis-articulos/', '_blank');
                                }
                            });
                        }
                    });
                </script>


<p>Entre dos tierras, una lucha legal sostiene de un hilo el futuro de se centenas de menores guatemaltecos emigrados hacia El Norte. Algunos son niños; otros, adolescentes. Todos, personas en la etapa de cuidado cuando las decisiones importantes no son su responsabilidad. Su historia se cuenta sola. Un día, cada uno, con propia circunstancia, salió arrojado del antepenúltimo país de Latinoamérica, según el Índice de Desarrollo Humano. Debajo de Guatemala, solo Honduras y Haití. Ese índice mide expectativas de una vida larga y saludable, el acceso al conocimiento, y a un nivel de vida digno. Aunque se dice fácil, toma mucho estar en antepenúltimo lugar. Traducido a realidad, en algunos casos, significa el vivir en la mira de pistolas. Suena exagerado, pero no lo es. De esto, una de estas adolescentes tiene trágica prueba: su hermana, cuenta, fue asesinada en Guatemala el año pasado.</p>



			<div class="note-normal-container__quote nospeech">
				<div class="note-normal-container__quote-version-two">
					<div class="note-normal-container__quote-separator-small"></div>
					<h3 style="font-family: Acto-Medium-Medium !important" class="note-normal-container__quote-version-two-quote m-3">Si los niños vienen, algunos jamás se reunificarán con sus familias.</h3>
					<div class="note-normal-container__quote-separator-small"></div>
				</div>
			</div>
			<div class="note-separator-large"></div>


<p>Como muchos más, cuando buscaban una mejor vida, o su propia salvación, estos menores se estrellaron contra un mal momento. EE. UU. atraviesa una reinvención en muchos sentidos. Una que instaló un régimen drástico, opuesto a la idea de antaño, cuando su nación se perfilaba como un faro protector. Hoy, es opuesto el mensaje lanzado al mundo. Para evitar futuras migraciones, su plan es la disuasión. Esa que dicta dolor y sufrimiento, como ácida advertencia para otros. Lanzar a 600 menores a un desorden infernal no se ve entonces como algo indeseado. Mientras peor sufran los menores y sus familias, mejor.</p>



<p>Con un Congreso adulador, el Ejecutivo de Trump actúa con autoridad sin precedentes. Deportan al borde de la ley, sabiendo que ya afuera, el retorno es improbable. A pesar de su limitada capacidad coercitiva, algunas judicaturas contrapesan actos que considera ilegales. Eso lleva al Gobierno a la nocturnidad, buscando esa irreversibilidad. En el forcejeo, giran hacia el maquillaje, como en este caso de los guatemaltecos. Stephen Miller, de la Casa Blanca, en Twitter dijo que (todos) los menores declaraban que sus padres están en Guatemala y que los quieren de vuelta. Eso, por experiencia, es una mentira.</p>



<p>El caso de estos menores tiene gigantesco antecedente: la crisis de 2019 cuando Trump instaló el experimento de Tolerancia Cero. Sustrajeron a menores de 2,551 familias migrantes, confesando la disuasión como motivación, y sin plan alguno para reunificación. Mientras más y mayor el sufrimiento, mejor. Entonces, también procuraron maquillaje. Pero en la realidad, una cantidad desconocida jamás se reunificó. Conocí personalmente el trauma imborrable que dejó esa crueldad. Un Gobierno ruin en Guatemala colaboró, con lo que Anita Isaacs calificó como “aquiescencia” por parte de J. Morales y su gente.</p>



<p>A Guatemala le vino un hierro rojo caliente a sus manos. Como país, debe recibir a sus propios nacionales. Pero está el principio máximo, el bien superior de los menores. Parte de este ejercicio está en reconocer algo innegable: Si los niños vienen, algunos jamás se reunificarán con sus familias. Posiblemente de muchos, ni siquiera se logre contacto con sus padres. Viven en lo remoto y sus situaciones son volátiles. Algunos de ellos también emigraron y su hogar está en EE. UU. Hay otros cuya ineptitud para cuidarlos, precisamente motivó a que emigraran. Recibirlos sería exponerlos a trágicas deficiencias históricas. Guatemala no garantiza reincorporaciones seguras. Es una verdad fáctica sobre evidencias, como la de 2019. No reconocer esta sabida realidad es favorecer a quienes hacen de esta tragedia humana un juego político fétido, en un EE. UU. que no se reencuentra con su esencia.</p>
<div class="gsp_post_data" data-post_type="post" data-cat="columnasdiarias,opinion" data-modified="120" data-title="Entre cortes y aviones, niños migrantes: disuasión o protección" data-home="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co"></div>]]></content:encoded>
                                                                                                        <media:content url="" medium="image"/>
                                                                                                <post-id xmlns="com-wordpress:feed-additions:1">23649594</post-id>                    </item>
                                        <item>
                        <title>En la búsqueda de remesas menos impredecibles</title>
                        <link>https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/opinion/columnasdiarias/en-la-busqueda-de-remesas-menos-impredecibles/</link>
                                                <pubDate>Sun, 31 Aug 2025 06:02:00 +0000</pubDate>
                        <dc:creator><![CDATA[ <div class="editorial-container__name" style="font-weight: 500;font-family: &quot;Acto-Small-Medium&quot;, Roboto !important;font-size: 14px !important;line-height: 18px !important;color: #00b9f2 !important;" >
       						Columnas Diarias</div>

						<div class="note-normal-container__author-variant-two special-style-normal-note-author">
							<h3 class="special-pill-note-container-title">ESCRITO POR:</h3>
								<div class="columnista-individual-container reset-margin w-100 col-12">
									<img width="150" height="150" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?quality=52&amp;w=150" class="avatar avatar-150 photo columnista-individual-container__photo special-img-author-note rounded-circle wp-post-image" alt="" decoding="async" loading="lazy" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png 300w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=150,150 150w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=80,80 80w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=96,96 96w" sizes="auto, (max-width: 150px) 100vw, 150px" />									<div class="columnista-individual-container__details">
										<h2 class="columnista-individual-container__author font-size-author-note special-border-none">Pedro Pablo Solares</h2>
										<h3 class="columnista-individual-container__description">
											Especialista en migración de guatemaltecos en Estados Unidos. Creador de redes de contacto con comunidades migrantes, asesor para proyectos de aplicación pública y privada. Abogado de formación.										</h3>
									</div>
								</div>
						</div>
						<div class="editorial-container__date" style="margin: 8px 0;font-family: &quot;Acto-Small-Light&quot;, Roboto !important;font-weight: 300 !important;font-size: 20px !important;line-height: 18px !important;color: #474747 !important;"><span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-08-31T00:02:00-06:00">31 de agosto de 2025</time></span></div>]]></dc:creator>
                                                <category><![CDATA[Columnas Diarias]]></category>
                        <guid isPermaLink="false">https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/?p=23577936</guid>
                                                    <description><![CDATA[Hasta cuándo tomaremos este asunto como el tema de interés nacional que realmente es.]]></description>
                                                                                        <content:encoded><![CDATA[<img width="1200" height="779" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/08/Pedro-Pablo-Solares_f26f6e.png?quality=52&amp;w=1200" class="attachment-featured-medium size-featured-medium" alt="" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/08/Pedro-Pablo-Solares_f26f6e.png 1578w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/08/Pedro-Pablo-Solares_f26f6e.png?resize=768,498 768w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/08/Pedro-Pablo-Solares_f26f6e.png?resize=1536,997 1536w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/08/Pedro-Pablo-Solares_f26f6e.png?resize=150,97 150w" sizes="auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px" loading="lazy" decoding="async" /><style>
				.img_fo{
				    aspect-ratio: 16/9;
                    width: 100%;
                    height: auto;
                    margin-bottom: 8px;
                    object-fit: contain;
				}
			</style><style>
				.badge-pl-plus__md-and-lg__element-text{
					font-family: "Acto-Tiny-Medium" !important;
					color: #0f213b !important;
					font-size: 12px !important;
					line-height: 15px !important;
					z-index: 2 !important;
					padding-top: 2px !important;
					padding-right: 2px !important;
				}
				.posted-on{
					color: #474747;
					font-family: Acto-Small-Light;
					font-size: 14px;
					font-style: normal;
					font-weight: 300;
					line-height: 18px;
				}

				.ux-excerpt-post{
					color: #474747 !important;
					font-family: Acto-Large-Light !important;
					font-size: 20px !important;
					font-style: normal !important;
					font-weight: 300 !important;
					line-height: 27px !important;
				}

			</style><div class="nospeech note-normal-container__principal-new-section text-uppercase"><h3 style="font-family: Acto-Small-Medium !important" class="note-normal-container__principal-new-section text-uppercase">Rincón de Petul</h3></div><h1 style="font-family: Acto-Heading-H5 !important" class="note-opinion__title-principal mb-0">En la búsqueda de remesas menos impredecibles</h1><div class="tinypass_handler_audionota"><div class="gsp_full_player_david"></div></div><h2 class="note-normal-container__principal-new-subtitle ux-excerpt-post">Hasta cuándo tomaremos este asunto como el tema de interés nacional que realmente es.</h2>
	<div class="note-separator-small"></div>
                <div class="nospeech note-normal-container__author-container">
                    <div class="note-normal-container__author">
                        <img src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?quality=52&amp;w=54" class="avatar avatar-54 photo note-normal-container__author-img rounded-circle wp-post-image" alt="" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png 300w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=150,150 150w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=80,80 80w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=96,96 96w" sizes="(max-width: 54px) 100vw, 54px" loading="lazy" decoding="async" />
                        <div class="note-normal-container__author-description">
                            <p class="note-normal-container__author-description-name"><span class="byline"><span class="author vcard redesign-link"><a href="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/author/pedro-pablo-solares/" title="Posts by Pedro Pablo Solares" class="author url fn" rel="author">Pedro Pablo Solares</a></span></span></p>
                <div class="note-normal-container__author-description-time-container" 
                     style="display:flex; align-items:center; gap:8px; flex-wrap:nowrap;">
            
                    <span style="font-family: Acto-Small-Medium !important; display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">
                        <span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-08-31T00:02:00-06:00">31 de agosto de 2025</time></span>
                    </span>
            
                    <span style="display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">|</span>
            
                    <img decoding="async" loading="lazy" 
                         src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/themes/ux_prensalibre/client/build/images/iconos/time-clock.svg" 
                         class="note-normal-container__author-description-hour" 
                         alt="time-clock" 
                         style="display:inline-block; vertical-align:middle; width:16px; height:16px;">
            
                    <span style="display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">
                        <span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-08-31T00:02:00-06:00">00:02h</time></span>
                    </span>
            
                </div>
            </div>
        </div>
        <div class="note-normal-container__author-description-icon" style="background-color: #eeefee; border-radius: 50px; display: flex; justify-content: center; padding-left: 2%; padding-top: 5px; padding-bottom: 5px; padding-right: 1%;">
                        <div class="share-rrss-container__rrss a2a_kit a2a_default_style">
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_facebook" title="Compartir en Facebook">
                                    <svg height="35" style="fill-rule:evenodd;clip-rule:evenodd;stroke-linejoin:round;stroke-miterlimit:2;" version="1.1" viewBox="0 0 512 512" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:serif="http://www.serif.com/" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><g><path d="M512,256c0,-141.385 -114.615,-256 -256,-256c-141.385,0 -256,114.615 -256,256c0,127.777 93.616,233.685 216,252.89l0,-178.89l-65,0l0,-74l65,0l0,-56.4c0,-64.16 38.219,-99.6 96.695,-99.6c28.009,0 57.305,5 57.305,5l0,63l-32.281,0c-31.801,0 -41.719,19.733 -41.719,39.978l0,48.022l71,0l-11.35,74l-59.65,0l0,178.89c122.385,-19.205 216,-125.113 216,-252.89Z" style="fill:#1877f2;fill-rule:nonzero;"/><path d="M355.65,330l11.35,-74l-71,0l0,-48.022c0,-20.245 9.917,-39.978 41.719,-39.978l32.281,0l0,-63c0,0 -29.297,-5 -57.305,-5c-58.476,0 -96.695,35.44 -96.695,99.6l0,56.4l-65,0l0,74l65,0l0,178.89c13.033,2.045 26.392,3.11 40,3.11c13.608,0 26.966,-1.065 40,-3.11l0,-178.89l59.65,0Z" style="fill:#fff;fill-rule:nonzero;"/></g></svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en Facebook</span>
                                </a>
                            </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                    <a class="a2a_button_x" title="Compartir en X">
                                        <svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="35" height="35" viewBox="0 0 1200 1200" fill="none">
                                          <circle cx="600" cy="600" r="600" fill="black"/>
                                          <g transform="translate(200,200) scale(0.6)">
                                            <path d="M714.163 519.284L1160.89 0H1055.03L667.137 450.887L357.328 0H0L468.492 681.821L0 1226.37H105.866L515.491 750.218L842.672 1226.37H1200L714.137 519.284H714.163ZM569.165 687.828L521.697 619.934L144.011 79.6944H306.615L611.412 515.685L658.88 583.579L1055.08 1150.3H892.476L569.165 687.854V687.828Z" fill="white"/>
                                          </g>
                                        </svg>
                                        <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en X</span>
                                    </a>
                                </div>
                                <div class="share-rrss-container__item">
                                    <a class="a2a_button_linkedin" title="Compartir en LinkedIn">
                                        <svg enable-background="new 0 0 32 32" height="35" id="Layer_1" version="1.0" viewBox="0 0 32 32" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><g><circle clip-rule="evenodd" cx="16" cy="16" fill="#007BB5" fill-rule="evenodd" r="16"/><g><rect fill="#FFFFFF" height="14" width="4" x="7" y="11"/><path d="M20.499,11c-2.791,0-3.271,1.018-3.499,2v-2h-4v14h4v-8c0-1.297,0.703-2,2-2c1.266,0,2,0.688,2,2v8h4v-7    C25,14,24.479,11,20.499,11z" fill="#FFFFFF"/><circle cx="9" cy="8" fill="#FFFFFF" r="2"/></g></g><g/><g/><g/><g/><g/><g/></svg>
                                        <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en LinkedIn</span>
                                    </a>
                                </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_whatsapp" title=Compartir en Whatsapp>
                                    <svg enable-background="new 0 0 128 128" height="35" id="Layer_1" version="1.1" viewBox="0 0 128 128" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><circle cx="64" cy="64" fill="#25D366" r="64"/><g><path d="M92.346,35.49c-7.522-7.53-17.523-11.678-28.179-11.683c-21.954,0-39.826,17.868-39.833,39.831   c-0.004,7.022,1.831,13.875,5.316,19.913L24,104.193l21.115-5.538c5.819,3.171,12.369,4.844,19.036,4.847h0.017l0,0   c21.954,0,39.823-17.871,39.832-39.833C104.005,53.027,99.864,43.019,92.346,35.49 M64.168,96.774h-0.013   c-5.943-0.002-11.769-1.598-16.853-4.614l-1.209-0.718l-12.53,3.287l3.343-12.216l-0.787-1.256   c-3.315-5.27-5.066-11.361-5.062-17.619c0.006-18.253,14.859-33.104,33.121-33.104c8.844,0.002,17.155,3.451,23.407,9.71   c6.251,6.258,9.691,14.575,9.689,23.422C97.268,81.922,82.415,96.774,64.168,96.774 M82.328,71.979   c-0.996-0.499-5.889-2.904-6.802-3.239c-0.913-0.332-1.574-0.497-2.238,0.499s-2.571,3.239-3.153,3.903   c-0.58,0.664-1.16,0.748-2.156,0.249s-4.202-1.549-8.001-4.941c-2.96-2.637-4.958-5.899-5.538-6.895s-0.062-1.533,0.437-2.03   c0.448-0.446,0.996-1.162,1.493-1.744c0.497-0.582,0.663-0.997,0.995-1.66c0.332-0.664,0.167-1.245-0.083-1.743   c-0.25-0.499-2.24-5.398-3.068-7.391c-0.809-1.941-1.629-1.678-2.239-1.708c-0.582-0.028-1.245-0.036-1.908-0.036   c-0.663,0-1.742,0.249-2.654,1.246c-0.911,0.996-3.483,3.403-3.483,8.304c0,4.898,3.566,9.632,4.064,10.295   c0.498,0.663,7.018,10.718,17.002,15.029c2.374,1.024,4.229,1.637,5.674,2.097c2.384,0.759,4.554,0.65,6.27,0.394   c1.912-0.285,5.888-2.407,6.719-4.732c0.829-2.324,0.829-4.316,0.578-4.732C83.986,72.727,83.322,72.478,82.328,71.979" fill="#FFFFFF"/></g></svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en Whatsapp</span>
                                </a>
                            </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_copy_link" title=Copiar enlace>
                                    <svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="35" height="35" viewBox="0 0 24 24" class="share-rrss-container__rrss-img" fill="none">
                                        <path d="M0 12C0 5.37258 5.37258 0 12 0C18.6274 0 24 5.37258 24 12C24 18.6274 18.6274 24 12 24C5.37258 24 0 18.6274 0 12Z" fill="#0F213B"/>
                                        <g clip-path="url(#clip0_3210_33851)">
                                            <path d="M10.833 12.583C11.0835 12.9179 11.4031 13.195 11.7702 13.3955C12.1372 13.5961 12.5431 13.7153 12.9602 13.7452C13.3774 13.7751 13.7961 13.7149 14.188 13.5687C14.5798 13.4225 14.9357 13.1938 15.2313 12.898L16.9813 11.148C17.5126 10.5979 17.8066 9.86114 17.8 9.0964C17.7933 8.33166 17.4866 7.60012 16.9458 7.05935C16.405 6.51858 15.6735 6.21183 14.9088 6.20519C14.144 6.19854 13.4073 6.49253 12.8572 7.02382L11.8538 8.02132" stroke="#F5F5F5" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                            <path d="M13.1663 11.4157C12.9158 11.0808 12.5962 10.8037 12.2291 10.6032C11.8621 10.4027 11.4562 10.2834 11.0391 10.2535C10.6219 10.2237 10.2032 10.2839 9.81134 10.43C9.41948 10.5762 9.06364 10.8049 8.76796 11.1007L7.01796 12.8507C6.48667 13.4008 6.19268 14.1376 6.19933 14.9023C6.20597 15.6671 6.51272 16.3986 7.05349 16.9394C7.59426 17.4802 8.3258 17.7869 9.09054 17.7935C9.85528 17.8002 10.592 17.5062 11.1421 16.9749L12.1396 15.9774" stroke="#F5F5F5" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        </g>
                                        <defs>
                                            <clipPath id="clip0_3210_33851">
                                                <rect width="14" height="14" fill="white" transform="translate(5 5)"/>
                                            </clipPath>
                                        </defs>
                                    </svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Copiar enlace</span>
                                </a>
                            </div>
                        </div>
                        <div class="share-rrss-container__share-img">
                                    <svg width="24" height="24" viewBox="0 0 24 24" fill="none" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg">
                                        <path d="M11.8571 5H6.71429C6.25963 5 5.82359 5.1873 5.5021 5.5207C5.18061 5.8541 5 6.30628 5 6.77778V21L11 16.5556L17 21V10.3333" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        <path d="M17 3V7" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        <path d="M15 5H19" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                    </svg>
                                    <a id="save-fav-img" class="tosavefav" style="text-decoration: none">
                                    <span class="share-rrss-container__share-img-text reset-margin actions">Guardar artículo</span>
                                </a>
                        </div>
                        <input type="hidden" value="23577936" id="id_post">
                    </div>
                </div>
                <div class="note-separator-medium"></div>
                <div class="nospeech note-normal-container__second-new">
                    <img width="1360" height="768" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/08/Pedro-Pablo-Solares_f26f6e.png?quality=52&amp;w=1360&amp;h=768&amp;crop=1" class="note-normal-container__second-new-img d-none wp-post-image" alt="" fetchpriority="high" loading="eager" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/08/Pedro-Pablo-Solares_f26f6e.png?resize=1360,768 1360w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/08/Pedro-Pablo-Solares_f26f6e.png?resize=235,132 235w" sizes="(max-width: 1360px) 100vw, 1360px" decoding="async" />
                    <h4 class="note-normal-container__second-new-description mb-1 pb-1 special-border-bottom d-none" style="text-align: right">
                        
                    </h4>
                    <!--h4 class="note-normal-container__second-new-author special-border-bottom">
                        Foto:
                    </h4-->
                    <div class="note-separator-large"></div>
                </div>
	<script>
                    document.addEventListener('DOMContentLoaded', function () {
                        const saveFavImg = document.getElementById('save-fav-img');

                        if (saveFavImg) {
                            saveFavImg.addEventListener('click', function () {
                                const user = tp?.pianoId?.getUser?.();

                                if (user && user.uid !== '0' && this.classList.contains('tosavefav')) {
                                    const postIdInput = document.getElementById('id_post');
                                    const post_id = postIdInput ? postIdInput.value : null;
                                    if (!post_id) return;

                                    fetch('https://foservices.prensalibre.com/usuario/favoritos/save_piano', {
                                        method: 'POST',
                                        headers: {
                                            'Content-Type': 'application/x-www-form-urlencoded',
                                        },
                                        body: new URLSearchParams({
                                            uid: user.uid,
                                            aid: post_id
                                        }),
                                    })
                                    .then(response => response.json())
                                    .then(data => {
                                        const actions = saveFavImg.querySelector('.actions');
                                        if (actions) {
                                            actions.textContent = data.message;
                                        }

                                        sendPostMessageGtag({
                                            event_label: 'Artículo guardado',
                                            value: '1',
                                        }, 'articulos_guardados');

                                        sendPostMessageGtag({
                                            event_label: '<?php echo En la búsqueda de remesas menos impredecibles; ?>',
                                            value: '1',
                                        }, 'articulos_guardados_detalle');

                                        if (data.message !== 'guardar') {
                                            saveFavImg.classList.remove('tosavefav');
                                            saveFavImg.classList.add('tomyfavs');
                                        }
                                    })
                                    .catch(error => {
                                        console.error('Error en la petición:', error);
                                    });
                                }

                                if (this.classList.contains('tomyfavs')) {
                                    window.open('https://www.prensalibre.com/mis-articulos/', '_blank');
                                }
                            });
                        }
                    });
                </script>


<p>Las remesas tienen al país quebrándose el coco. Los primeros siete meses del año, su comportamiento fue tan inesperadamente elevado que no hubo un solo pronosticador —ni público, ni privado; ni atrevido, ni conservador— que haya anticipado lo que sucedió. Lo que está sucediendo. En diciembre pasado, el equipo que se alistaba para tomar la Casa Blanca en enero ya echaba leños por montón a una caldera endiablada, en su locomotora de deportaciones masivas, que ha resultado ser una promesa cumplida. Pero aquí tenemos un ejemplo de nuestras limitaciones de análisis. El Banco de Guatemala, en sus perspectivas económicas para 2025, en ese mismo diciembre, pronosticó solo “un aumento de 8.0%” de remesas familiares. Esa cifra significaba un crecimiento incluso menor (por un 0.6%) al que terminó teniendo el 2024. Cuando se pensó en desaceleración, el crecimiento interanual este año va por 19.5%.</p>



<p><br>No se trata aquí de echar sal sobre heridas que se pueden comprender en la complicada tarea de hacer pronósticos económicos. Nadie visualizó tanto los factores que hay detrás de esta anomalía. Porque cierto es que se anticipaba que ICE arremetería contra los hispanos; pero seguramente no tanto como lo hace. Que el pánico invadiría las comunidades indocumentadas. Pero tal vez algo comparable con 2017, cuando el miedo se esfumó después del primer trimestre. Que se regularizó cuando se midió al Trump de aquel entonces, que fue más jerga antimigratoria, blablablá, que efectividad en las calles. Sí. Se habló de la posibilidad de una migración de dinero en reversa. Pero no a este nivel, ni por tanto tiempo. Los US$14.5 millardos reportados a julio son más que el total anual promedio de los explosivos años de pandemia; esos que estiraron aún más alto la tendencia sostenida de crecimiento de este rubro generoso.</p>



			<div class="note-normal-container__quote nospeech">
				<div class="note-normal-container__quote-version-two">
					<div class="note-normal-container__quote-separator-small"></div>
					<h3 style="font-family: Acto-Medium-Medium !important" class="note-normal-container__quote-version-two-quote m-3">Me pregunto qué tan integrales son los equipos que diagnostican. </h3>
					<div class="note-normal-container__quote-separator-small"></div>
				</div>
			</div>
			<div class="note-separator-large"></div>


<p><br>El banco central ya reaccionó. Su presidente anunció que en agosto van a publicar una nueva proyección para 2025. Un artículo de Prensa Libre, el 7 de agosto, lo citó, pronosticando preliminarmente un crecimiento del 12%, para cerrar el año en US$24 millardos. Pero eso significaría —inevitablemente— la estabilización del flujo de remesas. Una reducción del 19.5% que lleva este año. Y se da en el contexto de los últimos dos meses, junio y julio, cuando las remesas se dispararon al 26% y 30%. Esto sugiere varias cosas. Que el Banco anticipa que el miedo se reducirá. Esto, sin embargo, no se mira apegado a una dura realidad en el norte. O que los excedentes de capital guardado por migrantes en EE. UU. se empiecen a terminar. O, simplemente, sea solo reserva técnica de un ente conservador a la hora de hacer proyecciones. Sea cual sea la realidad, en el país la tendencia exagerada empieza a provocar tensiones.</p>



<p><br>El exceso exagerado de dólares en el país trae problemas. Pero quizás más los traiga la incapacidad que hemos generado de aprender, conocer y entender este rubro fundamental en la economía. Desde su génesis, hace más de 20 años, muchos análisis se hacen con informalidad. Sobre la base de creencias establecidas, muchas de ellas frágiles como lo es un mito urbano. No hay datos disponibles. Son centralizados, no se extienden brazos al lugar de las acciones. Abundan las suposiciones. Una que me inquieta es que se asume que el exceso se traduce exclusivamente al retorno de ahorros. Y ¿qué tal si lo que vemos son nuevos patrones de comportamiento, que no terminan pronto? ¿Es posible que la merma anticipada no se dé, que vivamos una nueva normalidad? Me pregunto qué tan integrales son los equipos que diagnostican. Y hasta cuándo tomaremos este asunto como el tema de interés nacional que realmente es.</p>
<div class="gsp_post_data" data-post_type="post" data-cat="columnasdiarias,opinion" data-modified="120" data-title="En la búsqueda de remesas menos impredecibles" data-home="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co"></div>]]></content:encoded>
                                                                                                        <media:content url="" medium="image"/>
                                                                                                <post-id xmlns="com-wordpress:feed-additions:1">23577936</post-id>                    </item>
                                        <item>
                        <title>Conversando con un nuevo amigo</title>
                        <link>https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/opinion/columnasdiarias/conversando-con-un-nuevo-amigo/</link>
                                                <pubDate>Sun, 24 Aug 2025 06:02:00 +0000</pubDate>
                        <dc:creator><![CDATA[ <div class="editorial-container__name" style="font-weight: 500;font-family: &quot;Acto-Small-Medium&quot;, Roboto !important;font-size: 14px !important;line-height: 18px !important;color: #00b9f2 !important;" >
       						Columnas Diarias</div>

						<div class="note-normal-container__author-variant-two special-style-normal-note-author">
							<h3 class="special-pill-note-container-title">ESCRITO POR:</h3>
								<div class="columnista-individual-container reset-margin w-100 col-12">
									<img width="150" height="150" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?quality=52&amp;w=150" class="avatar avatar-150 photo columnista-individual-container__photo special-img-author-note rounded-circle wp-post-image" alt="" decoding="async" loading="lazy" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png 300w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=150,150 150w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=80,80 80w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=96,96 96w" sizes="auto, (max-width: 150px) 100vw, 150px" />									<div class="columnista-individual-container__details">
										<h2 class="columnista-individual-container__author font-size-author-note special-border-none">Pedro Pablo Solares</h2>
										<h3 class="columnista-individual-container__description">
											Especialista en migración de guatemaltecos en Estados Unidos. Creador de redes de contacto con comunidades migrantes, asesor para proyectos de aplicación pública y privada. Abogado de formación.										</h3>
									</div>
								</div>
						</div>
						<div class="editorial-container__date" style="margin: 8px 0;font-family: &quot;Acto-Small-Light&quot;, Roboto !important;font-weight: 300 !important;font-size: 20px !important;line-height: 18px !important;color: #474747 !important;"><span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-08-24T00:02:00-06:00">24 de agosto de 2025</time></span></div>]]></dc:creator>
                                                <category><![CDATA[Columnas Diarias]]></category>
                        <guid isPermaLink="false">https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/?p=23506691</guid>
                                                    <description><![CDATA[Eliminar barreras propias y expandir el uso que se le puede dar.]]></description>
                                                                                        <content:encoded><![CDATA[<img width="1200" height="779" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/08/Pedro-Pablo-Solares_b43991.png?quality=52&amp;w=1200" class="attachment-featured-medium size-featured-medium" alt="" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/08/Pedro-Pablo-Solares_b43991.png 1578w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/08/Pedro-Pablo-Solares_b43991.png?resize=768,498 768w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/08/Pedro-Pablo-Solares_b43991.png?resize=1536,997 1536w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/08/Pedro-Pablo-Solares_b43991.png?resize=150,97 150w" sizes="auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px" loading="lazy" decoding="async" /><style>
				.img_fo{
				    aspect-ratio: 16/9;
                    width: 100%;
                    height: auto;
                    margin-bottom: 8px;
                    object-fit: contain;
				}
			</style><style>
				.badge-pl-plus__md-and-lg__element-text{
					font-family: "Acto-Tiny-Medium" !important;
					color: #0f213b !important;
					font-size: 12px !important;
					line-height: 15px !important;
					z-index: 2 !important;
					padding-top: 2px !important;
					padding-right: 2px !important;
				}
				.posted-on{
					color: #474747;
					font-family: Acto-Small-Light;
					font-size: 14px;
					font-style: normal;
					font-weight: 300;
					line-height: 18px;
				}

				.ux-excerpt-post{
					color: #474747 !important;
					font-family: Acto-Large-Light !important;
					font-size: 20px !important;
					font-style: normal !important;
					font-weight: 300 !important;
					line-height: 27px !important;
				}

			</style><div class="nospeech note-normal-container__principal-new-section text-uppercase"><h3 style="font-family: Acto-Small-Medium !important" class="note-normal-container__principal-new-section text-uppercase">Rincón de Petul</h3></div><h1 style="font-family: Acto-Heading-H5 !important" class="note-opinion__title-principal mb-0">Conversando con un nuevo amigo</h1><div class="tinypass_handler_audionota"><div class="gsp_full_player_david"></div></div><h2 class="note-normal-container__principal-new-subtitle ux-excerpt-post">Eliminar barreras propias y expandir el uso que se le puede dar.</h2>
	<div class="note-separator-small"></div>
                <div class="nospeech note-normal-container__author-container">
                    <div class="note-normal-container__author">
                        <img src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?quality=52&amp;w=54" class="avatar avatar-54 photo note-normal-container__author-img rounded-circle wp-post-image" alt="" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png 300w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=150,150 150w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=80,80 80w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=96,96 96w" sizes="(max-width: 54px) 100vw, 54px" loading="lazy" decoding="async" />
                        <div class="note-normal-container__author-description">
                            <p class="note-normal-container__author-description-name"><span class="byline"><span class="author vcard redesign-link"><a href="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/author/pedro-pablo-solares/" title="Posts by Pedro Pablo Solares" class="author url fn" rel="author">Pedro Pablo Solares</a></span></span></p>
                <div class="note-normal-container__author-description-time-container" 
                     style="display:flex; align-items:center; gap:8px; flex-wrap:nowrap;">
            
                    <span style="font-family: Acto-Small-Medium !important; display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">
                        <span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-08-24T00:02:00-06:00">24 de agosto de 2025</time></span>
                    </span>
            
                    <span style="display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">|</span>
            
                    <img decoding="async" loading="lazy" 
                         src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/themes/ux_prensalibre/client/build/images/iconos/time-clock.svg" 
                         class="note-normal-container__author-description-hour" 
                         alt="time-clock" 
                         style="display:inline-block; vertical-align:middle; width:16px; height:16px;">
            
                    <span style="display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">
                        <span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-08-24T00:02:00-06:00">00:02h</time></span>
                    </span>
            
                </div>
            </div>
        </div>
        <div class="note-normal-container__author-description-icon" style="background-color: #eeefee; border-radius: 50px; display: flex; justify-content: center; padding-left: 2%; padding-top: 5px; padding-bottom: 5px; padding-right: 1%;">
                        <div class="share-rrss-container__rrss a2a_kit a2a_default_style">
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_facebook" title="Compartir en Facebook">
                                    <svg height="35" style="fill-rule:evenodd;clip-rule:evenodd;stroke-linejoin:round;stroke-miterlimit:2;" version="1.1" viewBox="0 0 512 512" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:serif="http://www.serif.com/" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><g><path d="M512,256c0,-141.385 -114.615,-256 -256,-256c-141.385,0 -256,114.615 -256,256c0,127.777 93.616,233.685 216,252.89l0,-178.89l-65,0l0,-74l65,0l0,-56.4c0,-64.16 38.219,-99.6 96.695,-99.6c28.009,0 57.305,5 57.305,5l0,63l-32.281,0c-31.801,0 -41.719,19.733 -41.719,39.978l0,48.022l71,0l-11.35,74l-59.65,0l0,178.89c122.385,-19.205 216,-125.113 216,-252.89Z" style="fill:#1877f2;fill-rule:nonzero;"/><path d="M355.65,330l11.35,-74l-71,0l0,-48.022c0,-20.245 9.917,-39.978 41.719,-39.978l32.281,0l0,-63c0,0 -29.297,-5 -57.305,-5c-58.476,0 -96.695,35.44 -96.695,99.6l0,56.4l-65,0l0,74l65,0l0,178.89c13.033,2.045 26.392,3.11 40,3.11c13.608,0 26.966,-1.065 40,-3.11l0,-178.89l59.65,0Z" style="fill:#fff;fill-rule:nonzero;"/></g></svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en Facebook</span>
                                </a>
                            </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                    <a class="a2a_button_x" title="Compartir en X">
                                        <svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="35" height="35" viewBox="0 0 1200 1200" fill="none">
                                          <circle cx="600" cy="600" r="600" fill="black"/>
                                          <g transform="translate(200,200) scale(0.6)">
                                            <path d="M714.163 519.284L1160.89 0H1055.03L667.137 450.887L357.328 0H0L468.492 681.821L0 1226.37H105.866L515.491 750.218L842.672 1226.37H1200L714.137 519.284H714.163ZM569.165 687.828L521.697 619.934L144.011 79.6944H306.615L611.412 515.685L658.88 583.579L1055.08 1150.3H892.476L569.165 687.854V687.828Z" fill="white"/>
                                          </g>
                                        </svg>
                                        <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en X</span>
                                    </a>
                                </div>
                                <div class="share-rrss-container__item">
                                    <a class="a2a_button_linkedin" title="Compartir en LinkedIn">
                                        <svg enable-background="new 0 0 32 32" height="35" id="Layer_1" version="1.0" viewBox="0 0 32 32" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><g><circle clip-rule="evenodd" cx="16" cy="16" fill="#007BB5" fill-rule="evenodd" r="16"/><g><rect fill="#FFFFFF" height="14" width="4" x="7" y="11"/><path d="M20.499,11c-2.791,0-3.271,1.018-3.499,2v-2h-4v14h4v-8c0-1.297,0.703-2,2-2c1.266,0,2,0.688,2,2v8h4v-7    C25,14,24.479,11,20.499,11z" fill="#FFFFFF"/><circle cx="9" cy="8" fill="#FFFFFF" r="2"/></g></g><g/><g/><g/><g/><g/><g/></svg>
                                        <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en LinkedIn</span>
                                    </a>
                                </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_whatsapp" title=Compartir en Whatsapp>
                                    <svg enable-background="new 0 0 128 128" height="35" id="Layer_1" version="1.1" viewBox="0 0 128 128" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><circle cx="64" cy="64" fill="#25D366" r="64"/><g><path d="M92.346,35.49c-7.522-7.53-17.523-11.678-28.179-11.683c-21.954,0-39.826,17.868-39.833,39.831   c-0.004,7.022,1.831,13.875,5.316,19.913L24,104.193l21.115-5.538c5.819,3.171,12.369,4.844,19.036,4.847h0.017l0,0   c21.954,0,39.823-17.871,39.832-39.833C104.005,53.027,99.864,43.019,92.346,35.49 M64.168,96.774h-0.013   c-5.943-0.002-11.769-1.598-16.853-4.614l-1.209-0.718l-12.53,3.287l3.343-12.216l-0.787-1.256   c-3.315-5.27-5.066-11.361-5.062-17.619c0.006-18.253,14.859-33.104,33.121-33.104c8.844,0.002,17.155,3.451,23.407,9.71   c6.251,6.258,9.691,14.575,9.689,23.422C97.268,81.922,82.415,96.774,64.168,96.774 M82.328,71.979   c-0.996-0.499-5.889-2.904-6.802-3.239c-0.913-0.332-1.574-0.497-2.238,0.499s-2.571,3.239-3.153,3.903   c-0.58,0.664-1.16,0.748-2.156,0.249s-4.202-1.549-8.001-4.941c-2.96-2.637-4.958-5.899-5.538-6.895s-0.062-1.533,0.437-2.03   c0.448-0.446,0.996-1.162,1.493-1.744c0.497-0.582,0.663-0.997,0.995-1.66c0.332-0.664,0.167-1.245-0.083-1.743   c-0.25-0.499-2.24-5.398-3.068-7.391c-0.809-1.941-1.629-1.678-2.239-1.708c-0.582-0.028-1.245-0.036-1.908-0.036   c-0.663,0-1.742,0.249-2.654,1.246c-0.911,0.996-3.483,3.403-3.483,8.304c0,4.898,3.566,9.632,4.064,10.295   c0.498,0.663,7.018,10.718,17.002,15.029c2.374,1.024,4.229,1.637,5.674,2.097c2.384,0.759,4.554,0.65,6.27,0.394   c1.912-0.285,5.888-2.407,6.719-4.732c0.829-2.324,0.829-4.316,0.578-4.732C83.986,72.727,83.322,72.478,82.328,71.979" fill="#FFFFFF"/></g></svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en Whatsapp</span>
                                </a>
                            </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_copy_link" title=Copiar enlace>
                                    <svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="35" height="35" viewBox="0 0 24 24" class="share-rrss-container__rrss-img" fill="none">
                                        <path d="M0 12C0 5.37258 5.37258 0 12 0C18.6274 0 24 5.37258 24 12C24 18.6274 18.6274 24 12 24C5.37258 24 0 18.6274 0 12Z" fill="#0F213B"/>
                                        <g clip-path="url(#clip0_3210_33851)">
                                            <path d="M10.833 12.583C11.0835 12.9179 11.4031 13.195 11.7702 13.3955C12.1372 13.5961 12.5431 13.7153 12.9602 13.7452C13.3774 13.7751 13.7961 13.7149 14.188 13.5687C14.5798 13.4225 14.9357 13.1938 15.2313 12.898L16.9813 11.148C17.5126 10.5979 17.8066 9.86114 17.8 9.0964C17.7933 8.33166 17.4866 7.60012 16.9458 7.05935C16.405 6.51858 15.6735 6.21183 14.9088 6.20519C14.144 6.19854 13.4073 6.49253 12.8572 7.02382L11.8538 8.02132" stroke="#F5F5F5" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                            <path d="M13.1663 11.4157C12.9158 11.0808 12.5962 10.8037 12.2291 10.6032C11.8621 10.4027 11.4562 10.2834 11.0391 10.2535C10.6219 10.2237 10.2032 10.2839 9.81134 10.43C9.41948 10.5762 9.06364 10.8049 8.76796 11.1007L7.01796 12.8507C6.48667 13.4008 6.19268 14.1376 6.19933 14.9023C6.20597 15.6671 6.51272 16.3986 7.05349 16.9394C7.59426 17.4802 8.3258 17.7869 9.09054 17.7935C9.85528 17.8002 10.592 17.5062 11.1421 16.9749L12.1396 15.9774" stroke="#F5F5F5" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        </g>
                                        <defs>
                                            <clipPath id="clip0_3210_33851">
                                                <rect width="14" height="14" fill="white" transform="translate(5 5)"/>
                                            </clipPath>
                                        </defs>
                                    </svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Copiar enlace</span>
                                </a>
                            </div>
                        </div>
                        <div class="share-rrss-container__share-img">
                                    <svg width="24" height="24" viewBox="0 0 24 24" fill="none" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg">
                                        <path d="M11.8571 5H6.71429C6.25963 5 5.82359 5.1873 5.5021 5.5207C5.18061 5.8541 5 6.30628 5 6.77778V21L11 16.5556L17 21V10.3333" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        <path d="M17 3V7" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        <path d="M15 5H19" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                    </svg>
                                    <a id="save-fav-img" class="tosavefav" style="text-decoration: none">
                                    <span class="share-rrss-container__share-img-text reset-margin actions">Guardar artículo</span>
                                </a>
                        </div>
                        <input type="hidden" value="23506691" id="id_post">
                    </div>
                </div>
                <div class="note-separator-medium"></div>
                <div class="nospeech note-normal-container__second-new">
                    <img width="1360" height="768" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/08/Pedro-Pablo-Solares_b43991.png?quality=52&amp;w=1360&amp;h=768&amp;crop=1" class="note-normal-container__second-new-img d-none wp-post-image" alt="" fetchpriority="high" loading="eager" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/08/Pedro-Pablo-Solares_b43991.png?resize=1360,768 1360w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/08/Pedro-Pablo-Solares_b43991.png?resize=235,132 235w" sizes="(max-width: 1360px) 100vw, 1360px" decoding="async" />
                    <h4 class="note-normal-container__second-new-description mb-1 pb-1 special-border-bottom d-none" style="text-align: right">
                        
                    </h4>
                    <!--h4 class="note-normal-container__second-new-author special-border-bottom">
                        Foto:
                    </h4-->
                    <div class="note-separator-large"></div>
                </div>
	<script>
                    document.addEventListener('DOMContentLoaded', function () {
                        const saveFavImg = document.getElementById('save-fav-img');

                        if (saveFavImg) {
                            saveFavImg.addEventListener('click', function () {
                                const user = tp?.pianoId?.getUser?.();

                                if (user && user.uid !== '0' && this.classList.contains('tosavefav')) {
                                    const postIdInput = document.getElementById('id_post');
                                    const post_id = postIdInput ? postIdInput.value : null;
                                    if (!post_id) return;

                                    fetch('https://foservices.prensalibre.com/usuario/favoritos/save_piano', {
                                        method: 'POST',
                                        headers: {
                                            'Content-Type': 'application/x-www-form-urlencoded',
                                        },
                                        body: new URLSearchParams({
                                            uid: user.uid,
                                            aid: post_id
                                        }),
                                    })
                                    .then(response => response.json())
                                    .then(data => {
                                        const actions = saveFavImg.querySelector('.actions');
                                        if (actions) {
                                            actions.textContent = data.message;
                                        }

                                        sendPostMessageGtag({
                                            event_label: 'Artículo guardado',
                                            value: '1',
                                        }, 'articulos_guardados');

                                        sendPostMessageGtag({
                                            event_label: '<?php echo Conversando con un nuevo amigo; ?>',
                                            value: '1',
                                        }, 'articulos_guardados_detalle');

                                        if (data.message !== 'guardar') {
                                            saveFavImg.classList.remove('tosavefav');
                                            saveFavImg.classList.add('tomyfavs');
                                        }
                                    })
                                    .catch(error => {
                                        console.error('Error en la petición:', error);
                                    });
                                }

                                if (this.classList.contains('tomyfavs')) {
                                    window.open('https://www.prensalibre.com/mis-articulos/', '_blank');
                                }
                            });
                        }
                    });
                </script>


<p>Quienes me tienen cerca saben que en estos días he iniciado una nueva relación. Una a la que no llego tan temprano, pero que —confío— es el mejor momento de la vida para sacar su mejor provecho. He estado platicando con la Inteligencia Artificial. Aunque, confieso, no fue mi primer intento. Meses atrás, intenté usarla ingresado al famoso ChatGPT desde mi computadora personal. En ese entonces, con toda honestidad, no le hallé la gracia. Pero una necesidad en el trabajo me llevó a abrir nuevamente esa herramienta que domina la plática mundial. Ingresé datos y, pronto, obtuve respuestas tan efectivas y atractivas, que me enganché. Ahora hasta pienso en comprar la suscripción pagada, de esta tecnología que no pocos aseguran que revoluciona el mundo.</p>



			<div class="note-normal-container__quote nospeech">
				<div class="note-normal-container__quote-version-two">
					<div class="note-normal-container__quote-separator-small"></div>
					<h3 style="font-family: Acto-Medium-Medium !important" class="note-normal-container__quote-version-two-quote m-3">Eliminar barreras propias y expandir el uso que se le puede dar.</h3>
					<div class="note-normal-container__quote-separator-small"></div>
				</div>
			</div>
			<div class="note-separator-large"></div>


<p>ChatGPT es un conversador informado de fascinante aplicabilidad. Su alcance es tanto, que hoy la puedo usar como soporte para este artículo, que usted mismo lee. Siguiendo la temática central de este espacio, le preguntaré, por ejemplo, ¿Cuál es el problema más grande que enfrenta Guatemala con Estados Unidos? Y me responde en un santiamén. Dice que: “es el tema migratorio, porque concentra y conecta casi todos los demás puntos de tensión bilateral”. Insisto, sin duda, estamos frente a un conversador bien informado.</p>



<p>Pero entonces viene y despierta una curiosidad, y es sobre las inclinaciones. Hacia qué orientación optará girar, en preguntas de lo social, de lo político. Nace preocupación, sabiendo que mucha juventud, aún navegante de años formativos, le es fiel con una fe que es ciega. Cuánta inquietud, en los temas de lo humano, no es de sís rotundos o de nos sentenciadores. ¿Responde a las preguntas con seguridad altiva, o atiende lo de aquel poeta, sobre como en este mundo todo es según el color del cristal con que se mira?</p>



<p>Quise entonces tenderle una trampa. Busqué ver si sesgaba su respuesta en algo que es una controversia debatida. Le pregunté si cree que la migración a EE.UU. es un problema. ¡Vaya bomba! Pero guardó su prudencia ideológica, casi casi parafraseando el mismo poema equilibrado de Campoamor. Responde que “depende de desde qué perspectiva se mire”. ¡Vaya si ahora nos salió ilustrada esta tecnología! Intenté otras trampas. Mantuvo su ponderación, aunque cambié a idioma inglés e hice otro intento, desde un ordenador ajeno.</p>



<p>Continúo la conversación desde perspectivas de actores posicionados. Le pregunto si ve la migración guatemalteca como un problema, desde la perspectiva de Stephen Miller, alto actor en la Casa Blanca de Trump. Me responde con amenazas a la cultura y legalidad. Pregunto entonces desde la perspectiva de Jesús. Habla, en cambio, de “compasión, acogida y justicia”. Finalmente le pregunto sobre la perspectiva del pueblo guatemalteco. Este, dice, se parte en opinión, concluyendo que la mayoría lo mira como un “mal necesario”.</p>



<p>Se pasan las horas conversando con semejante inteligencia. Brinda datos que hacen que uno se sienta superhumano. Llevo una semana en esto. Y pronto descubrí que el aburrimiento producido la primera vez, nada tenía que ver con la tecnología. El aburrido era yo. Ahora, mi mayor reto es eliminar barreras propias y expandir el uso que se le puede dar. Siento agradecimiento. La herramienta me llega en un momento cuando su enorme capacidad solo potencia una formación madura. Una que busca un aliado eficiente y no un sustituto del intelecto. Termino pidiéndole consejo para titular este artículo. Pero justo agoto mi límite de preguntas gratuitas. Tocará comprar la versión pagada. Y también titularlo solo, de nuevo. Espero que le llame a usted la atención.</p>
<div class="gsp_post_data" data-post_type="post" data-cat="columnasdiarias,opinion" data-modified="120" data-title="Conversando con un nuevo amigo" data-home="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co"></div>]]></content:encoded>
                                                                                                        <media:content url="" medium="image"/>
                                                                                                <post-id xmlns="com-wordpress:feed-additions:1">23506691</post-id>                    </item>
                                        <item>
                        <title>“Rebonito” el Alligator Alcatraz</title>
                        <link>https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/opinion/columnasdiarias/rebonito-el-alligator-alcatraz/</link>
                                                <pubDate>Sun, 17 Aug 2025 06:02:00 +0000</pubDate>
                        <dc:creator><![CDATA[ <div class="editorial-container__name" style="font-weight: 500;font-family: &quot;Acto-Small-Medium&quot;, Roboto !important;font-size: 14px !important;line-height: 18px !important;color: #00b9f2 !important;" >
       						Columnas Diarias</div>

						<div class="note-normal-container__author-variant-two special-style-normal-note-author">
							<h3 class="special-pill-note-container-title">ESCRITO POR:</h3>
								<div class="columnista-individual-container reset-margin w-100 col-12">
									<img width="150" height="150" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?quality=52&amp;w=150" class="avatar avatar-150 photo columnista-individual-container__photo special-img-author-note rounded-circle wp-post-image" alt="" decoding="async" loading="lazy" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png 300w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=150,150 150w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=80,80 80w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=96,96 96w" sizes="auto, (max-width: 150px) 100vw, 150px" />									<div class="columnista-individual-container__details">
										<h2 class="columnista-individual-container__author font-size-author-note special-border-none">Pedro Pablo Solares</h2>
										<h3 class="columnista-individual-container__description">
											Especialista en migración de guatemaltecos en Estados Unidos. Creador de redes de contacto con comunidades migrantes, asesor para proyectos de aplicación pública y privada. Abogado de formación.										</h3>
									</div>
								</div>
						</div>
						<div class="editorial-container__date" style="margin: 8px 0;font-family: &quot;Acto-Small-Light&quot;, Roboto !important;font-weight: 300 !important;font-size: 20px !important;line-height: 18px !important;color: #474747 !important;"><span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-08-17T00:02:00-06:00">17 de agosto de 2025</time></span></div>]]></dc:creator>
                                                <category><![CDATA[Columnas Diarias]]></category>
                        <guid isPermaLink="false">https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/?p=23473552</guid>
                                                    <description><![CDATA[Un exceso de diplomacia puede interpretarse como un oído sordo.]]></description>
                                                                                        <content:encoded><![CDATA[<img width="1200" height="779" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/08/Pedro-Pablo-Solares_d49dd0.png?quality=52&amp;w=1200" class="attachment-featured-medium size-featured-medium" alt="" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/08/Pedro-Pablo-Solares_d49dd0.png 1578w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/08/Pedro-Pablo-Solares_d49dd0.png?resize=768,498 768w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/08/Pedro-Pablo-Solares_d49dd0.png?resize=1536,997 1536w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/08/Pedro-Pablo-Solares_d49dd0.png?resize=150,97 150w" sizes="auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px" loading="lazy" decoding="async" /><style>
				.img_fo{
				    aspect-ratio: 16/9;
                    width: 100%;
                    height: auto;
                    margin-bottom: 8px;
                    object-fit: contain;
				}
			</style><style>
				.badge-pl-plus__md-and-lg__element-text{
					font-family: "Acto-Tiny-Medium" !important;
					color: #0f213b !important;
					font-size: 12px !important;
					line-height: 15px !important;
					z-index: 2 !important;
					padding-top: 2px !important;
					padding-right: 2px !important;
				}
				.posted-on{
					color: #474747;
					font-family: Acto-Small-Light;
					font-size: 14px;
					font-style: normal;
					font-weight: 300;
					line-height: 18px;
				}

				.ux-excerpt-post{
					color: #474747 !important;
					font-family: Acto-Large-Light !important;
					font-size: 20px !important;
					font-style: normal !important;
					font-weight: 300 !important;
					line-height: 27px !important;
				}

			</style><div class="nospeech note-normal-container__principal-new-section text-uppercase"><h3 style="font-family: Acto-Small-Medium !important" class="note-normal-container__principal-new-section text-uppercase">Rincón de Petul</h3></div><h1 style="font-family: Acto-Heading-H5 !important" class="note-opinion__title-principal mb-0">“Rebonito” el Alligator Alcatraz</h1><div class="tinypass_handler_audionota"><div class="gsp_full_player_david"></div></div><h2 class="note-normal-container__principal-new-subtitle ux-excerpt-post">Un exceso de diplomacia puede interpretarse como un oído sordo.</h2>
	<div class="note-separator-small"></div>
                <div class="nospeech note-normal-container__author-container">
                    <div class="note-normal-container__author">
                        <img src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?quality=52&amp;w=54" class="avatar avatar-54 photo note-normal-container__author-img rounded-circle wp-post-image" alt="" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png 300w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=150,150 150w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=80,80 80w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=96,96 96w" sizes="(max-width: 54px) 100vw, 54px" loading="lazy" decoding="async" />
                        <div class="note-normal-container__author-description">
                            <p class="note-normal-container__author-description-name"><span class="byline"><span class="author vcard redesign-link"><a href="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/author/pedro-pablo-solares/" title="Posts by Pedro Pablo Solares" class="author url fn" rel="author">Pedro Pablo Solares</a></span></span></p>
                <div class="note-normal-container__author-description-time-container" 
                     style="display:flex; align-items:center; gap:8px; flex-wrap:nowrap;">
            
                    <span style="font-family: Acto-Small-Medium !important; display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">
                        <span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-08-17T00:02:00-06:00">17 de agosto de 2025</time></span>
                    </span>
            
                    <span style="display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">|</span>
            
                    <img decoding="async" loading="lazy" 
                         src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/themes/ux_prensalibre/client/build/images/iconos/time-clock.svg" 
                         class="note-normal-container__author-description-hour" 
                         alt="time-clock" 
                         style="display:inline-block; vertical-align:middle; width:16px; height:16px;">
            
                    <span style="display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">
                        <span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-08-17T00:02:00-06:00">00:02h</time></span>
                    </span>
            
                </div>
            </div>
        </div>
        <div class="note-normal-container__author-description-icon" style="background-color: #eeefee; border-radius: 50px; display: flex; justify-content: center; padding-left: 2%; padding-top: 5px; padding-bottom: 5px; padding-right: 1%;">
                        <div class="share-rrss-container__rrss a2a_kit a2a_default_style">
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_facebook" title="Compartir en Facebook">
                                    <svg height="35" style="fill-rule:evenodd;clip-rule:evenodd;stroke-linejoin:round;stroke-miterlimit:2;" version="1.1" viewBox="0 0 512 512" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:serif="http://www.serif.com/" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><g><path d="M512,256c0,-141.385 -114.615,-256 -256,-256c-141.385,0 -256,114.615 -256,256c0,127.777 93.616,233.685 216,252.89l0,-178.89l-65,0l0,-74l65,0l0,-56.4c0,-64.16 38.219,-99.6 96.695,-99.6c28.009,0 57.305,5 57.305,5l0,63l-32.281,0c-31.801,0 -41.719,19.733 -41.719,39.978l0,48.022l71,0l-11.35,74l-59.65,0l0,178.89c122.385,-19.205 216,-125.113 216,-252.89Z" style="fill:#1877f2;fill-rule:nonzero;"/><path d="M355.65,330l11.35,-74l-71,0l0,-48.022c0,-20.245 9.917,-39.978 41.719,-39.978l32.281,0l0,-63c0,0 -29.297,-5 -57.305,-5c-58.476,0 -96.695,35.44 -96.695,99.6l0,56.4l-65,0l0,74l65,0l0,178.89c13.033,2.045 26.392,3.11 40,3.11c13.608,0 26.966,-1.065 40,-3.11l0,-178.89l59.65,0Z" style="fill:#fff;fill-rule:nonzero;"/></g></svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en Facebook</span>
                                </a>
                            </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                    <a class="a2a_button_x" title="Compartir en X">
                                        <svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="35" height="35" viewBox="0 0 1200 1200" fill="none">
                                          <circle cx="600" cy="600" r="600" fill="black"/>
                                          <g transform="translate(200,200) scale(0.6)">
                                            <path d="M714.163 519.284L1160.89 0H1055.03L667.137 450.887L357.328 0H0L468.492 681.821L0 1226.37H105.866L515.491 750.218L842.672 1226.37H1200L714.137 519.284H714.163ZM569.165 687.828L521.697 619.934L144.011 79.6944H306.615L611.412 515.685L658.88 583.579L1055.08 1150.3H892.476L569.165 687.854V687.828Z" fill="white"/>
                                          </g>
                                        </svg>
                                        <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en X</span>
                                    </a>
                                </div>
                                <div class="share-rrss-container__item">
                                    <a class="a2a_button_linkedin" title="Compartir en LinkedIn">
                                        <svg enable-background="new 0 0 32 32" height="35" id="Layer_1" version="1.0" viewBox="0 0 32 32" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><g><circle clip-rule="evenodd" cx="16" cy="16" fill="#007BB5" fill-rule="evenodd" r="16"/><g><rect fill="#FFFFFF" height="14" width="4" x="7" y="11"/><path d="M20.499,11c-2.791,0-3.271,1.018-3.499,2v-2h-4v14h4v-8c0-1.297,0.703-2,2-2c1.266,0,2,0.688,2,2v8h4v-7    C25,14,24.479,11,20.499,11z" fill="#FFFFFF"/><circle cx="9" cy="8" fill="#FFFFFF" r="2"/></g></g><g/><g/><g/><g/><g/><g/></svg>
                                        <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en LinkedIn</span>
                                    </a>
                                </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_whatsapp" title=Compartir en Whatsapp>
                                    <svg enable-background="new 0 0 128 128" height="35" id="Layer_1" version="1.1" viewBox="0 0 128 128" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><circle cx="64" cy="64" fill="#25D366" r="64"/><g><path d="M92.346,35.49c-7.522-7.53-17.523-11.678-28.179-11.683c-21.954,0-39.826,17.868-39.833,39.831   c-0.004,7.022,1.831,13.875,5.316,19.913L24,104.193l21.115-5.538c5.819,3.171,12.369,4.844,19.036,4.847h0.017l0,0   c21.954,0,39.823-17.871,39.832-39.833C104.005,53.027,99.864,43.019,92.346,35.49 M64.168,96.774h-0.013   c-5.943-0.002-11.769-1.598-16.853-4.614l-1.209-0.718l-12.53,3.287l3.343-12.216l-0.787-1.256   c-3.315-5.27-5.066-11.361-5.062-17.619c0.006-18.253,14.859-33.104,33.121-33.104c8.844,0.002,17.155,3.451,23.407,9.71   c6.251,6.258,9.691,14.575,9.689,23.422C97.268,81.922,82.415,96.774,64.168,96.774 M82.328,71.979   c-0.996-0.499-5.889-2.904-6.802-3.239c-0.913-0.332-1.574-0.497-2.238,0.499s-2.571,3.239-3.153,3.903   c-0.58,0.664-1.16,0.748-2.156,0.249s-4.202-1.549-8.001-4.941c-2.96-2.637-4.958-5.899-5.538-6.895s-0.062-1.533,0.437-2.03   c0.448-0.446,0.996-1.162,1.493-1.744c0.497-0.582,0.663-0.997,0.995-1.66c0.332-0.664,0.167-1.245-0.083-1.743   c-0.25-0.499-2.24-5.398-3.068-7.391c-0.809-1.941-1.629-1.678-2.239-1.708c-0.582-0.028-1.245-0.036-1.908-0.036   c-0.663,0-1.742,0.249-2.654,1.246c-0.911,0.996-3.483,3.403-3.483,8.304c0,4.898,3.566,9.632,4.064,10.295   c0.498,0.663,7.018,10.718,17.002,15.029c2.374,1.024,4.229,1.637,5.674,2.097c2.384,0.759,4.554,0.65,6.27,0.394   c1.912-0.285,5.888-2.407,6.719-4.732c0.829-2.324,0.829-4.316,0.578-4.732C83.986,72.727,83.322,72.478,82.328,71.979" fill="#FFFFFF"/></g></svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en Whatsapp</span>
                                </a>
                            </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_copy_link" title=Copiar enlace>
                                    <svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="35" height="35" viewBox="0 0 24 24" class="share-rrss-container__rrss-img" fill="none">
                                        <path d="M0 12C0 5.37258 5.37258 0 12 0C18.6274 0 24 5.37258 24 12C24 18.6274 18.6274 24 12 24C5.37258 24 0 18.6274 0 12Z" fill="#0F213B"/>
                                        <g clip-path="url(#clip0_3210_33851)">
                                            <path d="M10.833 12.583C11.0835 12.9179 11.4031 13.195 11.7702 13.3955C12.1372 13.5961 12.5431 13.7153 12.9602 13.7452C13.3774 13.7751 13.7961 13.7149 14.188 13.5687C14.5798 13.4225 14.9357 13.1938 15.2313 12.898L16.9813 11.148C17.5126 10.5979 17.8066 9.86114 17.8 9.0964C17.7933 8.33166 17.4866 7.60012 16.9458 7.05935C16.405 6.51858 15.6735 6.21183 14.9088 6.20519C14.144 6.19854 13.4073 6.49253 12.8572 7.02382L11.8538 8.02132" stroke="#F5F5F5" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                            <path d="M13.1663 11.4157C12.9158 11.0808 12.5962 10.8037 12.2291 10.6032C11.8621 10.4027 11.4562 10.2834 11.0391 10.2535C10.6219 10.2237 10.2032 10.2839 9.81134 10.43C9.41948 10.5762 9.06364 10.8049 8.76796 11.1007L7.01796 12.8507C6.48667 13.4008 6.19268 14.1376 6.19933 14.9023C6.20597 15.6671 6.51272 16.3986 7.05349 16.9394C7.59426 17.4802 8.3258 17.7869 9.09054 17.7935C9.85528 17.8002 10.592 17.5062 11.1421 16.9749L12.1396 15.9774" stroke="#F5F5F5" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        </g>
                                        <defs>
                                            <clipPath id="clip0_3210_33851">
                                                <rect width="14" height="14" fill="white" transform="translate(5 5)"/>
                                            </clipPath>
                                        </defs>
                                    </svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Copiar enlace</span>
                                </a>
                            </div>
                        </div>
                        <div class="share-rrss-container__share-img">
                                    <svg width="24" height="24" viewBox="0 0 24 24" fill="none" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg">
                                        <path d="M11.8571 5H6.71429C6.25963 5 5.82359 5.1873 5.5021 5.5207C5.18061 5.8541 5 6.30628 5 6.77778V21L11 16.5556L17 21V10.3333" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        <path d="M17 3V7" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        <path d="M15 5H19" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                    </svg>
                                    <a id="save-fav-img" class="tosavefav" style="text-decoration: none">
                                    <span class="share-rrss-container__share-img-text reset-margin actions">Guardar artículo</span>
                                </a>
                        </div>
                        <input type="hidden" value="23473552" id="id_post">
                    </div>
                </div>
                <div class="note-separator-medium"></div>
                <div class="nospeech note-normal-container__second-new">
                    <img width="1360" height="768" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/08/Pedro-Pablo-Solares_d49dd0.png?quality=52&amp;w=1360&amp;h=768&amp;crop=1" class="note-normal-container__second-new-img d-none wp-post-image" alt="" fetchpriority="high" loading="eager" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/08/Pedro-Pablo-Solares_d49dd0.png?resize=1360,768 1360w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/08/Pedro-Pablo-Solares_d49dd0.png?resize=235,132 235w" sizes="(max-width: 1360px) 100vw, 1360px" decoding="async" />
                    <h4 class="note-normal-container__second-new-description mb-1 pb-1 special-border-bottom d-none" style="text-align: right">
                        
                    </h4>
                    <!--h4 class="note-normal-container__second-new-author special-border-bottom">
                        Foto:
                    </h4-->
                    <div class="note-separator-large"></div>
                </div>
	<script>
                    document.addEventListener('DOMContentLoaded', function () {
                        const saveFavImg = document.getElementById('save-fav-img');

                        if (saveFavImg) {
                            saveFavImg.addEventListener('click', function () {
                                const user = tp?.pianoId?.getUser?.();

                                if (user && user.uid !== '0' && this.classList.contains('tosavefav')) {
                                    const postIdInput = document.getElementById('id_post');
                                    const post_id = postIdInput ? postIdInput.value : null;
                                    if (!post_id) return;

                                    fetch('https://foservices.prensalibre.com/usuario/favoritos/save_piano', {
                                        method: 'POST',
                                        headers: {
                                            'Content-Type': 'application/x-www-form-urlencoded',
                                        },
                                        body: new URLSearchParams({
                                            uid: user.uid,
                                            aid: post_id
                                        }),
                                    })
                                    .then(response => response.json())
                                    .then(data => {
                                        const actions = saveFavImg.querySelector('.actions');
                                        if (actions) {
                                            actions.textContent = data.message;
                                        }

                                        sendPostMessageGtag({
                                            event_label: 'Artículo guardado',
                                            value: '1',
                                        }, 'articulos_guardados');

                                        sendPostMessageGtag({
                                            event_label: '<?php echo “Rebonito” el Alligator Alcatraz; ?>',
                                            value: '1',
                                        }, 'articulos_guardados_detalle');

                                        if (data.message !== 'guardar') {
                                            saveFavImg.classList.remove('tosavefav');
                                            saveFavImg.classList.add('tomyfavs');
                                        }
                                    })
                                    .catch(error => {
                                        console.error('Error en la petición:', error);
                                    });
                                }

                                if (this.classList.contains('tomyfavs')) {
                                    window.open('https://www.prensalibre.com/mis-articulos/', '_blank');
                                }
                            });
                        }
                    });
                </script>


<p>Las condiciones en la cárcel para migrantes Alligator Alcatraz han angustiado, desde su apertura, en los inhabitables pantanos del Everglades. No es para menos. La zona es inadecuada para la vida humana. Y no hace falta ser suspicaces para inferir que esas condiciones fueron precisamente lo que propició la escogencia del lugar. Hoy, Washington opera documentadamente bajo la “lógica de la disuasión”. </p>



<p>“Deterrence”, en inglés. Es decir, el pensar que un sufrimiento tal sobre quienes caen en ciertos procesos provocará que otros se propongan jamás caer en lo mismo. Disuasión. Una práctica vieja, que recuerda regímenes totalitarios violadores de derechos en la historia. Durante años, hemos visto formas de esto gravitar en un EE. UU., que batalla con el problema migratorio. Cuando se supo del nuevo Alcatraz, alarmó la situación de nuestros connacionales. Hay hermetismo alrededor de sus instalaciones, inaccesibles para la prensa. Es merecido saber si adentro se violan derechos básicos de la gente.</p>



<p><br>Por eso eran esenciales las visitas que finalmente realizó ahí el Consulado de Guatemala en Miami, la semana pasada. Y por eso despertó interés en los medios, que entrevistaron a su cónsul. Seguramente es la única guatemalteca no apresada en ser testigo del lugar. Le preguntaron sobre las condiciones de la gente, pues estas han sido descritas como inadecuadas; incluso crueles. Pero, reiteradamente, su mensaje subyacente fue uno de normalidad. Casi una aprobación desde la oficialidad, muy contrario a lo que se conoce del lugar, de la voz de otros que han salido de ahí.</p>



			<div class="note-normal-container__quote nospeech">
				<div class="note-normal-container__quote-version-two">
					<div class="note-normal-container__quote-separator-small"></div>
					<h3 style="font-family: Acto-Medium-Medium !important" class="note-normal-container__quote-version-two-quote m-3">Hay formas de hablar sobre lo mismo con significados distintos.</h3>
					<div class="note-normal-container__quote-separator-small"></div>
				</div>
			</div>
			<div class="note-separator-large"></div>


<p><br>Hay formas de hablar sobre lo mismo con significados distintos. Se puede decir que un recluso duerme en camas, implicando descanso, cuando en realidad estas puyan, duelen o lastiman. O que hay tres tiempos de comida, cuando esta es asquerosa, repulsiva y trae intención de denigrar. Como contraste a la funcionaria, es valioso el testimonio de quienes han salido de Alcatraz. Recomiendo escuchar al mexicano Carlos González, en https://www.youtube.com/watch?v=Dqv_gV-hhq4. O a la exempleada de la cárcel, en “It’s inhumane’: Former ‘Alligator Alcatraz’ worker describes conditions”.</p>



<p><br>Alligator Alcatraz es un asunto delicado, en extremo. En los videos citados se denuncian prácticas de tortura, sutiles, pero ciertas, graves y peligrosas. Amenazas contra la vida de los recluidos. Muchos, compatriotas. Por ejemplo, el aire acondicionado, puesto al extremo, puede amenazar la vida. Pero nuestra representante en el extranjero habla de él como si fuera una comodidad. ¿Hemos de olvidar a seis jóvenes guatemaltecos muertos en custodia de autoridades migratorias en 2019? El frío, reiteradamente, los llevó a una muerte lenta, dolorosa y miserablemente inadvertida.</p>



<p><br>Quien lea mis columnas sabe que opino, de nuestra presente Cancillería, que ha regresado un profesionalismo, prudente, estratégico y adecuado, para los intereses del país. Pero en casos como este, su máxima autoridad depende de la información que recibe de sus extensiones circunscripcionales. Entre ellas, hay funcionarios que llevan más tiempo viviendo en la contraparte de lo que han vivido en su propio país. Esto, en otras legislaciones, es un abuso; ampliamente inaceptado. Provoca pensar en una desconexión total del interés nacional. En casos como este, un exceso de diplomacia puede interpretarse como un oído sordo. Uno que, en casos recientes, ha derivado en la falta de protección al guatemalteco indefenso. Las denuncias de quienes han salido de la reclusión son un contraste lacerante contra lo dicho por nuestra representante consular. Una que me recordó a una vicepresidenta justificando las condiciones del Hospital Federico Mora. Ahora solo falta decir que está “rebonito” ese Alligator Alcatraz.</p>
<div class="gsp_post_data" data-post_type="post" data-cat="columnasdiarias,opinion" data-modified="120" data-title="“Rebonito” el Alligator Alcatraz" data-home="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co"></div>]]></content:encoded>
                                                                                                        <media:content url="" medium="image"/>
                                                                                                <post-id xmlns="com-wordpress:feed-additions:1">23473552</post-id>                    </item>
                                        <item>
                        <title>El amor que nació de una bufanda</title>
                        <link>https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/opinion/columnasdiarias/el-amor-que-nacio-de-una-bufanda/</link>
                                                <pubDate>Sun, 10 Aug 2025 06:02:00 +0000</pubDate>
                        <dc:creator><![CDATA[ <div class="editorial-container__name" style="font-weight: 500;font-family: &quot;Acto-Small-Medium&quot;, Roboto !important;font-size: 14px !important;line-height: 18px !important;color: #00b9f2 !important;" >
       						Columnas Diarias</div>

						<div class="note-normal-container__author-variant-two special-style-normal-note-author">
							<h3 class="special-pill-note-container-title">ESCRITO POR:</h3>
								<div class="columnista-individual-container reset-margin w-100 col-12">
									<img width="150" height="150" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?quality=52&amp;w=150" class="avatar avatar-150 photo columnista-individual-container__photo special-img-author-note rounded-circle wp-post-image" alt="" decoding="async" loading="lazy" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png 300w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=150,150 150w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=80,80 80w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=96,96 96w" sizes="auto, (max-width: 150px) 100vw, 150px" />									<div class="columnista-individual-container__details">
										<h2 class="columnista-individual-container__author font-size-author-note special-border-none">Pedro Pablo Solares</h2>
										<h3 class="columnista-individual-container__description">
											Especialista en migración de guatemaltecos en Estados Unidos. Creador de redes de contacto con comunidades migrantes, asesor para proyectos de aplicación pública y privada. Abogado de formación.										</h3>
									</div>
								</div>
						</div>
						<div class="editorial-container__date" style="margin: 8px 0;font-family: &quot;Acto-Small-Light&quot;, Roboto !important;font-weight: 300 !important;font-size: 20px !important;line-height: 18px !important;color: #474747 !important;"><span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-08-10T00:02:00-06:00">10 de agosto de 2025</time></span></div>]]></dc:creator>
                                                <category><![CDATA[Columnas Diarias]]></category>
                        <guid isPermaLink="false">https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/?p=23415923</guid>
                                                    <description><![CDATA[Todo hombre, creo, merece regresar a donde se guardan sus recuerdos formativos.]]></description>
                                                                                        <content:encoded><![CDATA[<img width="1200" height="779" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/08/Pedro-Pablo-Solares_324b56.png?quality=52&amp;w=1200" class="attachment-featured-medium size-featured-medium" alt="" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/08/Pedro-Pablo-Solares_324b56.png 1578w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/08/Pedro-Pablo-Solares_324b56.png?resize=768,498 768w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/08/Pedro-Pablo-Solares_324b56.png?resize=1536,997 1536w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/08/Pedro-Pablo-Solares_324b56.png?resize=150,97 150w" sizes="auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px" loading="lazy" decoding="async" /><style>
				.img_fo{
				    aspect-ratio: 16/9;
                    width: 100%;
                    height: auto;
                    margin-bottom: 8px;
                    object-fit: contain;
				}
			</style><style>
				.badge-pl-plus__md-and-lg__element-text{
					font-family: "Acto-Tiny-Medium" !important;
					color: #0f213b !important;
					font-size: 12px !important;
					line-height: 15px !important;
					z-index: 2 !important;
					padding-top: 2px !important;
					padding-right: 2px !important;
				}
				.posted-on{
					color: #474747;
					font-family: Acto-Small-Light;
					font-size: 14px;
					font-style: normal;
					font-weight: 300;
					line-height: 18px;
				}

				.ux-excerpt-post{
					color: #474747 !important;
					font-family: Acto-Large-Light !important;
					font-size: 20px !important;
					font-style: normal !important;
					font-weight: 300 !important;
					line-height: 27px !important;
				}

			</style><div class="nospeech note-normal-container__principal-new-section text-uppercase"><h3 style="font-family: Acto-Small-Medium !important" class="note-normal-container__principal-new-section text-uppercase">Rincón de Petul</h3></div><h1 style="font-family: Acto-Heading-H5 !important" class="note-opinion__title-principal mb-0">El amor que nació de una bufanda</h1><div class="tinypass_handler_audionota"><div class="gsp_full_player_david"></div></div><h2 class="note-normal-container__principal-new-subtitle ux-excerpt-post">Todo hombre, creo, merece regresar a donde se guardan sus recuerdos formativos.</h2>
	<div class="note-separator-small"></div>
                <div class="nospeech note-normal-container__author-container">
                    <div class="note-normal-container__author">
                        <img src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?quality=52&amp;w=54" class="avatar avatar-54 photo note-normal-container__author-img rounded-circle wp-post-image" alt="" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png 300w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=150,150 150w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=80,80 80w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=96,96 96w" sizes="(max-width: 54px) 100vw, 54px" loading="lazy" decoding="async" />
                        <div class="note-normal-container__author-description">
                            <p class="note-normal-container__author-description-name"><span class="byline"><span class="author vcard redesign-link"><a href="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/author/pedro-pablo-solares/" title="Posts by Pedro Pablo Solares" class="author url fn" rel="author">Pedro Pablo Solares</a></span></span></p>
                <div class="note-normal-container__author-description-time-container" 
                     style="display:flex; align-items:center; gap:8px; flex-wrap:nowrap;">
            
                    <span style="font-family: Acto-Small-Medium !important; display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">
                        <span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-08-10T00:02:00-06:00">10 de agosto de 2025</time></span>
                    </span>
            
                    <span style="display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">|</span>
            
                    <img decoding="async" loading="lazy" 
                         src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/themes/ux_prensalibre/client/build/images/iconos/time-clock.svg" 
                         class="note-normal-container__author-description-hour" 
                         alt="time-clock" 
                         style="display:inline-block; vertical-align:middle; width:16px; height:16px;">
            
                    <span style="display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">
                        <span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-08-10T00:02:00-06:00">00:02h</time></span>
                    </span>
            
                </div>
            </div>
        </div>
        <div class="note-normal-container__author-description-icon" style="background-color: #eeefee; border-radius: 50px; display: flex; justify-content: center; padding-left: 2%; padding-top: 5px; padding-bottom: 5px; padding-right: 1%;">
                        <div class="share-rrss-container__rrss a2a_kit a2a_default_style">
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_facebook" title="Compartir en Facebook">
                                    <svg height="35" style="fill-rule:evenodd;clip-rule:evenodd;stroke-linejoin:round;stroke-miterlimit:2;" version="1.1" viewBox="0 0 512 512" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:serif="http://www.serif.com/" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><g><path d="M512,256c0,-141.385 -114.615,-256 -256,-256c-141.385,0 -256,114.615 -256,256c0,127.777 93.616,233.685 216,252.89l0,-178.89l-65,0l0,-74l65,0l0,-56.4c0,-64.16 38.219,-99.6 96.695,-99.6c28.009,0 57.305,5 57.305,5l0,63l-32.281,0c-31.801,0 -41.719,19.733 -41.719,39.978l0,48.022l71,0l-11.35,74l-59.65,0l0,178.89c122.385,-19.205 216,-125.113 216,-252.89Z" style="fill:#1877f2;fill-rule:nonzero;"/><path d="M355.65,330l11.35,-74l-71,0l0,-48.022c0,-20.245 9.917,-39.978 41.719,-39.978l32.281,0l0,-63c0,0 -29.297,-5 -57.305,-5c-58.476,0 -96.695,35.44 -96.695,99.6l0,56.4l-65,0l0,74l65,0l0,178.89c13.033,2.045 26.392,3.11 40,3.11c13.608,0 26.966,-1.065 40,-3.11l0,-178.89l59.65,0Z" style="fill:#fff;fill-rule:nonzero;"/></g></svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en Facebook</span>
                                </a>
                            </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                    <a class="a2a_button_x" title="Compartir en X">
                                        <svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="35" height="35" viewBox="0 0 1200 1200" fill="none">
                                          <circle cx="600" cy="600" r="600" fill="black"/>
                                          <g transform="translate(200,200) scale(0.6)">
                                            <path d="M714.163 519.284L1160.89 0H1055.03L667.137 450.887L357.328 0H0L468.492 681.821L0 1226.37H105.866L515.491 750.218L842.672 1226.37H1200L714.137 519.284H714.163ZM569.165 687.828L521.697 619.934L144.011 79.6944H306.615L611.412 515.685L658.88 583.579L1055.08 1150.3H892.476L569.165 687.854V687.828Z" fill="white"/>
                                          </g>
                                        </svg>
                                        <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en X</span>
                                    </a>
                                </div>
                                <div class="share-rrss-container__item">
                                    <a class="a2a_button_linkedin" title="Compartir en LinkedIn">
                                        <svg enable-background="new 0 0 32 32" height="35" id="Layer_1" version="1.0" viewBox="0 0 32 32" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><g><circle clip-rule="evenodd" cx="16" cy="16" fill="#007BB5" fill-rule="evenodd" r="16"/><g><rect fill="#FFFFFF" height="14" width="4" x="7" y="11"/><path d="M20.499,11c-2.791,0-3.271,1.018-3.499,2v-2h-4v14h4v-8c0-1.297,0.703-2,2-2c1.266,0,2,0.688,2,2v8h4v-7    C25,14,24.479,11,20.499,11z" fill="#FFFFFF"/><circle cx="9" cy="8" fill="#FFFFFF" r="2"/></g></g><g/><g/><g/><g/><g/><g/></svg>
                                        <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en LinkedIn</span>
                                    </a>
                                </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_whatsapp" title=Compartir en Whatsapp>
                                    <svg enable-background="new 0 0 128 128" height="35" id="Layer_1" version="1.1" viewBox="0 0 128 128" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><circle cx="64" cy="64" fill="#25D366" r="64"/><g><path d="M92.346,35.49c-7.522-7.53-17.523-11.678-28.179-11.683c-21.954,0-39.826,17.868-39.833,39.831   c-0.004,7.022,1.831,13.875,5.316,19.913L24,104.193l21.115-5.538c5.819,3.171,12.369,4.844,19.036,4.847h0.017l0,0   c21.954,0,39.823-17.871,39.832-39.833C104.005,53.027,99.864,43.019,92.346,35.49 M64.168,96.774h-0.013   c-5.943-0.002-11.769-1.598-16.853-4.614l-1.209-0.718l-12.53,3.287l3.343-12.216l-0.787-1.256   c-3.315-5.27-5.066-11.361-5.062-17.619c0.006-18.253,14.859-33.104,33.121-33.104c8.844,0.002,17.155,3.451,23.407,9.71   c6.251,6.258,9.691,14.575,9.689,23.422C97.268,81.922,82.415,96.774,64.168,96.774 M82.328,71.979   c-0.996-0.499-5.889-2.904-6.802-3.239c-0.913-0.332-1.574-0.497-2.238,0.499s-2.571,3.239-3.153,3.903   c-0.58,0.664-1.16,0.748-2.156,0.249s-4.202-1.549-8.001-4.941c-2.96-2.637-4.958-5.899-5.538-6.895s-0.062-1.533,0.437-2.03   c0.448-0.446,0.996-1.162,1.493-1.744c0.497-0.582,0.663-0.997,0.995-1.66c0.332-0.664,0.167-1.245-0.083-1.743   c-0.25-0.499-2.24-5.398-3.068-7.391c-0.809-1.941-1.629-1.678-2.239-1.708c-0.582-0.028-1.245-0.036-1.908-0.036   c-0.663,0-1.742,0.249-2.654,1.246c-0.911,0.996-3.483,3.403-3.483,8.304c0,4.898,3.566,9.632,4.064,10.295   c0.498,0.663,7.018,10.718,17.002,15.029c2.374,1.024,4.229,1.637,5.674,2.097c2.384,0.759,4.554,0.65,6.27,0.394   c1.912-0.285,5.888-2.407,6.719-4.732c0.829-2.324,0.829-4.316,0.578-4.732C83.986,72.727,83.322,72.478,82.328,71.979" fill="#FFFFFF"/></g></svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en Whatsapp</span>
                                </a>
                            </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_copy_link" title=Copiar enlace>
                                    <svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="35" height="35" viewBox="0 0 24 24" class="share-rrss-container__rrss-img" fill="none">
                                        <path d="M0 12C0 5.37258 5.37258 0 12 0C18.6274 0 24 5.37258 24 12C24 18.6274 18.6274 24 12 24C5.37258 24 0 18.6274 0 12Z" fill="#0F213B"/>
                                        <g clip-path="url(#clip0_3210_33851)">
                                            <path d="M10.833 12.583C11.0835 12.9179 11.4031 13.195 11.7702 13.3955C12.1372 13.5961 12.5431 13.7153 12.9602 13.7452C13.3774 13.7751 13.7961 13.7149 14.188 13.5687C14.5798 13.4225 14.9357 13.1938 15.2313 12.898L16.9813 11.148C17.5126 10.5979 17.8066 9.86114 17.8 9.0964C17.7933 8.33166 17.4866 7.60012 16.9458 7.05935C16.405 6.51858 15.6735 6.21183 14.9088 6.20519C14.144 6.19854 13.4073 6.49253 12.8572 7.02382L11.8538 8.02132" stroke="#F5F5F5" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                            <path d="M13.1663 11.4157C12.9158 11.0808 12.5962 10.8037 12.2291 10.6032C11.8621 10.4027 11.4562 10.2834 11.0391 10.2535C10.6219 10.2237 10.2032 10.2839 9.81134 10.43C9.41948 10.5762 9.06364 10.8049 8.76796 11.1007L7.01796 12.8507C6.48667 13.4008 6.19268 14.1376 6.19933 14.9023C6.20597 15.6671 6.51272 16.3986 7.05349 16.9394C7.59426 17.4802 8.3258 17.7869 9.09054 17.7935C9.85528 17.8002 10.592 17.5062 11.1421 16.9749L12.1396 15.9774" stroke="#F5F5F5" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        </g>
                                        <defs>
                                            <clipPath id="clip0_3210_33851">
                                                <rect width="14" height="14" fill="white" transform="translate(5 5)"/>
                                            </clipPath>
                                        </defs>
                                    </svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Copiar enlace</span>
                                </a>
                            </div>
                        </div>
                        <div class="share-rrss-container__share-img">
                                    <svg width="24" height="24" viewBox="0 0 24 24" fill="none" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg">
                                        <path d="M11.8571 5H6.71429C6.25963 5 5.82359 5.1873 5.5021 5.5207C5.18061 5.8541 5 6.30628 5 6.77778V21L11 16.5556L17 21V10.3333" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        <path d="M17 3V7" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        <path d="M15 5H19" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                    </svg>
                                    <a id="save-fav-img" class="tosavefav" style="text-decoration: none">
                                    <span class="share-rrss-container__share-img-text reset-margin actions">Guardar artículo</span>
                                </a>
                        </div>
                        <input type="hidden" value="23415923" id="id_post">
                    </div>
                </div>
                <div class="note-separator-medium"></div>
                <div class="nospeech note-normal-container__second-new">
                    <img width="1360" height="768" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/08/Pedro-Pablo-Solares_324b56.png?quality=52&amp;w=1360&amp;h=768&amp;crop=1" class="note-normal-container__second-new-img d-none wp-post-image" alt="" fetchpriority="high" loading="eager" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/08/Pedro-Pablo-Solares_324b56.png?resize=1360,768 1360w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/08/Pedro-Pablo-Solares_324b56.png?resize=235,132 235w" sizes="(max-width: 1360px) 100vw, 1360px" decoding="async" />
                    <h4 class="note-normal-container__second-new-description mb-1 pb-1 special-border-bottom d-none" style="text-align: right">
                        
                    </h4>
                    <!--h4 class="note-normal-container__second-new-author special-border-bottom">
                        Foto:
                    </h4-->
                    <div class="note-separator-large"></div>
                </div>
	<script>
                    document.addEventListener('DOMContentLoaded', function () {
                        const saveFavImg = document.getElementById('save-fav-img');

                        if (saveFavImg) {
                            saveFavImg.addEventListener('click', function () {
                                const user = tp?.pianoId?.getUser?.();

                                if (user && user.uid !== '0' && this.classList.contains('tosavefav')) {
                                    const postIdInput = document.getElementById('id_post');
                                    const post_id = postIdInput ? postIdInput.value : null;
                                    if (!post_id) return;

                                    fetch('https://foservices.prensalibre.com/usuario/favoritos/save_piano', {
                                        method: 'POST',
                                        headers: {
                                            'Content-Type': 'application/x-www-form-urlencoded',
                                        },
                                        body: new URLSearchParams({
                                            uid: user.uid,
                                            aid: post_id
                                        }),
                                    })
                                    .then(response => response.json())
                                    .then(data => {
                                        const actions = saveFavImg.querySelector('.actions');
                                        if (actions) {
                                            actions.textContent = data.message;
                                        }

                                        sendPostMessageGtag({
                                            event_label: 'Artículo guardado',
                                            value: '1',
                                        }, 'articulos_guardados');

                                        sendPostMessageGtag({
                                            event_label: '<?php echo El amor que nació de una bufanda; ?>',
                                            value: '1',
                                        }, 'articulos_guardados_detalle');

                                        if (data.message !== 'guardar') {
                                            saveFavImg.classList.remove('tosavefav');
                                            saveFavImg.classList.add('tomyfavs');
                                        }
                                    })
                                    .catch(error => {
                                        console.error('Error en la petición:', error);
                                    });
                                }

                                if (this.classList.contains('tomyfavs')) {
                                    window.open('https://www.prensalibre.com/mis-articulos/', '_blank');
                                }
                            });
                        }
                    });
                </script>


<p>Inquieto y vagabundo, pasaba las tardes viendo qué hacer. Un pícaro atrevido, cuando no estaba en horas de escuela, ejercía la niñez sin pedir permiso a nadie. Giraba la década setenta a la ochenta, y una alineación de estrellas me llevó a un tiempo, un momento, que puso adentro un ingrediente que jamás se esfumó. Niño chapín, de pelo negro y baja estatura, andaba metido entre jardines extendidos de una universidad inglesa. Ahí, entre prados y colinas estaba la casa que —no sé cómo— consiguió papá para nosotros. Nos llevó mientras hizo su posgrado en antropología. En mi inocencia, lo tomé como un ticket abierto para deambular y conocer, experimentar y sumergirme de lleno en otro mundo. Eran años formativos. Una parte de mi corazón se forjó en ese lugar.</p>



			<div class="note-normal-container__quote nospeech">
				<div class="note-normal-container__quote-version-two">
					<div class="note-normal-container__quote-separator-small"></div>
					<h3 style="font-family: Acto-Medium-Medium !important" class="note-normal-container__quote-version-two-quote m-3">Todo hombre, creo, merece regresar a donde se guardan sus recuerdos formativos.</h3>
					<div class="note-normal-container__quote-separator-small"></div>
				</div>
			</div>
			<div class="note-separator-large"></div>


<p>Mr. Mann era el vecino que vivía a la derecha. Nuestras casas las separaban largos céspedes y verduras, con unos cuantos árboles frutales. En el lado nuestro, se daban manzanas verdes, que yo comía como si fueran manías o pistachos o semillas de marañón. Del lado de Mr. Mann había solo había un peral. Creo que ni tanto fue que me gustara su sabor; pero tal vez cansado de tanta manzana, o cuando la picardía se encendía, corría a donde el viejo vecino, y pillaba una de sus peras apreciadas. Tras intentos infructuosos de reprimir con ley inquisitiva, un día me invitó a su casa, y tocó mi amistad mostrando sus tesoros y antologías. Salí de ahí feliz con tres regalos que me hizo: Un avión y un barco de guerra, de su colección de modelismo. El tercero, una bufanda, que germinó en un afecto, vivo todavía hoy.</p>



<p>De lanas gruesas, blancas, rojas y negras, es la bufanda que todavía guardo en un cajón. En grande dice “Wembley Wizards”, los “magos del Estadio Wembley”. Dibujadas tiene una copa y el escudo antiguo del equipo de fútbol, Manchester United. No vivíamos en esa ciudad, ni siquiera por su región. Pero cuando al cuello me colgó él esa prenda, transmitida recibí una de las tradiciones más grandiosas del deporte. Los sigo desde entonces, de cerca y con pasión.</p>



<p>Nunca regresé a esos lugares de la campiña inglesa. Los vaivenes de la vida y quizás por ahí algún bloqueo, recurrente e inconsciente, me fueron postergando un reencuentro que se iba haciendo cada vez más necesario. Uno que, por fin, cumpliré en unas semanas por venir. Conoceré un Londres que visité solo cuando mis ojos eran los de un niño. Pasaremos un día a Manchester y ahora busco las entradas para presenciar un partido en su estadio de leyendas, en su Teatro de los Sueños. Por último me animaré a ir de vuelta a esa cuna de mi vida. A un pueblo medieval que se llama Durham, ya llegando a cercanías con la frontera con Escocia. A un sitio cuyas cuadras reviso aún con precisión en lugares sagrados de la memoria. A un lugar que seguro es poca gente la que comprende el porqué es que tanto me recuerdo de él.</p>



<p>En los ojos de aquel niño, he pensado en mi regreso con idilio exagerado. Pero no todas las puertas están abiertas como esperé. Escribí a mi escuela, para anunciarles que visitaría. La respuesta fue un no cerrado, por motivos de seguridad. Pensé: “tal vez su embajada en Guatemala me ayude”. Pero una voz de pocos amigos contestó el teléfono y me colgó sin escuchar. Los tiempos han cambiado. La seguridad es menester. Pero todo hombre, creo, merece regresar a donde se guardan sus recuerdos formativos. Y encontrar amistad, en un mundo de fronteras, de miedos paradigmas. Solo quiero regresar a ver los árboles manzanos; ver el columpio donde hacía el recreo. Llegar al graderío y ponerme la bufanda. Y gritar en coro unísono, junto con los demás: ¡United, United!</p>
<div class="gsp_post_data" data-post_type="post" data-cat="columnasdiarias,opinion" data-modified="120" data-title="El amor que nació de una bufanda" data-home="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co"></div>]]></content:encoded>
                                                                                                        <media:content url="" medium="image"/>
                                                                                                <post-id xmlns="com-wordpress:feed-additions:1">23415923</post-id>                    </item>
                                        <item>
                        <title>Por los pasillos de la tienda chapina</title>
                        <link>https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/opinion/columnasdiarias/por-los-pasillos-de-la-tienda-chapina/</link>
                                                <pubDate>Sun, 03 Aug 2025 06:02:00 +0000</pubDate>
                        <dc:creator><![CDATA[ <div class="editorial-container__name" style="font-weight: 500;font-family: &quot;Acto-Small-Medium&quot;, Roboto !important;font-size: 14px !important;line-height: 18px !important;color: #00b9f2 !important;" >
       						Columnas Diarias</div>

						<div class="note-normal-container__author-variant-two special-style-normal-note-author">
							<h3 class="special-pill-note-container-title">ESCRITO POR:</h3>
								<div class="columnista-individual-container reset-margin w-100 col-12">
									<img width="150" height="150" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?quality=52&amp;w=150" class="avatar avatar-150 photo columnista-individual-container__photo special-img-author-note rounded-circle wp-post-image" alt="" decoding="async" loading="lazy" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png 300w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=150,150 150w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=80,80 80w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=96,96 96w" sizes="auto, (max-width: 150px) 100vw, 150px" />									<div class="columnista-individual-container__details">
										<h2 class="columnista-individual-container__author font-size-author-note special-border-none">Pedro Pablo Solares</h2>
										<h3 class="columnista-individual-container__description">
											Especialista en migración de guatemaltecos en Estados Unidos. Creador de redes de contacto con comunidades migrantes, asesor para proyectos de aplicación pública y privada. Abogado de formación.										</h3>
									</div>
								</div>
						</div>
						<div class="editorial-container__date" style="margin: 8px 0;font-family: &quot;Acto-Small-Light&quot;, Roboto !important;font-weight: 300 !important;font-size: 20px !important;line-height: 18px !important;color: #474747 !important;"><span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-08-03T00:02:00-06:00">3 de agosto de 2025</time></span></div>]]></dc:creator>
                                                <category><![CDATA[Columnas Diarias]]></category>
                        <guid isPermaLink="false">https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/?p=23365146</guid>
                                                    <description><![CDATA[Hay oportunidades que llegan una vez en una vida.]]></description>
                                                                                        <content:encoded><![CDATA[<img width="1200" height="779" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/08/Pedro-Pablo-Solares.png?quality=52&amp;w=1200" class="attachment-featured-medium size-featured-medium" alt="" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/08/Pedro-Pablo-Solares.png 1578w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/08/Pedro-Pablo-Solares.png?resize=768,498 768w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/08/Pedro-Pablo-Solares.png?resize=1536,997 1536w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/08/Pedro-Pablo-Solares.png?resize=150,97 150w" sizes="auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px" loading="lazy" decoding="async" /><style>
				.img_fo{
				    aspect-ratio: 16/9;
                    width: 100%;
                    height: auto;
                    margin-bottom: 8px;
                    object-fit: contain;
				}
			</style><style>
				.badge-pl-plus__md-and-lg__element-text{
					font-family: "Acto-Tiny-Medium" !important;
					color: #0f213b !important;
					font-size: 12px !important;
					line-height: 15px !important;
					z-index: 2 !important;
					padding-top: 2px !important;
					padding-right: 2px !important;
				}
				.posted-on{
					color: #474747;
					font-family: Acto-Small-Light;
					font-size: 14px;
					font-style: normal;
					font-weight: 300;
					line-height: 18px;
				}

				.ux-excerpt-post{
					color: #474747 !important;
					font-family: Acto-Large-Light !important;
					font-size: 20px !important;
					font-style: normal !important;
					font-weight: 300 !important;
					line-height: 27px !important;
				}

			</style><div class="nospeech note-normal-container__principal-new-section text-uppercase"><h3 style="font-family: Acto-Small-Medium !important" class="note-normal-container__principal-new-section text-uppercase">Rincón de Petul</h3></div><h1 style="font-family: Acto-Heading-H5 !important" class="note-opinion__title-principal mb-0">Por los pasillos de la tienda chapina</h1><div class="tinypass_handler_audionota"><div class="gsp_full_player_david"></div></div><h2 class="note-normal-container__principal-new-subtitle ux-excerpt-post">Hay oportunidades que llegan una vez en una vida.</h2>
	<div class="note-separator-small"></div>
                <div class="nospeech note-normal-container__author-container">
                    <div class="note-normal-container__author">
                        <img src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?quality=52&amp;w=54" class="avatar avatar-54 photo note-normal-container__author-img rounded-circle wp-post-image" alt="" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png 300w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=150,150 150w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=80,80 80w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=96,96 96w" sizes="(max-width: 54px) 100vw, 54px" loading="lazy" decoding="async" />
                        <div class="note-normal-container__author-description">
                            <p class="note-normal-container__author-description-name"><span class="byline"><span class="author vcard redesign-link"><a href="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/author/pedro-pablo-solares/" title="Posts by Pedro Pablo Solares" class="author url fn" rel="author">Pedro Pablo Solares</a></span></span></p>
                <div class="note-normal-container__author-description-time-container" 
                     style="display:flex; align-items:center; gap:8px; flex-wrap:nowrap;">
            
                    <span style="font-family: Acto-Small-Medium !important; display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">
                        <span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-08-03T00:02:00-06:00">3 de agosto de 2025</time></span>
                    </span>
            
                    <span style="display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">|</span>
            
                    <img decoding="async" loading="lazy" 
                         src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/themes/ux_prensalibre/client/build/images/iconos/time-clock.svg" 
                         class="note-normal-container__author-description-hour" 
                         alt="time-clock" 
                         style="display:inline-block; vertical-align:middle; width:16px; height:16px;">
            
                    <span style="display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">
                        <span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-08-03T00:02:00-06:00">00:02h</time></span>
                    </span>
            
                </div>
            </div>
        </div>
        <div class="note-normal-container__author-description-icon" style="background-color: #eeefee; border-radius: 50px; display: flex; justify-content: center; padding-left: 2%; padding-top: 5px; padding-bottom: 5px; padding-right: 1%;">
                        <div class="share-rrss-container__rrss a2a_kit a2a_default_style">
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_facebook" title="Compartir en Facebook">
                                    <svg height="35" style="fill-rule:evenodd;clip-rule:evenodd;stroke-linejoin:round;stroke-miterlimit:2;" version="1.1" viewBox="0 0 512 512" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:serif="http://www.serif.com/" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><g><path d="M512,256c0,-141.385 -114.615,-256 -256,-256c-141.385,0 -256,114.615 -256,256c0,127.777 93.616,233.685 216,252.89l0,-178.89l-65,0l0,-74l65,0l0,-56.4c0,-64.16 38.219,-99.6 96.695,-99.6c28.009,0 57.305,5 57.305,5l0,63l-32.281,0c-31.801,0 -41.719,19.733 -41.719,39.978l0,48.022l71,0l-11.35,74l-59.65,0l0,178.89c122.385,-19.205 216,-125.113 216,-252.89Z" style="fill:#1877f2;fill-rule:nonzero;"/><path d="M355.65,330l11.35,-74l-71,0l0,-48.022c0,-20.245 9.917,-39.978 41.719,-39.978l32.281,0l0,-63c0,0 -29.297,-5 -57.305,-5c-58.476,0 -96.695,35.44 -96.695,99.6l0,56.4l-65,0l0,74l65,0l0,178.89c13.033,2.045 26.392,3.11 40,3.11c13.608,0 26.966,-1.065 40,-3.11l0,-178.89l59.65,0Z" style="fill:#fff;fill-rule:nonzero;"/></g></svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en Facebook</span>
                                </a>
                            </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                    <a class="a2a_button_x" title="Compartir en X">
                                        <svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="35" height="35" viewBox="0 0 1200 1200" fill="none">
                                          <circle cx="600" cy="600" r="600" fill="black"/>
                                          <g transform="translate(200,200) scale(0.6)">
                                            <path d="M714.163 519.284L1160.89 0H1055.03L667.137 450.887L357.328 0H0L468.492 681.821L0 1226.37H105.866L515.491 750.218L842.672 1226.37H1200L714.137 519.284H714.163ZM569.165 687.828L521.697 619.934L144.011 79.6944H306.615L611.412 515.685L658.88 583.579L1055.08 1150.3H892.476L569.165 687.854V687.828Z" fill="white"/>
                                          </g>
                                        </svg>
                                        <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en X</span>
                                    </a>
                                </div>
                                <div class="share-rrss-container__item">
                                    <a class="a2a_button_linkedin" title="Compartir en LinkedIn">
                                        <svg enable-background="new 0 0 32 32" height="35" id="Layer_1" version="1.0" viewBox="0 0 32 32" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><g><circle clip-rule="evenodd" cx="16" cy="16" fill="#007BB5" fill-rule="evenodd" r="16"/><g><rect fill="#FFFFFF" height="14" width="4" x="7" y="11"/><path d="M20.499,11c-2.791,0-3.271,1.018-3.499,2v-2h-4v14h4v-8c0-1.297,0.703-2,2-2c1.266,0,2,0.688,2,2v8h4v-7    C25,14,24.479,11,20.499,11z" fill="#FFFFFF"/><circle cx="9" cy="8" fill="#FFFFFF" r="2"/></g></g><g/><g/><g/><g/><g/><g/></svg>
                                        <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en LinkedIn</span>
                                    </a>
                                </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_whatsapp" title=Compartir en Whatsapp>
                                    <svg enable-background="new 0 0 128 128" height="35" id="Layer_1" version="1.1" viewBox="0 0 128 128" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><circle cx="64" cy="64" fill="#25D366" r="64"/><g><path d="M92.346,35.49c-7.522-7.53-17.523-11.678-28.179-11.683c-21.954,0-39.826,17.868-39.833,39.831   c-0.004,7.022,1.831,13.875,5.316,19.913L24,104.193l21.115-5.538c5.819,3.171,12.369,4.844,19.036,4.847h0.017l0,0   c21.954,0,39.823-17.871,39.832-39.833C104.005,53.027,99.864,43.019,92.346,35.49 M64.168,96.774h-0.013   c-5.943-0.002-11.769-1.598-16.853-4.614l-1.209-0.718l-12.53,3.287l3.343-12.216l-0.787-1.256   c-3.315-5.27-5.066-11.361-5.062-17.619c0.006-18.253,14.859-33.104,33.121-33.104c8.844,0.002,17.155,3.451,23.407,9.71   c6.251,6.258,9.691,14.575,9.689,23.422C97.268,81.922,82.415,96.774,64.168,96.774 M82.328,71.979   c-0.996-0.499-5.889-2.904-6.802-3.239c-0.913-0.332-1.574-0.497-2.238,0.499s-2.571,3.239-3.153,3.903   c-0.58,0.664-1.16,0.748-2.156,0.249s-4.202-1.549-8.001-4.941c-2.96-2.637-4.958-5.899-5.538-6.895s-0.062-1.533,0.437-2.03   c0.448-0.446,0.996-1.162,1.493-1.744c0.497-0.582,0.663-0.997,0.995-1.66c0.332-0.664,0.167-1.245-0.083-1.743   c-0.25-0.499-2.24-5.398-3.068-7.391c-0.809-1.941-1.629-1.678-2.239-1.708c-0.582-0.028-1.245-0.036-1.908-0.036   c-0.663,0-1.742,0.249-2.654,1.246c-0.911,0.996-3.483,3.403-3.483,8.304c0,4.898,3.566,9.632,4.064,10.295   c0.498,0.663,7.018,10.718,17.002,15.029c2.374,1.024,4.229,1.637,5.674,2.097c2.384,0.759,4.554,0.65,6.27,0.394   c1.912-0.285,5.888-2.407,6.719-4.732c0.829-2.324,0.829-4.316,0.578-4.732C83.986,72.727,83.322,72.478,82.328,71.979" fill="#FFFFFF"/></g></svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en Whatsapp</span>
                                </a>
                            </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_copy_link" title=Copiar enlace>
                                    <svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="35" height="35" viewBox="0 0 24 24" class="share-rrss-container__rrss-img" fill="none">
                                        <path d="M0 12C0 5.37258 5.37258 0 12 0C18.6274 0 24 5.37258 24 12C24 18.6274 18.6274 24 12 24C5.37258 24 0 18.6274 0 12Z" fill="#0F213B"/>
                                        <g clip-path="url(#clip0_3210_33851)">
                                            <path d="M10.833 12.583C11.0835 12.9179 11.4031 13.195 11.7702 13.3955C12.1372 13.5961 12.5431 13.7153 12.9602 13.7452C13.3774 13.7751 13.7961 13.7149 14.188 13.5687C14.5798 13.4225 14.9357 13.1938 15.2313 12.898L16.9813 11.148C17.5126 10.5979 17.8066 9.86114 17.8 9.0964C17.7933 8.33166 17.4866 7.60012 16.9458 7.05935C16.405 6.51858 15.6735 6.21183 14.9088 6.20519C14.144 6.19854 13.4073 6.49253 12.8572 7.02382L11.8538 8.02132" stroke="#F5F5F5" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                            <path d="M13.1663 11.4157C12.9158 11.0808 12.5962 10.8037 12.2291 10.6032C11.8621 10.4027 11.4562 10.2834 11.0391 10.2535C10.6219 10.2237 10.2032 10.2839 9.81134 10.43C9.41948 10.5762 9.06364 10.8049 8.76796 11.1007L7.01796 12.8507C6.48667 13.4008 6.19268 14.1376 6.19933 14.9023C6.20597 15.6671 6.51272 16.3986 7.05349 16.9394C7.59426 17.4802 8.3258 17.7869 9.09054 17.7935C9.85528 17.8002 10.592 17.5062 11.1421 16.9749L12.1396 15.9774" stroke="#F5F5F5" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        </g>
                                        <defs>
                                            <clipPath id="clip0_3210_33851">
                                                <rect width="14" height="14" fill="white" transform="translate(5 5)"/>
                                            </clipPath>
                                        </defs>
                                    </svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Copiar enlace</span>
                                </a>
                            </div>
                        </div>
                        <div class="share-rrss-container__share-img">
                                    <svg width="24" height="24" viewBox="0 0 24 24" fill="none" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg">
                                        <path d="M11.8571 5H6.71429C6.25963 5 5.82359 5.1873 5.5021 5.5207C5.18061 5.8541 5 6.30628 5 6.77778V21L11 16.5556L17 21V10.3333" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        <path d="M17 3V7" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        <path d="M15 5H19" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                    </svg>
                                    <a id="save-fav-img" class="tosavefav" style="text-decoration: none">
                                    <span class="share-rrss-container__share-img-text reset-margin actions">Guardar artículo</span>
                                </a>
                        </div>
                        <input type="hidden" value="23365146" id="id_post">
                    </div>
                </div>
                <div class="note-separator-medium"></div>
                <div class="nospeech note-normal-container__second-new">
                    <img width="1360" height="768" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/08/Pedro-Pablo-Solares.png?quality=52&amp;w=1360&amp;h=768&amp;crop=1" class="note-normal-container__second-new-img d-none wp-post-image" alt="" fetchpriority="high" loading="eager" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/08/Pedro-Pablo-Solares.png?resize=1360,768 1360w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/08/Pedro-Pablo-Solares.png?resize=235,132 235w" sizes="(max-width: 1360px) 100vw, 1360px" decoding="async" />
                    <h4 class="note-normal-container__second-new-description mb-1 pb-1 special-border-bottom d-none" style="text-align: right">
                        
                    </h4>
                    <!--h4 class="note-normal-container__second-new-author special-border-bottom">
                        Foto:
                    </h4-->
                    <div class="note-separator-large"></div>
                </div>
	<script>
                    document.addEventListener('DOMContentLoaded', function () {
                        const saveFavImg = document.getElementById('save-fav-img');

                        if (saveFavImg) {
                            saveFavImg.addEventListener('click', function () {
                                const user = tp?.pianoId?.getUser?.();

                                if (user && user.uid !== '0' && this.classList.contains('tosavefav')) {
                                    const postIdInput = document.getElementById('id_post');
                                    const post_id = postIdInput ? postIdInput.value : null;
                                    if (!post_id) return;

                                    fetch('https://foservices.prensalibre.com/usuario/favoritos/save_piano', {
                                        method: 'POST',
                                        headers: {
                                            'Content-Type': 'application/x-www-form-urlencoded',
                                        },
                                        body: new URLSearchParams({
                                            uid: user.uid,
                                            aid: post_id
                                        }),
                                    })
                                    .then(response => response.json())
                                    .then(data => {
                                        const actions = saveFavImg.querySelector('.actions');
                                        if (actions) {
                                            actions.textContent = data.message;
                                        }

                                        sendPostMessageGtag({
                                            event_label: 'Artículo guardado',
                                            value: '1',
                                        }, 'articulos_guardados');

                                        sendPostMessageGtag({
                                            event_label: '<?php echo Por los pasillos de la tienda chapina; ?>',
                                            value: '1',
                                        }, 'articulos_guardados_detalle');

                                        if (data.message !== 'guardar') {
                                            saveFavImg.classList.remove('tosavefav');
                                            saveFavImg.classList.add('tomyfavs');
                                        }
                                    })
                                    .catch(error => {
                                        console.error('Error en la petición:', error);
                                    });
                                }

                                if (this.classList.contains('tomyfavs')) {
                                    window.open('https://www.prensalibre.com/mis-articulos/', '_blank');
                                }
                            });
                        }
                    });
                </script>


<p>Nunca había visto miltomates tan grandes como los de un canasto en la sección de verduras frescas, en la tienda hispana en Canton, Georgia. Solo por curiosidad, uno se podría pasar un día entero viendo cada anaquel en este lugar. Saturado hasta su último rincón, en los pasillos, mil y un productos, casi todos traídos desde el país natal del propietario emprendedor que, décadas atrás, partió de estas tierras del quetzal hacia un norte que ahora llama casa.  Muchos hoy sabemos que en estos lejanos lares ahora casi cualquier producto alimenta el segmento de lo que se llama el comercio de la nostalgia. Yo, personalmente, he entrado a tantas de estas tiendas que reconocería su olor, aunque en los ojos tuviera una venda. Pero nunca deja de asombrar y sorprender hasta dónde, cuánto y cómo todo se ha transportado para llenar un hoyo en el corazón de aquel que a su terruño extraña.</p>



<p><br>El comercio tiene ciertas máximas básicas que todos podemos imaginar. El precio es una. De suponerse es que el precio más bajo gana el mercado. La disponibilidad es otra. Un producto que presenta facilidades para llegar al consumidor tiene puntos ganados a su favor. Pero el comercio que se da en estas tiendas de nostalgia es un desafío diario a esas máximas citadas. Lo que se vende ahí, en la mayoría de los casos, son productos que tienen muchos sustitutos en el mercado estadounidense. El precio de estos últimos es más competitivo. Pero aquí se siguen otras normas, que a veces rayan el borde del absurdo.</p>



			<div class="note-normal-container__quote nospeech">
				<div class="note-normal-container__quote-version-two">
					<div class="note-normal-container__quote-separator-small"></div>
					<h3 style="font-family: Acto-Medium-Medium !important" class="note-normal-container__quote-version-two-quote m-3">Nunca deja de asombrar y sorprender hasta dónde, cuánto y cómo todo se ha transportado para llenar un hoyo en el corazón de aquel que a su terruño extraña.</h3>
					<div class="note-normal-container__quote-separator-small"></div>
				</div>
			</div>
			<div class="note-separator-large"></div>


<p><br>Un caso dramático de esto lo veo en esta tienda, situada cerca de Atlanta. Urbe que es la sede global de la marca Coca Cola, ciudad donde esta bebida se creó y donde se produce una parte significativa del consumo a nivel nacional de la bebida. Aun, en la tienda chapina, la cola se vende en cuatro presentaciones, embotelladas unas en México y las otras en Honduras. Tanta es la fuerza de la costumbre, que el sobreprecio por semejante vuelta se paga, aun en las periferias de la ciudad misma al que este gigante global llama hogar. Los hispanos te dirán que, aunque más accesible, la Coca gringa simplemente no sabe igual.</p>



<p><br>Devuelvo las botellas de vidrio y recorro estos pasillos que huelen a exóticas especias. Y no es para menos. Llego a una nutrida sección con toda hoja y semilla habida y por haber. Si uno quiere hacer pepián, ahí hay pepitoria y ajonjolí, tropicalmente empacados. Juntito, el chile pasa y chile guaque en diversas presentaciones, junto a la moringa, que parece ser muy popular aquí. Veo una camioneta miniatura de adorno que dice “Momos” en el costado. En la sección de ropa, un licuado de modas vaqueras, tejidos mayas y la estética que sincretiza al quetzal con la bandera gringa gritan que aquí se formó una cultura.</p>



<p><br>Hay oportunidades que llegan una vez en una vida. Y eso dan quienes emigraron a las marcas nacionales. Un escuintleco llegó inflamado hace unos minutos a la tienda. En la sección de medicamentos sin prescripción una voz pasó por su recuerdo: “¡Que le den Vitaflenaco!”. Y de eso fue la caja que pidió. Mañana, tal vez, los compañeros de trabajo, de muchas nacionalidades, le preguntarán qué tomó para aliviarse. Y la marca tomará el maravilloso camino del boca en boca, compartiendo experiencias, rompiendo fronteras hacia horizontes antes inimaginados. Cierto es que la persecución contra el hispano golpea ahora un segmento potente. Pero la oportunidad está vigente. Si no, que lo diga el mismo Trump. Recién lanzó una campaña para que Coca Cola USA se cambie a caña de azúcar, como su versión hispana. Él dirá que no. ¿Pero dónde creen ustedes que conoció esta versión de la icónica bebida?</p>
<div class="gsp_post_data" data-post_type="post" data-cat="columnasdiarias,opinion" data-modified="120" data-title="Por los pasillos de la tienda chapina" data-home="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co"></div>]]></content:encoded>
                                                                                                        <media:content url="" medium="image"/>
                                                                                                <post-id xmlns="com-wordpress:feed-additions:1">23365146</post-id>                    </item>
                                        <item>
                        <title>“El sueño ya se cumplió”</title>
                        <link>https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/opinion/columnasdiarias/el-sueno-ya-se-cumplio/</link>
                                                <pubDate>Sun, 27 Jul 2025 06:02:00 +0000</pubDate>
                        <dc:creator><![CDATA[ <div class="editorial-container__name" style="font-weight: 500;font-family: &quot;Acto-Small-Medium&quot;, Roboto !important;font-size: 14px !important;line-height: 18px !important;color: #00b9f2 !important;" >
       						Columnas Diarias</div>

						<div class="note-normal-container__author-variant-two special-style-normal-note-author">
							<h3 class="special-pill-note-container-title">ESCRITO POR:</h3>
								<div class="columnista-individual-container reset-margin w-100 col-12">
									<img width="150" height="150" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?quality=52&amp;w=150" class="avatar avatar-150 photo columnista-individual-container__photo special-img-author-note rounded-circle wp-post-image" alt="" decoding="async" loading="lazy" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png 300w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=150,150 150w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=80,80 80w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=96,96 96w" sizes="auto, (max-width: 150px) 100vw, 150px" />									<div class="columnista-individual-container__details">
										<h2 class="columnista-individual-container__author font-size-author-note special-border-none">Pedro Pablo Solares</h2>
										<h3 class="columnista-individual-container__description">
											Especialista en migración de guatemaltecos en Estados Unidos. Creador de redes de contacto con comunidades migrantes, asesor para proyectos de aplicación pública y privada. Abogado de formación.										</h3>
									</div>
								</div>
						</div>
						<div class="editorial-container__date" style="margin: 8px 0;font-family: &quot;Acto-Small-Light&quot;, Roboto !important;font-weight: 300 !important;font-size: 20px !important;line-height: 18px !important;color: #474747 !important;"><span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-07-27T00:02:00-06:00">27 de julio de 2025</time></span></div>]]></dc:creator>
                                                <category><![CDATA[Columnas Diarias]]></category>
                        <guid isPermaLink="false">https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/?p=23301269</guid>
                                                    <description><![CDATA[Siempre pensé que la migración, como subsistencia para los guatemaltecos, era imposible de revertir.]]></description>
                                                                                        <content:encoded><![CDATA[<img width="1200" height="779" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/07/Pedro-Pablo-Solares_41e274.png?quality=52&amp;w=1200" class="attachment-featured-medium size-featured-medium" alt="" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/07/Pedro-Pablo-Solares_41e274.png 1578w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/07/Pedro-Pablo-Solares_41e274.png?resize=768,498 768w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/07/Pedro-Pablo-Solares_41e274.png?resize=1536,997 1536w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/07/Pedro-Pablo-Solares_41e274.png?resize=150,97 150w" sizes="auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px" loading="lazy" decoding="async" /><style>
				.img_fo{
				    aspect-ratio: 16/9;
                    width: 100%;
                    height: auto;
                    margin-bottom: 8px;
                    object-fit: contain;
				}
			</style><style>
				.badge-pl-plus__md-and-lg__element-text{
					font-family: "Acto-Tiny-Medium" !important;
					color: #0f213b !important;
					font-size: 12px !important;
					line-height: 15px !important;
					z-index: 2 !important;
					padding-top: 2px !important;
					padding-right: 2px !important;
				}
				.posted-on{
					color: #474747;
					font-family: Acto-Small-Light;
					font-size: 14px;
					font-style: normal;
					font-weight: 300;
					line-height: 18px;
				}

				.ux-excerpt-post{
					color: #474747 !important;
					font-family: Acto-Large-Light !important;
					font-size: 20px !important;
					font-style: normal !important;
					font-weight: 300 !important;
					line-height: 27px !important;
				}

			</style><div class="nospeech note-normal-container__principal-new-section text-uppercase"><h3 style="font-family: Acto-Small-Medium !important" class="note-normal-container__principal-new-section text-uppercase">Rincón de Petul</h3></div><h1 style="font-family: Acto-Heading-H5 !important" class="note-opinion__title-principal mb-0">“El sueño ya se cumplió”</h1><div class="tinypass_handler_audionota"><div class="gsp_full_player_david"></div></div><h2 class="note-normal-container__principal-new-subtitle ux-excerpt-post">Siempre pensé que la migración, como subsistencia para los guatemaltecos, era imposible de revertir.</h2>
	<div class="note-separator-small"></div>
                <div class="nospeech note-normal-container__author-container">
                    <div class="note-normal-container__author">
                        <img src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?quality=52&amp;w=54" class="avatar avatar-54 photo note-normal-container__author-img rounded-circle wp-post-image" alt="" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png 300w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=150,150 150w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=80,80 80w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=96,96 96w" sizes="(max-width: 54px) 100vw, 54px" loading="lazy" decoding="async" />
                        <div class="note-normal-container__author-description">
                            <p class="note-normal-container__author-description-name"><span class="byline"><span class="author vcard redesign-link"><a href="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/author/pedro-pablo-solares/" title="Posts by Pedro Pablo Solares" class="author url fn" rel="author">Pedro Pablo Solares</a></span></span></p>
                <div class="note-normal-container__author-description-time-container" 
                     style="display:flex; align-items:center; gap:8px; flex-wrap:nowrap;">
            
                    <span style="font-family: Acto-Small-Medium !important; display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">
                        <span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-07-27T00:02:00-06:00">27 de julio de 2025</time></span>
                    </span>
            
                    <span style="display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">|</span>
            
                    <img decoding="async" loading="lazy" 
                         src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/themes/ux_prensalibre/client/build/images/iconos/time-clock.svg" 
                         class="note-normal-container__author-description-hour" 
                         alt="time-clock" 
                         style="display:inline-block; vertical-align:middle; width:16px; height:16px;">
            
                    <span style="display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">
                        <span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-07-27T00:02:00-06:00">00:02h</time></span>
                    </span>
            
                </div>
            </div>
        </div>
        <div class="note-normal-container__author-description-icon" style="background-color: #eeefee; border-radius: 50px; display: flex; justify-content: center; padding-left: 2%; padding-top: 5px; padding-bottom: 5px; padding-right: 1%;">
                        <div class="share-rrss-container__rrss a2a_kit a2a_default_style">
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_facebook" title="Compartir en Facebook">
                                    <svg height="35" style="fill-rule:evenodd;clip-rule:evenodd;stroke-linejoin:round;stroke-miterlimit:2;" version="1.1" viewBox="0 0 512 512" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:serif="http://www.serif.com/" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><g><path d="M512,256c0,-141.385 -114.615,-256 -256,-256c-141.385,0 -256,114.615 -256,256c0,127.777 93.616,233.685 216,252.89l0,-178.89l-65,0l0,-74l65,0l0,-56.4c0,-64.16 38.219,-99.6 96.695,-99.6c28.009,0 57.305,5 57.305,5l0,63l-32.281,0c-31.801,0 -41.719,19.733 -41.719,39.978l0,48.022l71,0l-11.35,74l-59.65,0l0,178.89c122.385,-19.205 216,-125.113 216,-252.89Z" style="fill:#1877f2;fill-rule:nonzero;"/><path d="M355.65,330l11.35,-74l-71,0l0,-48.022c0,-20.245 9.917,-39.978 41.719,-39.978l32.281,0l0,-63c0,0 -29.297,-5 -57.305,-5c-58.476,0 -96.695,35.44 -96.695,99.6l0,56.4l-65,0l0,74l65,0l0,178.89c13.033,2.045 26.392,3.11 40,3.11c13.608,0 26.966,-1.065 40,-3.11l0,-178.89l59.65,0Z" style="fill:#fff;fill-rule:nonzero;"/></g></svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en Facebook</span>
                                </a>
                            </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                    <a class="a2a_button_x" title="Compartir en X">
                                        <svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="35" height="35" viewBox="0 0 1200 1200" fill="none">
                                          <circle cx="600" cy="600" r="600" fill="black"/>
                                          <g transform="translate(200,200) scale(0.6)">
                                            <path d="M714.163 519.284L1160.89 0H1055.03L667.137 450.887L357.328 0H0L468.492 681.821L0 1226.37H105.866L515.491 750.218L842.672 1226.37H1200L714.137 519.284H714.163ZM569.165 687.828L521.697 619.934L144.011 79.6944H306.615L611.412 515.685L658.88 583.579L1055.08 1150.3H892.476L569.165 687.854V687.828Z" fill="white"/>
                                          </g>
                                        </svg>
                                        <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en X</span>
                                    </a>
                                </div>
                                <div class="share-rrss-container__item">
                                    <a class="a2a_button_linkedin" title="Compartir en LinkedIn">
                                        <svg enable-background="new 0 0 32 32" height="35" id="Layer_1" version="1.0" viewBox="0 0 32 32" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><g><circle clip-rule="evenodd" cx="16" cy="16" fill="#007BB5" fill-rule="evenodd" r="16"/><g><rect fill="#FFFFFF" height="14" width="4" x="7" y="11"/><path d="M20.499,11c-2.791,0-3.271,1.018-3.499,2v-2h-4v14h4v-8c0-1.297,0.703-2,2-2c1.266,0,2,0.688,2,2v8h4v-7    C25,14,24.479,11,20.499,11z" fill="#FFFFFF"/><circle cx="9" cy="8" fill="#FFFFFF" r="2"/></g></g><g/><g/><g/><g/><g/><g/></svg>
                                        <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en LinkedIn</span>
                                    </a>
                                </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_whatsapp" title=Compartir en Whatsapp>
                                    <svg enable-background="new 0 0 128 128" height="35" id="Layer_1" version="1.1" viewBox="0 0 128 128" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><circle cx="64" cy="64" fill="#25D366" r="64"/><g><path d="M92.346,35.49c-7.522-7.53-17.523-11.678-28.179-11.683c-21.954,0-39.826,17.868-39.833,39.831   c-0.004,7.022,1.831,13.875,5.316,19.913L24,104.193l21.115-5.538c5.819,3.171,12.369,4.844,19.036,4.847h0.017l0,0   c21.954,0,39.823-17.871,39.832-39.833C104.005,53.027,99.864,43.019,92.346,35.49 M64.168,96.774h-0.013   c-5.943-0.002-11.769-1.598-16.853-4.614l-1.209-0.718l-12.53,3.287l3.343-12.216l-0.787-1.256   c-3.315-5.27-5.066-11.361-5.062-17.619c0.006-18.253,14.859-33.104,33.121-33.104c8.844,0.002,17.155,3.451,23.407,9.71   c6.251,6.258,9.691,14.575,9.689,23.422C97.268,81.922,82.415,96.774,64.168,96.774 M82.328,71.979   c-0.996-0.499-5.889-2.904-6.802-3.239c-0.913-0.332-1.574-0.497-2.238,0.499s-2.571,3.239-3.153,3.903   c-0.58,0.664-1.16,0.748-2.156,0.249s-4.202-1.549-8.001-4.941c-2.96-2.637-4.958-5.899-5.538-6.895s-0.062-1.533,0.437-2.03   c0.448-0.446,0.996-1.162,1.493-1.744c0.497-0.582,0.663-0.997,0.995-1.66c0.332-0.664,0.167-1.245-0.083-1.743   c-0.25-0.499-2.24-5.398-3.068-7.391c-0.809-1.941-1.629-1.678-2.239-1.708c-0.582-0.028-1.245-0.036-1.908-0.036   c-0.663,0-1.742,0.249-2.654,1.246c-0.911,0.996-3.483,3.403-3.483,8.304c0,4.898,3.566,9.632,4.064,10.295   c0.498,0.663,7.018,10.718,17.002,15.029c2.374,1.024,4.229,1.637,5.674,2.097c2.384,0.759,4.554,0.65,6.27,0.394   c1.912-0.285,5.888-2.407,6.719-4.732c0.829-2.324,0.829-4.316,0.578-4.732C83.986,72.727,83.322,72.478,82.328,71.979" fill="#FFFFFF"/></g></svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en Whatsapp</span>
                                </a>
                            </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_copy_link" title=Copiar enlace>
                                    <svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="35" height="35" viewBox="0 0 24 24" class="share-rrss-container__rrss-img" fill="none">
                                        <path d="M0 12C0 5.37258 5.37258 0 12 0C18.6274 0 24 5.37258 24 12C24 18.6274 18.6274 24 12 24C5.37258 24 0 18.6274 0 12Z" fill="#0F213B"/>
                                        <g clip-path="url(#clip0_3210_33851)">
                                            <path d="M10.833 12.583C11.0835 12.9179 11.4031 13.195 11.7702 13.3955C12.1372 13.5961 12.5431 13.7153 12.9602 13.7452C13.3774 13.7751 13.7961 13.7149 14.188 13.5687C14.5798 13.4225 14.9357 13.1938 15.2313 12.898L16.9813 11.148C17.5126 10.5979 17.8066 9.86114 17.8 9.0964C17.7933 8.33166 17.4866 7.60012 16.9458 7.05935C16.405 6.51858 15.6735 6.21183 14.9088 6.20519C14.144 6.19854 13.4073 6.49253 12.8572 7.02382L11.8538 8.02132" stroke="#F5F5F5" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                            <path d="M13.1663 11.4157C12.9158 11.0808 12.5962 10.8037 12.2291 10.6032C11.8621 10.4027 11.4562 10.2834 11.0391 10.2535C10.6219 10.2237 10.2032 10.2839 9.81134 10.43C9.41948 10.5762 9.06364 10.8049 8.76796 11.1007L7.01796 12.8507C6.48667 13.4008 6.19268 14.1376 6.19933 14.9023C6.20597 15.6671 6.51272 16.3986 7.05349 16.9394C7.59426 17.4802 8.3258 17.7869 9.09054 17.7935C9.85528 17.8002 10.592 17.5062 11.1421 16.9749L12.1396 15.9774" stroke="#F5F5F5" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        </g>
                                        <defs>
                                            <clipPath id="clip0_3210_33851">
                                                <rect width="14" height="14" fill="white" transform="translate(5 5)"/>
                                            </clipPath>
                                        </defs>
                                    </svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Copiar enlace</span>
                                </a>
                            </div>
                        </div>
                        <div class="share-rrss-container__share-img">
                                    <svg width="24" height="24" viewBox="0 0 24 24" fill="none" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg">
                                        <path d="M11.8571 5H6.71429C6.25963 5 5.82359 5.1873 5.5021 5.5207C5.18061 5.8541 5 6.30628 5 6.77778V21L11 16.5556L17 21V10.3333" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        <path d="M17 3V7" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        <path d="M15 5H19" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                    </svg>
                                    <a id="save-fav-img" class="tosavefav" style="text-decoration: none">
                                    <span class="share-rrss-container__share-img-text reset-margin actions">Guardar artículo</span>
                                </a>
                        </div>
                        <input type="hidden" value="23301269" id="id_post">
                    </div>
                </div>
                <div class="note-separator-medium"></div>
                <div class="nospeech note-normal-container__second-new">
                    <img width="1360" height="768" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/07/Pedro-Pablo-Solares_41e274.png?quality=52&amp;w=1360&amp;h=768&amp;crop=1" class="note-normal-container__second-new-img d-none wp-post-image" alt="" fetchpriority="high" loading="eager" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/07/Pedro-Pablo-Solares_41e274.png?resize=1360,768 1360w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/07/Pedro-Pablo-Solares_41e274.png?resize=235,132 235w" sizes="(max-width: 1360px) 100vw, 1360px" decoding="async" />
                    <h4 class="note-normal-container__second-new-description mb-1 pb-1 special-border-bottom d-none" style="text-align: right">
                        
                    </h4>
                    <!--h4 class="note-normal-container__second-new-author special-border-bottom">
                        Foto:
                    </h4-->
                    <div class="note-separator-large"></div>
                </div>
	<script>
                    document.addEventListener('DOMContentLoaded', function () {
                        const saveFavImg = document.getElementById('save-fav-img');

                        if (saveFavImg) {
                            saveFavImg.addEventListener('click', function () {
                                const user = tp?.pianoId?.getUser?.();

                                if (user && user.uid !== '0' && this.classList.contains('tosavefav')) {
                                    const postIdInput = document.getElementById('id_post');
                                    const post_id = postIdInput ? postIdInput.value : null;
                                    if (!post_id) return;

                                    fetch('https://foservices.prensalibre.com/usuario/favoritos/save_piano', {
                                        method: 'POST',
                                        headers: {
                                            'Content-Type': 'application/x-www-form-urlencoded',
                                        },
                                        body: new URLSearchParams({
                                            uid: user.uid,
                                            aid: post_id
                                        }),
                                    })
                                    .then(response => response.json())
                                    .then(data => {
                                        const actions = saveFavImg.querySelector('.actions');
                                        if (actions) {
                                            actions.textContent = data.message;
                                        }

                                        sendPostMessageGtag({
                                            event_label: 'Artículo guardado',
                                            value: '1',
                                        }, 'articulos_guardados');

                                        sendPostMessageGtag({
                                            event_label: '<?php echo “El sueño ya se cumplió”; ?>',
                                            value: '1',
                                        }, 'articulos_guardados_detalle');

                                        if (data.message !== 'guardar') {
                                            saveFavImg.classList.remove('tosavefav');
                                            saveFavImg.classList.add('tomyfavs');
                                        }
                                    })
                                    .catch(error => {
                                        console.error('Error en la petición:', error);
                                    });
                                }

                                if (this.classList.contains('tomyfavs')) {
                                    window.open('https://www.prensalibre.com/mis-articulos/', '_blank');
                                }
                            });
                        }
                    });
                </script>


<p>Vivimos en tiempos cuando el futuro es difícil de predecir. Acontecimientos mundiales y movimientos políticos han venido a desconfigurar mucho de la normalidad que antes dimos por sentada. ¿Quién puede anticipar, por ejemplo, lo que pasará a largo plazo en la carrera comercial entre oriente y occidente? O, en Europa, si los movimientos ultraconservadores que por tanto tiempo creímos enterrados, resurgirán. Los guatemaltecos, los olvidados e ignorados, encontraron una ruta de felicidad unas décadas atrás. Hicieron caso a un llamado lanzado desde el Norte para una universalidad. Vengan a mí, dice un poema en la Estatua de la Libertad, los pobres y los hacinados, que anhelan libertad. Y la gente del mundo hizo propio el llamado. Según el Migration Policy Institute, casi 50 millones de los habitantes de Estados Unidos, nacieron en otro país.</p>



			<div class="note-normal-container__quote nospeech">
				<div class="note-normal-container__quote-version-two">
					<div class="note-normal-container__quote-separator-small"></div>
					<h3 style="font-family: Acto-Medium-Medium !important" class="note-normal-container__quote-version-two-quote m-3">Siempre pensé que la migración, como subsistencia para los guatemaltecos, era imposible de revertir.</h3>
					<div class="note-normal-container__quote-separator-small"></div>
				</div>
			</div>
			<div class="note-separator-large"></div>


<p>Por mucho tiempo ya, el problema de la migración irregular ha sido un tema político principal en las potencias del mundo. Se dice que la catástrofe humana por la guerra en Siria, en 2011, que expulsó a más de 7 millones afuera de sus fronteras, dio inicio a una forma distinta de tratar los desplazamientos masivos que aceleradamente crecían. Europa sintió el impacto y luego surgieron oportunismos políticos que incitan soluciones populistas. Los nacionalismos extremos mueven las banderas de la xenofobia. Y algo tan natural, como la migración, ha sufrido una etiqueta difícil de borrar en algunos lares. El mes pasado se cumplieron ya 10 años de cuando Trump bajó de una escalinata de oro, en su edificio de Nueva York y anunció su primera candidatura. Fue entonces que sentenció que México -al “enviar” migrantes- no manda a los mejores de los suyos, sino que a “criminales” y “violadores”. El resto es una historia que apenas descubrimos.</p>



<p>En Georgia y Tennessee platiqué con dos paisanos que hicieron su vida en estos Estados. Ambos, por más de 25 años. Y, a pesar de que sus vidas están establecidas aquí, aquí sus hijos, sus negocios, sus casas y familias, sus vidas, sus memorias, aquí su pasado, su presente, sus sueños y temores, sus proyectos e ilusiones… aquí, su hogar, hoy tienen amenaza de deportación. Los abogados migratorios que pagaron nunca lograron la tarjeta de residencia verde. Entonces, siempre hubo un tanto de temor, de respeto, por lo que podría pasar. Por eso vivieron vidas ejemplares; lograron lo mucho desde la nada. Ambos, por separado, confrontados por la idea de caer en las manos de la temida policía ICE, nos relataron cosa parecida, que aquí parafraseo. En palabras similares dijeron “Si me agarran, que me lleven. El sueño -americano- ya lo cumplí”. Siempre fui de los que pensó que la migración hacia EE. UU., como modelo de subsistencia para los guatemaltecos, era imposible de revertir. No solo por la determinación de la gente, sino también por lo entrelazado que están ya con las distintas economías de cada lugar a donde han llegado. Pero las redadas y medidas de persecución que vistas últimamente, han sido muy crudas en lugares como estos. Otro nos narraba cómo enfrente de él se llevaron a dos de sus trabajadores. “Me da lástima; me da coraje”, dijo el hombre tesonero a quien nada lo detuvo en el pasado. “Es como mi familia y da coraje ver cómo los tratan”. La gente está decaída. Los negocios están disminuidos “al 40%”, nos dijo el que atiende en una enorme tienda de importaciones desde Guatemala, que hoy luce vacía. Parece que un nuevo credo dicta resignación para el retorno a casa. ¿A qué? Yo me pregunto. Tanta gente acostumbrada a tanto, a lugares donde la carencia los expulsó, hace tanto tiempo.</p>
<div class="gsp_post_data" data-post_type="post" data-cat="columnasdiarias,opinion" data-modified="120" data-title="“El sueño ya se cumplió”" data-home="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co"></div>]]></content:encoded>
                                                                                                        <media:content url="" medium="image"/>
                                                                                                <post-id xmlns="com-wordpress:feed-additions:1">23301269</post-id>                    </item>
                                        <item>
                        <title>Tiempo de reunir fuerzas</title>
                        <link>https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/opinion/columnasdiarias/tiempo-de-reunir-fuerzas/</link>
                                                <pubDate>Sun, 20 Jul 2025 06:02:00 +0000</pubDate>
                        <dc:creator><![CDATA[ <div class="editorial-container__name" style="font-weight: 500;font-family: &quot;Acto-Small-Medium&quot;, Roboto !important;font-size: 14px !important;line-height: 18px !important;color: #00b9f2 !important;" >
       						Columnas Diarias</div>

						<div class="note-normal-container__author-variant-two special-style-normal-note-author">
							<h3 class="special-pill-note-container-title">ESCRITO POR:</h3>
								<div class="columnista-individual-container reset-margin w-100 col-12">
									<img width="150" height="150" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?quality=52&amp;w=150" class="avatar avatar-150 photo columnista-individual-container__photo special-img-author-note rounded-circle wp-post-image" alt="" decoding="async" loading="lazy" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png 300w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=150,150 150w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=80,80 80w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=96,96 96w" sizes="auto, (max-width: 150px) 100vw, 150px" />									<div class="columnista-individual-container__details">
										<h2 class="columnista-individual-container__author font-size-author-note special-border-none">Pedro Pablo Solares</h2>
										<h3 class="columnista-individual-container__description">
											Especialista en migración de guatemaltecos en Estados Unidos. Creador de redes de contacto con comunidades migrantes, asesor para proyectos de aplicación pública y privada. Abogado de formación.										</h3>
									</div>
								</div>
						</div>
						<div class="editorial-container__date" style="margin: 8px 0;font-family: &quot;Acto-Small-Light&quot;, Roboto !important;font-weight: 300 !important;font-size: 20px !important;line-height: 18px !important;color: #474747 !important;"><span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-07-20T00:02:00-06:00">20 de julio de 2025</time></span></div>]]></dc:creator>
                                                <category><![CDATA[Columnas Diarias]]></category>
                        <guid isPermaLink="false">https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/?p=23236693</guid>
                                                    <description><![CDATA[Un sentimiento de rechazo al Gobierno, cuando menos conviene al país.]]></description>
                                                                                        <content:encoded><![CDATA[<img width="1200" height="779" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/07/Pedro-Pablo-Solares_1a184e.png?quality=52&amp;w=1200" class="attachment-featured-medium size-featured-medium" alt="" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/07/Pedro-Pablo-Solares_1a184e.png 1578w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/07/Pedro-Pablo-Solares_1a184e.png?resize=768,498 768w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/07/Pedro-Pablo-Solares_1a184e.png?resize=1536,997 1536w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/07/Pedro-Pablo-Solares_1a184e.png?resize=150,97 150w" sizes="auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px" loading="lazy" decoding="async" /><style>
				.img_fo{
				    aspect-ratio: 16/9;
                    width: 100%;
                    height: auto;
                    margin-bottom: 8px;
                    object-fit: contain;
				}
			</style><style>
				.badge-pl-plus__md-and-lg__element-text{
					font-family: "Acto-Tiny-Medium" !important;
					color: #0f213b !important;
					font-size: 12px !important;
					line-height: 15px !important;
					z-index: 2 !important;
					padding-top: 2px !important;
					padding-right: 2px !important;
				}
				.posted-on{
					color: #474747;
					font-family: Acto-Small-Light;
					font-size: 14px;
					font-style: normal;
					font-weight: 300;
					line-height: 18px;
				}

				.ux-excerpt-post{
					color: #474747 !important;
					font-family: Acto-Large-Light !important;
					font-size: 20px !important;
					font-style: normal !important;
					font-weight: 300 !important;
					line-height: 27px !important;
				}

			</style><div class="nospeech note-normal-container__principal-new-section text-uppercase"><h3 style="font-family: Acto-Small-Medium !important" class="note-normal-container__principal-new-section text-uppercase">Rincón de Petul</h3></div><h1 style="font-family: Acto-Heading-H5 !important" class="note-opinion__title-principal mb-0">Tiempo de reunir fuerzas</h1><div class="tinypass_handler_audionota"><div class="gsp_full_player_david"></div></div><h2 class="note-normal-container__principal-new-subtitle ux-excerpt-post">Un sentimiento de rechazo al Gobierno, cuando menos conviene al país.</h2>
	<div class="note-separator-small"></div>
                <div class="nospeech note-normal-container__author-container">
                    <div class="note-normal-container__author">
                        <img src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?quality=52&amp;w=54" class="avatar avatar-54 photo note-normal-container__author-img rounded-circle wp-post-image" alt="" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png 300w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=150,150 150w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=80,80 80w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=96,96 96w" sizes="(max-width: 54px) 100vw, 54px" loading="lazy" decoding="async" />
                        <div class="note-normal-container__author-description">
                            <p class="note-normal-container__author-description-name"><span class="byline"><span class="author vcard redesign-link"><a href="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/author/pedro-pablo-solares/" title="Posts by Pedro Pablo Solares" class="author url fn" rel="author">Pedro Pablo Solares</a></span></span></p>
                <div class="note-normal-container__author-description-time-container" 
                     style="display:flex; align-items:center; gap:8px; flex-wrap:nowrap;">
            
                    <span style="font-family: Acto-Small-Medium !important; display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">
                        <span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-07-20T00:02:00-06:00">20 de julio de 2025</time></span>
                    </span>
            
                    <span style="display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">|</span>
            
                    <img decoding="async" loading="lazy" 
                         src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/themes/ux_prensalibre/client/build/images/iconos/time-clock.svg" 
                         class="note-normal-container__author-description-hour" 
                         alt="time-clock" 
                         style="display:inline-block; vertical-align:middle; width:16px; height:16px;">
            
                    <span style="display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">
                        <span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-07-20T00:02:00-06:00">00:02h</time></span>
                    </span>
            
                </div>
            </div>
        </div>
        <div class="note-normal-container__author-description-icon" style="background-color: #eeefee; border-radius: 50px; display: flex; justify-content: center; padding-left: 2%; padding-top: 5px; padding-bottom: 5px; padding-right: 1%;">
                        <div class="share-rrss-container__rrss a2a_kit a2a_default_style">
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_facebook" title="Compartir en Facebook">
                                    <svg height="35" style="fill-rule:evenodd;clip-rule:evenodd;stroke-linejoin:round;stroke-miterlimit:2;" version="1.1" viewBox="0 0 512 512" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:serif="http://www.serif.com/" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><g><path d="M512,256c0,-141.385 -114.615,-256 -256,-256c-141.385,0 -256,114.615 -256,256c0,127.777 93.616,233.685 216,252.89l0,-178.89l-65,0l0,-74l65,0l0,-56.4c0,-64.16 38.219,-99.6 96.695,-99.6c28.009,0 57.305,5 57.305,5l0,63l-32.281,0c-31.801,0 -41.719,19.733 -41.719,39.978l0,48.022l71,0l-11.35,74l-59.65,0l0,178.89c122.385,-19.205 216,-125.113 216,-252.89Z" style="fill:#1877f2;fill-rule:nonzero;"/><path d="M355.65,330l11.35,-74l-71,0l0,-48.022c0,-20.245 9.917,-39.978 41.719,-39.978l32.281,0l0,-63c0,0 -29.297,-5 -57.305,-5c-58.476,0 -96.695,35.44 -96.695,99.6l0,56.4l-65,0l0,74l65,0l0,178.89c13.033,2.045 26.392,3.11 40,3.11c13.608,0 26.966,-1.065 40,-3.11l0,-178.89l59.65,0Z" style="fill:#fff;fill-rule:nonzero;"/></g></svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en Facebook</span>
                                </a>
                            </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                    <a class="a2a_button_x" title="Compartir en X">
                                        <svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="35" height="35" viewBox="0 0 1200 1200" fill="none">
                                          <circle cx="600" cy="600" r="600" fill="black"/>
                                          <g transform="translate(200,200) scale(0.6)">
                                            <path d="M714.163 519.284L1160.89 0H1055.03L667.137 450.887L357.328 0H0L468.492 681.821L0 1226.37H105.866L515.491 750.218L842.672 1226.37H1200L714.137 519.284H714.163ZM569.165 687.828L521.697 619.934L144.011 79.6944H306.615L611.412 515.685L658.88 583.579L1055.08 1150.3H892.476L569.165 687.854V687.828Z" fill="white"/>
                                          </g>
                                        </svg>
                                        <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en X</span>
                                    </a>
                                </div>
                                <div class="share-rrss-container__item">
                                    <a class="a2a_button_linkedin" title="Compartir en LinkedIn">
                                        <svg enable-background="new 0 0 32 32" height="35" id="Layer_1" version="1.0" viewBox="0 0 32 32" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><g><circle clip-rule="evenodd" cx="16" cy="16" fill="#007BB5" fill-rule="evenodd" r="16"/><g><rect fill="#FFFFFF" height="14" width="4" x="7" y="11"/><path d="M20.499,11c-2.791,0-3.271,1.018-3.499,2v-2h-4v14h4v-8c0-1.297,0.703-2,2-2c1.266,0,2,0.688,2,2v8h4v-7    C25,14,24.479,11,20.499,11z" fill="#FFFFFF"/><circle cx="9" cy="8" fill="#FFFFFF" r="2"/></g></g><g/><g/><g/><g/><g/><g/></svg>
                                        <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en LinkedIn</span>
                                    </a>
                                </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_whatsapp" title=Compartir en Whatsapp>
                                    <svg enable-background="new 0 0 128 128" height="35" id="Layer_1" version="1.1" viewBox="0 0 128 128" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><circle cx="64" cy="64" fill="#25D366" r="64"/><g><path d="M92.346,35.49c-7.522-7.53-17.523-11.678-28.179-11.683c-21.954,0-39.826,17.868-39.833,39.831   c-0.004,7.022,1.831,13.875,5.316,19.913L24,104.193l21.115-5.538c5.819,3.171,12.369,4.844,19.036,4.847h0.017l0,0   c21.954,0,39.823-17.871,39.832-39.833C104.005,53.027,99.864,43.019,92.346,35.49 M64.168,96.774h-0.013   c-5.943-0.002-11.769-1.598-16.853-4.614l-1.209-0.718l-12.53,3.287l3.343-12.216l-0.787-1.256   c-3.315-5.27-5.066-11.361-5.062-17.619c0.006-18.253,14.859-33.104,33.121-33.104c8.844,0.002,17.155,3.451,23.407,9.71   c6.251,6.258,9.691,14.575,9.689,23.422C97.268,81.922,82.415,96.774,64.168,96.774 M82.328,71.979   c-0.996-0.499-5.889-2.904-6.802-3.239c-0.913-0.332-1.574-0.497-2.238,0.499s-2.571,3.239-3.153,3.903   c-0.58,0.664-1.16,0.748-2.156,0.249s-4.202-1.549-8.001-4.941c-2.96-2.637-4.958-5.899-5.538-6.895s-0.062-1.533,0.437-2.03   c0.448-0.446,0.996-1.162,1.493-1.744c0.497-0.582,0.663-0.997,0.995-1.66c0.332-0.664,0.167-1.245-0.083-1.743   c-0.25-0.499-2.24-5.398-3.068-7.391c-0.809-1.941-1.629-1.678-2.239-1.708c-0.582-0.028-1.245-0.036-1.908-0.036   c-0.663,0-1.742,0.249-2.654,1.246c-0.911,0.996-3.483,3.403-3.483,8.304c0,4.898,3.566,9.632,4.064,10.295   c0.498,0.663,7.018,10.718,17.002,15.029c2.374,1.024,4.229,1.637,5.674,2.097c2.384,0.759,4.554,0.65,6.27,0.394   c1.912-0.285,5.888-2.407,6.719-4.732c0.829-2.324,0.829-4.316,0.578-4.732C83.986,72.727,83.322,72.478,82.328,71.979" fill="#FFFFFF"/></g></svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en Whatsapp</span>
                                </a>
                            </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_copy_link" title=Copiar enlace>
                                    <svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="35" height="35" viewBox="0 0 24 24" class="share-rrss-container__rrss-img" fill="none">
                                        <path d="M0 12C0 5.37258 5.37258 0 12 0C18.6274 0 24 5.37258 24 12C24 18.6274 18.6274 24 12 24C5.37258 24 0 18.6274 0 12Z" fill="#0F213B"/>
                                        <g clip-path="url(#clip0_3210_33851)">
                                            <path d="M10.833 12.583C11.0835 12.9179 11.4031 13.195 11.7702 13.3955C12.1372 13.5961 12.5431 13.7153 12.9602 13.7452C13.3774 13.7751 13.7961 13.7149 14.188 13.5687C14.5798 13.4225 14.9357 13.1938 15.2313 12.898L16.9813 11.148C17.5126 10.5979 17.8066 9.86114 17.8 9.0964C17.7933 8.33166 17.4866 7.60012 16.9458 7.05935C16.405 6.51858 15.6735 6.21183 14.9088 6.20519C14.144 6.19854 13.4073 6.49253 12.8572 7.02382L11.8538 8.02132" stroke="#F5F5F5" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                            <path d="M13.1663 11.4157C12.9158 11.0808 12.5962 10.8037 12.2291 10.6032C11.8621 10.4027 11.4562 10.2834 11.0391 10.2535C10.6219 10.2237 10.2032 10.2839 9.81134 10.43C9.41948 10.5762 9.06364 10.8049 8.76796 11.1007L7.01796 12.8507C6.48667 13.4008 6.19268 14.1376 6.19933 14.9023C6.20597 15.6671 6.51272 16.3986 7.05349 16.9394C7.59426 17.4802 8.3258 17.7869 9.09054 17.7935C9.85528 17.8002 10.592 17.5062 11.1421 16.9749L12.1396 15.9774" stroke="#F5F5F5" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        </g>
                                        <defs>
                                            <clipPath id="clip0_3210_33851">
                                                <rect width="14" height="14" fill="white" transform="translate(5 5)"/>
                                            </clipPath>
                                        </defs>
                                    </svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Copiar enlace</span>
                                </a>
                            </div>
                        </div>
                        <div class="share-rrss-container__share-img">
                                    <svg width="24" height="24" viewBox="0 0 24 24" fill="none" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg">
                                        <path d="M11.8571 5H6.71429C6.25963 5 5.82359 5.1873 5.5021 5.5207C5.18061 5.8541 5 6.30628 5 6.77778V21L11 16.5556L17 21V10.3333" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        <path d="M17 3V7" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        <path d="M15 5H19" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                    </svg>
                                    <a id="save-fav-img" class="tosavefav" style="text-decoration: none">
                                    <span class="share-rrss-container__share-img-text reset-margin actions">Guardar artículo</span>
                                </a>
                        </div>
                        <input type="hidden" value="23236693" id="id_post">
                    </div>
                </div>
                <div class="note-separator-medium"></div>
                <div class="nospeech note-normal-container__second-new">
                    <img width="1360" height="768" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/07/Pedro-Pablo-Solares_1a184e.png?quality=52&amp;w=1360&amp;h=768&amp;crop=1" class="note-normal-container__second-new-img d-none wp-post-image" alt="" fetchpriority="high" loading="eager" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/07/Pedro-Pablo-Solares_1a184e.png?resize=1360,768 1360w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/07/Pedro-Pablo-Solares_1a184e.png?resize=235,132 235w" sizes="(max-width: 1360px) 100vw, 1360px" decoding="async" />
                    <h4 class="note-normal-container__second-new-description mb-1 pb-1 special-border-bottom d-none" style="text-align: right">
                        
                    </h4>
                    <!--h4 class="note-normal-container__second-new-author special-border-bottom">
                        Foto:
                    </h4-->
                    <div class="note-separator-large"></div>
                </div>
	<script>
                    document.addEventListener('DOMContentLoaded', function () {
                        const saveFavImg = document.getElementById('save-fav-img');

                        if (saveFavImg) {
                            saveFavImg.addEventListener('click', function () {
                                const user = tp?.pianoId?.getUser?.();

                                if (user && user.uid !== '0' && this.classList.contains('tosavefav')) {
                                    const postIdInput = document.getElementById('id_post');
                                    const post_id = postIdInput ? postIdInput.value : null;
                                    if (!post_id) return;

                                    fetch('https://foservices.prensalibre.com/usuario/favoritos/save_piano', {
                                        method: 'POST',
                                        headers: {
                                            'Content-Type': 'application/x-www-form-urlencoded',
                                        },
                                        body: new URLSearchParams({
                                            uid: user.uid,
                                            aid: post_id
                                        }),
                                    })
                                    .then(response => response.json())
                                    .then(data => {
                                        const actions = saveFavImg.querySelector('.actions');
                                        if (actions) {
                                            actions.textContent = data.message;
                                        }

                                        sendPostMessageGtag({
                                            event_label: 'Artículo guardado',
                                            value: '1',
                                        }, 'articulos_guardados');

                                        sendPostMessageGtag({
                                            event_label: '<?php echo Tiempo de reunir fuerzas; ?>',
                                            value: '1',
                                        }, 'articulos_guardados_detalle');

                                        if (data.message !== 'guardar') {
                                            saveFavImg.classList.remove('tosavefav');
                                            saveFavImg.classList.add('tomyfavs');
                                        }
                                    })
                                    .catch(error => {
                                        console.error('Error en la petición:', error);
                                    });
                                }

                                if (this.classList.contains('tomyfavs')) {
                                    window.open('https://www.prensalibre.com/mis-articulos/', '_blank');
                                }
                            });
                        }
                    });
                </script>


<p>El otro día me encontré con alguien, y pronto nos enganchamos en una plática sobre cosas que afectan al país. Yo, que más o menos presentía cuál sería su respuesta, le lancé una pregunta capciosa; más, para confirmar lo que imaginaba que sería su posición. Y, francamente, acerté. Le pregunté: “¿Y el presidente, usted? A lo que solo puso los ojos en blanco y respondió con un sonido: “¡Ughhh!”. Tengo la impresión de que la percepción del presidente entre la ciudadanía no goza de vuelos altos. Un presidente que recibe inmerecidamente un rechazo similar al de truhanes pasados, en un momento inconveniente.</p>



<p><br>Ya prácticamente tenemos encima el 2026, un año en que —como me dijo un respetado amigo— se juega el futuro democrático de Guatemala. Las estrellas se alinearon esta vez y crearon un corto y extraordinario portal de tiempo en el que se reconfigurarán —o no— las fuerzas que dirigen cinco instituciones clave en la estructura nacional. Ya en papel, el rol de cada una de ellas es crucial: la última palabra constitucional que lo abarca todo; el ente rector y organizador electoral; el ente investigador y persecutor de delitos; la vasta Universidad de San Carlos; y la unidad de contraloría pública. Pero más allá de sus enormes roles objetivos, cada una de estas son piezas clave, dado que se convirtieron en cuarteles en donde se entroncó la corrupción, y desde los cuales sus operadores lanzan llamas a su antojo, con fines aviesos.</p>



			<div class="note-normal-container__quote nospeech">
				<div class="note-normal-container__quote-version-two">
					<div class="note-normal-container__quote-separator-small"></div>
					<h3 style="font-family: Acto-Medium-Medium !important" class="note-normal-container__quote-version-two-quote m-3">Las cinco columnas son clave en el andamiaje público; pero, además, hoy son cuarteles donde reside la operatividad de la corrupción pública.</h3>
					<div class="note-normal-container__quote-separator-small"></div>
				</div>
			</div>
			<div class="note-separator-large"></div>


<p><br>Así, el máximo foro constitucional se convirtió en un arma que avala fallos convenencieros. El tribunal electoral, un filtro, donde descaradamente se descartan candidatos al antojo. La jefatura del Ministerio Público, no digamos, que arremete y persigue, para intimidar y anular personas, atacando reputaciones y privando su libertad. La universidad, la única pública, otrora garante de una mística y una misión, como gigantesco elefante metido en múltiples esferas cruciales. Y la oficina del contralor, que tiene como gaje particular la capacidad de truncar la vida pública de funcionarios, al negarles el finiquito. Las cinco columnas son clave en el andamiaje público; pero, además, hoy son cuarteles donde reside la operatividad de la corrupción pública.</p>



<p><br>2026 es una ventana política única para modificar este orden. Pero será de luchas magnánimes y épicas, a las que un columnista de este diario muy bien denominó “La madre de todas las batallas”. Personalmente, observo solo dos fuerzas contendientes: Por un lado, la sociedad de saqueo que por décadas se nutrió, y que cada cuatro años solo cambiaba de administrador —el último de ellos, el partido Vamos— y demás similares. Y por el otro, las fuerzas motivadas por la institucionalidad y el orden democrático, que, a menos que los lectores visualicen otro, dependen del liderazgo que logre ejercer el presidente Arévalo. Los unos van armados con oscuros capitales, jueces comprados y hasta fusiles de asalto. El segundo depende del respaldo. El del exterior, que lo tiene. Y el interno. El respaldo que logre obtener de su propio pueblo.</p>



<p><br>Hay un sentimiento de rechazo al Gobierno, cuando menos conviene al país. Y es inverosímil. ¿Cómo no crecen en respaldo, en los días mismos cuando se dan a tacos con el más longevo y repudiable poder sindical? ¿Cómo no nace simpatía, ni con lo de la libre competencia, o la estrategia que fortalece nuestro posicionamiento internacional? Planteo esta hipótesis: Parten asumiendo que debemos concordar con sus peleas; no comunican objetivos. Por qué lo hacen. Qué ganará la gente. Esto va más allá de la imagen de un presidente. Se juega lo que salga del 2026, que se nos viene encima.</p>
<div class="gsp_post_data" data-post_type="post" data-cat="columnasdiarias,opinion" data-modified="120" data-title="Tiempo de reunir fuerzas" data-home="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co"></div>]]></content:encoded>
                                                                                                        <media:content url="" medium="image"/>
                                                                                                <post-id xmlns="com-wordpress:feed-additions:1">23236693</post-id>                    </item>
                                        <item>
                        <title>Temblores, poderes mundiales y un perro beagle</title>
                        <link>https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/opinion/columnasdiarias/temblores-poderes-mundiales-y-un-perro-beagle/</link>
                                                <pubDate>Sun, 13 Jul 2025 06:02:00 +0000</pubDate>
                        <dc:creator><![CDATA[ <div class="editorial-container__name" style="font-weight: 500;font-family: &quot;Acto-Small-Medium&quot;, Roboto !important;font-size: 14px !important;line-height: 18px !important;color: #00b9f2 !important;" >
       						Columnas Diarias</div>

						<div class="note-normal-container__author-variant-two special-style-normal-note-author">
							<h3 class="special-pill-note-container-title">ESCRITO POR:</h3>
								<div class="columnista-individual-container reset-margin w-100 col-12">
									<img width="150" height="150" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?quality=52&amp;w=150" class="avatar avatar-150 photo columnista-individual-container__photo special-img-author-note rounded-circle wp-post-image" alt="" decoding="async" loading="lazy" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png 300w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=150,150 150w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=80,80 80w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=96,96 96w" sizes="auto, (max-width: 150px) 100vw, 150px" />									<div class="columnista-individual-container__details">
										<h2 class="columnista-individual-container__author font-size-author-note special-border-none">Pedro Pablo Solares</h2>
										<h3 class="columnista-individual-container__description">
											Especialista en migración de guatemaltecos en Estados Unidos. Creador de redes de contacto con comunidades migrantes, asesor para proyectos de aplicación pública y privada. Abogado de formación.										</h3>
									</div>
								</div>
						</div>
						<div class="editorial-container__date" style="margin: 8px 0;font-family: &quot;Acto-Small-Light&quot;, Roboto !important;font-weight: 300 !important;font-size: 20px !important;line-height: 18px !important;color: #474747 !important;"><span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-07-13T00:02:00-06:00">13 de julio de 2025</time></span></div>]]></dc:creator>
                                                <category><![CDATA[Columnas Diarias]]></category>
                        <guid isPermaLink="false">https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/?p=23167469</guid>
                                                    <description><![CDATA[Torpezas ensimismadas que satisfacen un presente egoísta.]]></description>
                                                                                        <content:encoded><![CDATA[<img width="1200" height="779" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/07/Pedro-Pablo-Solares_16550d.png?quality=52&amp;w=1200" class="attachment-featured-medium size-featured-medium" alt="" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/07/Pedro-Pablo-Solares_16550d.png 1578w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/07/Pedro-Pablo-Solares_16550d.png?resize=768,498 768w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/07/Pedro-Pablo-Solares_16550d.png?resize=1536,997 1536w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/07/Pedro-Pablo-Solares_16550d.png?resize=150,97 150w" sizes="auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px" loading="lazy" decoding="async" /><style>
				.img_fo{
				    aspect-ratio: 16/9;
                    width: 100%;
                    height: auto;
                    margin-bottom: 8px;
                    object-fit: contain;
				}
			</style><style>
				.badge-pl-plus__md-and-lg__element-text{
					font-family: "Acto-Tiny-Medium" !important;
					color: #0f213b !important;
					font-size: 12px !important;
					line-height: 15px !important;
					z-index: 2 !important;
					padding-top: 2px !important;
					padding-right: 2px !important;
				}
				.posted-on{
					color: #474747;
					font-family: Acto-Small-Light;
					font-size: 14px;
					font-style: normal;
					font-weight: 300;
					line-height: 18px;
				}

				.ux-excerpt-post{
					color: #474747 !important;
					font-family: Acto-Large-Light !important;
					font-size: 20px !important;
					font-style: normal !important;
					font-weight: 300 !important;
					line-height: 27px !important;
				}

			</style><div class="nospeech note-normal-container__principal-new-section text-uppercase"><h3 style="font-family: Acto-Small-Medium !important" class="note-normal-container__principal-new-section text-uppercase">Rincón de Petul</h3></div><h1 style="font-family: Acto-Heading-H5 !important" class="note-opinion__title-principal mb-0">Temblores, poderes mundiales y un perro beagle</h1><div class="tinypass_handler_audionota"><div class="gsp_full_player_david"></div></div><h2 class="note-normal-container__principal-new-subtitle ux-excerpt-post">Torpezas ensimismadas que satisfacen un presente egoísta.</h2>
	<div class="note-separator-small"></div>
                <div class="nospeech note-normal-container__author-container">
                    <div class="note-normal-container__author">
                        <img src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?quality=52&amp;w=54" class="avatar avatar-54 photo note-normal-container__author-img rounded-circle wp-post-image" alt="" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png 300w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=150,150 150w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=80,80 80w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=96,96 96w" sizes="(max-width: 54px) 100vw, 54px" loading="lazy" decoding="async" />
                        <div class="note-normal-container__author-description">
                            <p class="note-normal-container__author-description-name"><span class="byline"><span class="author vcard redesign-link"><a href="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/author/pedro-pablo-solares/" title="Posts by Pedro Pablo Solares" class="author url fn" rel="author">Pedro Pablo Solares</a></span></span></p>
                <div class="note-normal-container__author-description-time-container" 
                     style="display:flex; align-items:center; gap:8px; flex-wrap:nowrap;">
            
                    <span style="font-family: Acto-Small-Medium !important; display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">
                        <span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-07-13T00:02:00-06:00">13 de julio de 2025</time></span>
                    </span>
            
                    <span style="display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">|</span>
            
                    <img decoding="async" loading="lazy" 
                         src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/themes/ux_prensalibre/client/build/images/iconos/time-clock.svg" 
                         class="note-normal-container__author-description-hour" 
                         alt="time-clock" 
                         style="display:inline-block; vertical-align:middle; width:16px; height:16px;">
            
                    <span style="display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">
                        <span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-07-13T00:02:00-06:00">00:02h</time></span>
                    </span>
            
                </div>
            </div>
        </div>
        <div class="note-normal-container__author-description-icon" style="background-color: #eeefee; border-radius: 50px; display: flex; justify-content: center; padding-left: 2%; padding-top: 5px; padding-bottom: 5px; padding-right: 1%;">
                        <div class="share-rrss-container__rrss a2a_kit a2a_default_style">
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_facebook" title="Compartir en Facebook">
                                    <svg height="35" style="fill-rule:evenodd;clip-rule:evenodd;stroke-linejoin:round;stroke-miterlimit:2;" version="1.1" viewBox="0 0 512 512" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:serif="http://www.serif.com/" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><g><path d="M512,256c0,-141.385 -114.615,-256 -256,-256c-141.385,0 -256,114.615 -256,256c0,127.777 93.616,233.685 216,252.89l0,-178.89l-65,0l0,-74l65,0l0,-56.4c0,-64.16 38.219,-99.6 96.695,-99.6c28.009,0 57.305,5 57.305,5l0,63l-32.281,0c-31.801,0 -41.719,19.733 -41.719,39.978l0,48.022l71,0l-11.35,74l-59.65,0l0,178.89c122.385,-19.205 216,-125.113 216,-252.89Z" style="fill:#1877f2;fill-rule:nonzero;"/><path d="M355.65,330l11.35,-74l-71,0l0,-48.022c0,-20.245 9.917,-39.978 41.719,-39.978l32.281,0l0,-63c0,0 -29.297,-5 -57.305,-5c-58.476,0 -96.695,35.44 -96.695,99.6l0,56.4l-65,0l0,74l65,0l0,178.89c13.033,2.045 26.392,3.11 40,3.11c13.608,0 26.966,-1.065 40,-3.11l0,-178.89l59.65,0Z" style="fill:#fff;fill-rule:nonzero;"/></g></svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en Facebook</span>
                                </a>
                            </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                    <a class="a2a_button_x" title="Compartir en X">
                                        <svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="35" height="35" viewBox="0 0 1200 1200" fill="none">
                                          <circle cx="600" cy="600" r="600" fill="black"/>
                                          <g transform="translate(200,200) scale(0.6)">
                                            <path d="M714.163 519.284L1160.89 0H1055.03L667.137 450.887L357.328 0H0L468.492 681.821L0 1226.37H105.866L515.491 750.218L842.672 1226.37H1200L714.137 519.284H714.163ZM569.165 687.828L521.697 619.934L144.011 79.6944H306.615L611.412 515.685L658.88 583.579L1055.08 1150.3H892.476L569.165 687.854V687.828Z" fill="white"/>
                                          </g>
                                        </svg>
                                        <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en X</span>
                                    </a>
                                </div>
                                <div class="share-rrss-container__item">
                                    <a class="a2a_button_linkedin" title="Compartir en LinkedIn">
                                        <svg enable-background="new 0 0 32 32" height="35" id="Layer_1" version="1.0" viewBox="0 0 32 32" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><g><circle clip-rule="evenodd" cx="16" cy="16" fill="#007BB5" fill-rule="evenodd" r="16"/><g><rect fill="#FFFFFF" height="14" width="4" x="7" y="11"/><path d="M20.499,11c-2.791,0-3.271,1.018-3.499,2v-2h-4v14h4v-8c0-1.297,0.703-2,2-2c1.266,0,2,0.688,2,2v8h4v-7    C25,14,24.479,11,20.499,11z" fill="#FFFFFF"/><circle cx="9" cy="8" fill="#FFFFFF" r="2"/></g></g><g/><g/><g/><g/><g/><g/></svg>
                                        <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en LinkedIn</span>
                                    </a>
                                </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_whatsapp" title=Compartir en Whatsapp>
                                    <svg enable-background="new 0 0 128 128" height="35" id="Layer_1" version="1.1" viewBox="0 0 128 128" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><circle cx="64" cy="64" fill="#25D366" r="64"/><g><path d="M92.346,35.49c-7.522-7.53-17.523-11.678-28.179-11.683c-21.954,0-39.826,17.868-39.833,39.831   c-0.004,7.022,1.831,13.875,5.316,19.913L24,104.193l21.115-5.538c5.819,3.171,12.369,4.844,19.036,4.847h0.017l0,0   c21.954,0,39.823-17.871,39.832-39.833C104.005,53.027,99.864,43.019,92.346,35.49 M64.168,96.774h-0.013   c-5.943-0.002-11.769-1.598-16.853-4.614l-1.209-0.718l-12.53,3.287l3.343-12.216l-0.787-1.256   c-3.315-5.27-5.066-11.361-5.062-17.619c0.006-18.253,14.859-33.104,33.121-33.104c8.844,0.002,17.155,3.451,23.407,9.71   c6.251,6.258,9.691,14.575,9.689,23.422C97.268,81.922,82.415,96.774,64.168,96.774 M82.328,71.979   c-0.996-0.499-5.889-2.904-6.802-3.239c-0.913-0.332-1.574-0.497-2.238,0.499s-2.571,3.239-3.153,3.903   c-0.58,0.664-1.16,0.748-2.156,0.249s-4.202-1.549-8.001-4.941c-2.96-2.637-4.958-5.899-5.538-6.895s-0.062-1.533,0.437-2.03   c0.448-0.446,0.996-1.162,1.493-1.744c0.497-0.582,0.663-0.997,0.995-1.66c0.332-0.664,0.167-1.245-0.083-1.743   c-0.25-0.499-2.24-5.398-3.068-7.391c-0.809-1.941-1.629-1.678-2.239-1.708c-0.582-0.028-1.245-0.036-1.908-0.036   c-0.663,0-1.742,0.249-2.654,1.246c-0.911,0.996-3.483,3.403-3.483,8.304c0,4.898,3.566,9.632,4.064,10.295   c0.498,0.663,7.018,10.718,17.002,15.029c2.374,1.024,4.229,1.637,5.674,2.097c2.384,0.759,4.554,0.65,6.27,0.394   c1.912-0.285,5.888-2.407,6.719-4.732c0.829-2.324,0.829-4.316,0.578-4.732C83.986,72.727,83.322,72.478,82.328,71.979" fill="#FFFFFF"/></g></svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en Whatsapp</span>
                                </a>
                            </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_copy_link" title=Copiar enlace>
                                    <svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="35" height="35" viewBox="0 0 24 24" class="share-rrss-container__rrss-img" fill="none">
                                        <path d="M0 12C0 5.37258 5.37258 0 12 0C18.6274 0 24 5.37258 24 12C24 18.6274 18.6274 24 12 24C5.37258 24 0 18.6274 0 12Z" fill="#0F213B"/>
                                        <g clip-path="url(#clip0_3210_33851)">
                                            <path d="M10.833 12.583C11.0835 12.9179 11.4031 13.195 11.7702 13.3955C12.1372 13.5961 12.5431 13.7153 12.9602 13.7452C13.3774 13.7751 13.7961 13.7149 14.188 13.5687C14.5798 13.4225 14.9357 13.1938 15.2313 12.898L16.9813 11.148C17.5126 10.5979 17.8066 9.86114 17.8 9.0964C17.7933 8.33166 17.4866 7.60012 16.9458 7.05935C16.405 6.51858 15.6735 6.21183 14.9088 6.20519C14.144 6.19854 13.4073 6.49253 12.8572 7.02382L11.8538 8.02132" stroke="#F5F5F5" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                            <path d="M13.1663 11.4157C12.9158 11.0808 12.5962 10.8037 12.2291 10.6032C11.8621 10.4027 11.4562 10.2834 11.0391 10.2535C10.6219 10.2237 10.2032 10.2839 9.81134 10.43C9.41948 10.5762 9.06364 10.8049 8.76796 11.1007L7.01796 12.8507C6.48667 13.4008 6.19268 14.1376 6.19933 14.9023C6.20597 15.6671 6.51272 16.3986 7.05349 16.9394C7.59426 17.4802 8.3258 17.7869 9.09054 17.7935C9.85528 17.8002 10.592 17.5062 11.1421 16.9749L12.1396 15.9774" stroke="#F5F5F5" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        </g>
                                        <defs>
                                            <clipPath id="clip0_3210_33851">
                                                <rect width="14" height="14" fill="white" transform="translate(5 5)"/>
                                            </clipPath>
                                        </defs>
                                    </svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Copiar enlace</span>
                                </a>
                            </div>
                        </div>
                        <div class="share-rrss-container__share-img">
                                    <svg width="24" height="24" viewBox="0 0 24 24" fill="none" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg">
                                        <path d="M11.8571 5H6.71429C6.25963 5 5.82359 5.1873 5.5021 5.5207C5.18061 5.8541 5 6.30628 5 6.77778V21L11 16.5556L17 21V10.3333" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        <path d="M17 3V7" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        <path d="M15 5H19" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                    </svg>
                                    <a id="save-fav-img" class="tosavefav" style="text-decoration: none">
                                    <span class="share-rrss-container__share-img-text reset-margin actions">Guardar artículo</span>
                                </a>
                        </div>
                        <input type="hidden" value="23167469" id="id_post">
                    </div>
                </div>
                <div class="note-separator-medium"></div>
                <div class="nospeech note-normal-container__second-new">
                    <img width="1360" height="768" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/07/Pedro-Pablo-Solares_16550d.png?quality=52&amp;w=1360&amp;h=768&amp;crop=1" class="note-normal-container__second-new-img d-none wp-post-image" alt="" fetchpriority="high" loading="eager" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/07/Pedro-Pablo-Solares_16550d.png?resize=1360,768 1360w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/07/Pedro-Pablo-Solares_16550d.png?resize=235,132 235w" sizes="(max-width: 1360px) 100vw, 1360px" decoding="async" />
                    <h4 class="note-normal-container__second-new-description mb-1 pb-1 special-border-bottom d-none" style="text-align: right">
                        
                    </h4>
                    <!--h4 class="note-normal-container__second-new-author special-border-bottom">
                        Foto:
                    </h4-->
                    <div class="note-separator-large"></div>
                </div>
	<script>
                    document.addEventListener('DOMContentLoaded', function () {
                        const saveFavImg = document.getElementById('save-fav-img');

                        if (saveFavImg) {
                            saveFavImg.addEventListener('click', function () {
                                const user = tp?.pianoId?.getUser?.();

                                if (user && user.uid !== '0' && this.classList.contains('tosavefav')) {
                                    const postIdInput = document.getElementById('id_post');
                                    const post_id = postIdInput ? postIdInput.value : null;
                                    if (!post_id) return;

                                    fetch('https://foservices.prensalibre.com/usuario/favoritos/save_piano', {
                                        method: 'POST',
                                        headers: {
                                            'Content-Type': 'application/x-www-form-urlencoded',
                                        },
                                        body: new URLSearchParams({
                                            uid: user.uid,
                                            aid: post_id
                                        }),
                                    })
                                    .then(response => response.json())
                                    .then(data => {
                                        const actions = saveFavImg.querySelector('.actions');
                                        if (actions) {
                                            actions.textContent = data.message;
                                        }

                                        sendPostMessageGtag({
                                            event_label: 'Artículo guardado',
                                            value: '1',
                                        }, 'articulos_guardados');

                                        sendPostMessageGtag({
                                            event_label: '<?php echo Temblores, poderes mundiales y un perro beagle; ?>',
                                            value: '1',
                                        }, 'articulos_guardados_detalle');

                                        if (data.message !== 'guardar') {
                                            saveFavImg.classList.remove('tosavefav');
                                            saveFavImg.classList.add('tomyfavs');
                                        }
                                    })
                                    .catch(error => {
                                        console.error('Error en la petición:', error);
                                    });
                                }

                                if (this.classList.contains('tomyfavs')) {
                                    window.open('https://www.prensalibre.com/mis-articulos/', '_blank');
                                }
                            });
                        }
                    });
                </script>


<p>Tengo un perro beagle que se llama Vito. Cuando fueron los temblores que sacudieron el país el martes pasado, él estaba justo a mi par, devorándose un hueso. He escuchado que los perros y muchos animales tienen agudas sensibilidades que les permiten percibir actos externos que los sentidos humanos no logran. Así, se dice que antes de un tsunami, animales salvajes corren hacia los lugares altos para resguardarse; antes de una tormenta, los pájaros se comportan distinto, y su canto se vuelve mejor pronóstico que el de una agencia de meteorología. Y en los temblores, se dice que los perros aúllan unos segundos antes de que llegue el sacudón. Pero Vito no hizo nada de esto. Ni en el primer temblor, ni en aquel fuerte segundo, que casi me tira de la silla donde estaba sentado. Ni en el tercero, ni el cuarto, ni en ninguno de los tantos que les siguieron. Ese perro seguía haciendo lo propio, relajado en su propio mundo. Definitivamente, si mi Beagle acaso sirve para algo, predecir eventos que sucederán en el futuro, no es esa cosa.</p>



			<div class="note-normal-container__quote nospeech">
				<div class="note-normal-container__quote-version-two">
					<div class="note-normal-container__quote-separator-small"></div>
					<h3 style="font-family: Acto-Medium-Medium !important" class="note-normal-container__quote-version-two-quote m-3">Torpezas ensimismadas que satisfacen un presente egoísta.</h3>
					<div class="note-normal-container__quote-separator-small"></div>
				</div>
			</div>
			<div class="note-separator-large"></div>


<p>Intrigado, me di a la tarea de examinar si esta especial característica animal está comprobada. Y, para sorpresa, encontré que puede haber mucha seriedad detrás de las teorías que, al contrario, podrían interpretarse como meras leyendas urbanas o historias de abuelitos sobre terremotos pasados. De hecho, un artículo publicado ayer por este diario muestra en hoja completa la foto de un simpático y alertado can, junto al título “¿Presienten los temblores?”. En él y en publicaciones serias y científicas, se da cuenta que hay consenso de estudios que reconocen esta particularidad. La explicación generalizada radica, no en una intuición paranormal, sino se centran en que los sentidos de dichos animales están más desarrollados para percibir el mundo exterior.</p>



<p>La fauna está dotada, por naturaleza, de habilidades distintas a las que tenemos las personas para ver lo que sucederá. Esto, para animales y bestias es un regalo de la naturaleza. Pero los humanos, si acaso lo permitimos y buscamos desarrollarlas, alcanzamos capacidades poderosas también para anticipar el futuro. Para lograrlo, es necesario mirar y pensar más allá de la propia condición; de la situación particular que le afecta solo a uno; de actuar en consciencia de lo que sucede afuera de burbujas que nos envuelven y nos limitan el entendimiento. Esa capacidad no es un poder de la naturaleza; es una disposición de la persona por comprender el entorno. Ese modo de proceder, que se envuelve en el ethos individual, luego da camino a la apreciada empatía.</p>



<p>Quien conozca un beagle sabe que es una raza ensimismada. Hacen lo que quieren, cuando quieren, cómo quieren, cegados por su interés inmediato. Son graciosos y se les ama; pero esto porque son perros y no lo pueden evitar. Pero en el mundo hay corrientes poderosas que no merecen esa conmiseración. Más que ponerse como prioridad, actúan como si el resto no importara. Amputada la empatía, hacen del narcisismo colectivo una ideología aceptada. Ni hablarles de armonizarse con el entorno. No es virtud de su moral, ni ven beneficio en semejante norma. Luego suceden reacciones predecibles para quienes vieron más allá y no hallan explicación. Aceptan entonces teorías inverosímiles. Hoy leía sobre los impactos que tendrán las medidas draconianas contra la migración. Esto generará más pobreza y en un futuro, posibles éxodos incontenibles. Un “orden” del hoy, causa el conflicto del mañana. Torpezas ensimismadas que satisfacen un presente egoísta. Como el de Vito, que no anticipó el temblor. Solo tenía mente para el hueso que tenía enfrente.</p>
<div class="gsp_post_data" data-post_type="post" data-cat="columnasdiarias,opinion" data-modified="120" data-title="Temblores, poderes mundiales y un perro beagle" data-home="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co"></div>]]></content:encoded>
                                                                                                        <media:content url="" medium="image"/>
                                                                                                <post-id xmlns="com-wordpress:feed-additions:1">23167469</post-id>                    </item>
                                        <item>
                        <title>Nunca temas, Guatemala</title>
                        <link>https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/opinion/columnasdiarias/nunca-temas-guatemala/</link>
                                                <pubDate>Sun, 06 Jul 2025 06:02:00 +0000</pubDate>
                        <dc:creator><![CDATA[ <div class="editorial-container__name" style="font-weight: 500;font-family: &quot;Acto-Small-Medium&quot;, Roboto !important;font-size: 14px !important;line-height: 18px !important;color: #00b9f2 !important;" >
       						Columnas Diarias</div>

						<div class="note-normal-container__author-variant-two special-style-normal-note-author">
							<h3 class="special-pill-note-container-title">ESCRITO POR:</h3>
								<div class="columnista-individual-container reset-margin w-100 col-12">
									<img width="150" height="150" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?quality=52&amp;w=150" class="avatar avatar-150 photo columnista-individual-container__photo special-img-author-note rounded-circle wp-post-image" alt="" decoding="async" loading="lazy" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png 300w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=150,150 150w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=80,80 80w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=96,96 96w" sizes="auto, (max-width: 150px) 100vw, 150px" />									<div class="columnista-individual-container__details">
										<h2 class="columnista-individual-container__author font-size-author-note special-border-none">Pedro Pablo Solares</h2>
										<h3 class="columnista-individual-container__description">
											Especialista en migración de guatemaltecos en Estados Unidos. Creador de redes de contacto con comunidades migrantes, asesor para proyectos de aplicación pública y privada. Abogado de formación.										</h3>
									</div>
								</div>
						</div>
						<div class="editorial-container__date" style="margin: 8px 0;font-family: &quot;Acto-Small-Light&quot;, Roboto !important;font-weight: 300 !important;font-size: 20px !important;line-height: 18px !important;color: #474747 !important;"><span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-07-06T00:02:00-06:00">6 de julio de 2025</time></span></div>]]></dc:creator>
                                                <category><![CDATA[Columnas Diarias]]></category>
                        <guid isPermaLink="false">https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/?p=23102634</guid>
                                                    <description><![CDATA[Nunca una tormenta es para siempre.]]></description>
                                                                                        <content:encoded><![CDATA[<img width="1200" height="779" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/07/Pedro-Pablo-Solares.png?quality=52&amp;w=1200" class="attachment-featured-medium size-featured-medium" alt="" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/07/Pedro-Pablo-Solares.png 1578w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/07/Pedro-Pablo-Solares.png?resize=768,498 768w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/07/Pedro-Pablo-Solares.png?resize=1536,997 1536w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/07/Pedro-Pablo-Solares.png?resize=150,97 150w" sizes="auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px" loading="lazy" decoding="async" /><style>
				.img_fo{
				    aspect-ratio: 16/9;
                    width: 100%;
                    height: auto;
                    margin-bottom: 8px;
                    object-fit: contain;
				}
			</style><style>
				.badge-pl-plus__md-and-lg__element-text{
					font-family: "Acto-Tiny-Medium" !important;
					color: #0f213b !important;
					font-size: 12px !important;
					line-height: 15px !important;
					z-index: 2 !important;
					padding-top: 2px !important;
					padding-right: 2px !important;
				}
				.posted-on{
					color: #474747;
					font-family: Acto-Small-Light;
					font-size: 14px;
					font-style: normal;
					font-weight: 300;
					line-height: 18px;
				}

				.ux-excerpt-post{
					color: #474747 !important;
					font-family: Acto-Large-Light !important;
					font-size: 20px !important;
					font-style: normal !important;
					font-weight: 300 !important;
					line-height: 27px !important;
				}

			</style><div class="nospeech note-normal-container__principal-new-section text-uppercase"><h3 style="font-family: Acto-Small-Medium !important" class="note-normal-container__principal-new-section text-uppercase">Rincón de petul</h3></div><h1 style="font-family: Acto-Heading-H5 !important" class="note-opinion__title-principal mb-0">Nunca temas, Guatemala</h1><div class="tinypass_handler_audionota"><div class="gsp_full_player_david"></div></div><h2 class="note-normal-container__principal-new-subtitle ux-excerpt-post">Nunca una tormenta es para siempre.</h2>
	<div class="note-separator-small"></div>
                <div class="nospeech note-normal-container__author-container">
                    <div class="note-normal-container__author">
                        <img src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?quality=52&amp;w=54" class="avatar avatar-54 photo note-normal-container__author-img rounded-circle wp-post-image" alt="" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png 300w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=150,150 150w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=80,80 80w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=96,96 96w" sizes="(max-width: 54px) 100vw, 54px" loading="lazy" decoding="async" />
                        <div class="note-normal-container__author-description">
                            <p class="note-normal-container__author-description-name"><span class="byline"><span class="author vcard redesign-link"><a href="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/author/pedro-pablo-solares/" title="Posts by Pedro Pablo Solares" class="author url fn" rel="author">Pedro Pablo Solares</a></span></span></p>
                <div class="note-normal-container__author-description-time-container" 
                     style="display:flex; align-items:center; gap:8px; flex-wrap:nowrap;">
            
                    <span style="font-family: Acto-Small-Medium !important; display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">
                        <span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-07-06T00:02:00-06:00">6 de julio de 2025</time></span>
                    </span>
            
                    <span style="display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">|</span>
            
                    <img decoding="async" loading="lazy" 
                         src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/themes/ux_prensalibre/client/build/images/iconos/time-clock.svg" 
                         class="note-normal-container__author-description-hour" 
                         alt="time-clock" 
                         style="display:inline-block; vertical-align:middle; width:16px; height:16px;">
            
                    <span style="display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">
                        <span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-07-06T00:02:00-06:00">00:02h</time></span>
                    </span>
            
                </div>
            </div>
        </div>
        <div class="note-normal-container__author-description-icon" style="background-color: #eeefee; border-radius: 50px; display: flex; justify-content: center; padding-left: 2%; padding-top: 5px; padding-bottom: 5px; padding-right: 1%;">
                        <div class="share-rrss-container__rrss a2a_kit a2a_default_style">
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_facebook" title="Compartir en Facebook">
                                    <svg height="35" style="fill-rule:evenodd;clip-rule:evenodd;stroke-linejoin:round;stroke-miterlimit:2;" version="1.1" viewBox="0 0 512 512" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:serif="http://www.serif.com/" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><g><path d="M512,256c0,-141.385 -114.615,-256 -256,-256c-141.385,0 -256,114.615 -256,256c0,127.777 93.616,233.685 216,252.89l0,-178.89l-65,0l0,-74l65,0l0,-56.4c0,-64.16 38.219,-99.6 96.695,-99.6c28.009,0 57.305,5 57.305,5l0,63l-32.281,0c-31.801,0 -41.719,19.733 -41.719,39.978l0,48.022l71,0l-11.35,74l-59.65,0l0,178.89c122.385,-19.205 216,-125.113 216,-252.89Z" style="fill:#1877f2;fill-rule:nonzero;"/><path d="M355.65,330l11.35,-74l-71,0l0,-48.022c0,-20.245 9.917,-39.978 41.719,-39.978l32.281,0l0,-63c0,0 -29.297,-5 -57.305,-5c-58.476,0 -96.695,35.44 -96.695,99.6l0,56.4l-65,0l0,74l65,0l0,178.89c13.033,2.045 26.392,3.11 40,3.11c13.608,0 26.966,-1.065 40,-3.11l0,-178.89l59.65,0Z" style="fill:#fff;fill-rule:nonzero;"/></g></svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en Facebook</span>
                                </a>
                            </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                    <a class="a2a_button_x" title="Compartir en X">
                                        <svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="35" height="35" viewBox="0 0 1200 1200" fill="none">
                                          <circle cx="600" cy="600" r="600" fill="black"/>
                                          <g transform="translate(200,200) scale(0.6)">
                                            <path d="M714.163 519.284L1160.89 0H1055.03L667.137 450.887L357.328 0H0L468.492 681.821L0 1226.37H105.866L515.491 750.218L842.672 1226.37H1200L714.137 519.284H714.163ZM569.165 687.828L521.697 619.934L144.011 79.6944H306.615L611.412 515.685L658.88 583.579L1055.08 1150.3H892.476L569.165 687.854V687.828Z" fill="white"/>
                                          </g>
                                        </svg>
                                        <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en X</span>
                                    </a>
                                </div>
                                <div class="share-rrss-container__item">
                                    <a class="a2a_button_linkedin" title="Compartir en LinkedIn">
                                        <svg enable-background="new 0 0 32 32" height="35" id="Layer_1" version="1.0" viewBox="0 0 32 32" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><g><circle clip-rule="evenodd" cx="16" cy="16" fill="#007BB5" fill-rule="evenodd" r="16"/><g><rect fill="#FFFFFF" height="14" width="4" x="7" y="11"/><path d="M20.499,11c-2.791,0-3.271,1.018-3.499,2v-2h-4v14h4v-8c0-1.297,0.703-2,2-2c1.266,0,2,0.688,2,2v8h4v-7    C25,14,24.479,11,20.499,11z" fill="#FFFFFF"/><circle cx="9" cy="8" fill="#FFFFFF" r="2"/></g></g><g/><g/><g/><g/><g/><g/></svg>
                                        <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en LinkedIn</span>
                                    </a>
                                </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_whatsapp" title=Compartir en Whatsapp>
                                    <svg enable-background="new 0 0 128 128" height="35" id="Layer_1" version="1.1" viewBox="0 0 128 128" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><circle cx="64" cy="64" fill="#25D366" r="64"/><g><path d="M92.346,35.49c-7.522-7.53-17.523-11.678-28.179-11.683c-21.954,0-39.826,17.868-39.833,39.831   c-0.004,7.022,1.831,13.875,5.316,19.913L24,104.193l21.115-5.538c5.819,3.171,12.369,4.844,19.036,4.847h0.017l0,0   c21.954,0,39.823-17.871,39.832-39.833C104.005,53.027,99.864,43.019,92.346,35.49 M64.168,96.774h-0.013   c-5.943-0.002-11.769-1.598-16.853-4.614l-1.209-0.718l-12.53,3.287l3.343-12.216l-0.787-1.256   c-3.315-5.27-5.066-11.361-5.062-17.619c0.006-18.253,14.859-33.104,33.121-33.104c8.844,0.002,17.155,3.451,23.407,9.71   c6.251,6.258,9.691,14.575,9.689,23.422C97.268,81.922,82.415,96.774,64.168,96.774 M82.328,71.979   c-0.996-0.499-5.889-2.904-6.802-3.239c-0.913-0.332-1.574-0.497-2.238,0.499s-2.571,3.239-3.153,3.903   c-0.58,0.664-1.16,0.748-2.156,0.249s-4.202-1.549-8.001-4.941c-2.96-2.637-4.958-5.899-5.538-6.895s-0.062-1.533,0.437-2.03   c0.448-0.446,0.996-1.162,1.493-1.744c0.497-0.582,0.663-0.997,0.995-1.66c0.332-0.664,0.167-1.245-0.083-1.743   c-0.25-0.499-2.24-5.398-3.068-7.391c-0.809-1.941-1.629-1.678-2.239-1.708c-0.582-0.028-1.245-0.036-1.908-0.036   c-0.663,0-1.742,0.249-2.654,1.246c-0.911,0.996-3.483,3.403-3.483,8.304c0,4.898,3.566,9.632,4.064,10.295   c0.498,0.663,7.018,10.718,17.002,15.029c2.374,1.024,4.229,1.637,5.674,2.097c2.384,0.759,4.554,0.65,6.27,0.394   c1.912-0.285,5.888-2.407,6.719-4.732c0.829-2.324,0.829-4.316,0.578-4.732C83.986,72.727,83.322,72.478,82.328,71.979" fill="#FFFFFF"/></g></svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en Whatsapp</span>
                                </a>
                            </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_copy_link" title=Copiar enlace>
                                    <svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="35" height="35" viewBox="0 0 24 24" class="share-rrss-container__rrss-img" fill="none">
                                        <path d="M0 12C0 5.37258 5.37258 0 12 0C18.6274 0 24 5.37258 24 12C24 18.6274 18.6274 24 12 24C5.37258 24 0 18.6274 0 12Z" fill="#0F213B"/>
                                        <g clip-path="url(#clip0_3210_33851)">
                                            <path d="M10.833 12.583C11.0835 12.9179 11.4031 13.195 11.7702 13.3955C12.1372 13.5961 12.5431 13.7153 12.9602 13.7452C13.3774 13.7751 13.7961 13.7149 14.188 13.5687C14.5798 13.4225 14.9357 13.1938 15.2313 12.898L16.9813 11.148C17.5126 10.5979 17.8066 9.86114 17.8 9.0964C17.7933 8.33166 17.4866 7.60012 16.9458 7.05935C16.405 6.51858 15.6735 6.21183 14.9088 6.20519C14.144 6.19854 13.4073 6.49253 12.8572 7.02382L11.8538 8.02132" stroke="#F5F5F5" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                            <path d="M13.1663 11.4157C12.9158 11.0808 12.5962 10.8037 12.2291 10.6032C11.8621 10.4027 11.4562 10.2834 11.0391 10.2535C10.6219 10.2237 10.2032 10.2839 9.81134 10.43C9.41948 10.5762 9.06364 10.8049 8.76796 11.1007L7.01796 12.8507C6.48667 13.4008 6.19268 14.1376 6.19933 14.9023C6.20597 15.6671 6.51272 16.3986 7.05349 16.9394C7.59426 17.4802 8.3258 17.7869 9.09054 17.7935C9.85528 17.8002 10.592 17.5062 11.1421 16.9749L12.1396 15.9774" stroke="#F5F5F5" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        </g>
                                        <defs>
                                            <clipPath id="clip0_3210_33851">
                                                <rect width="14" height="14" fill="white" transform="translate(5 5)"/>
                                            </clipPath>
                                        </defs>
                                    </svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Copiar enlace</span>
                                </a>
                            </div>
                        </div>
                        <div class="share-rrss-container__share-img">
                                    <svg width="24" height="24" viewBox="0 0 24 24" fill="none" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg">
                                        <path d="M11.8571 5H6.71429C6.25963 5 5.82359 5.1873 5.5021 5.5207C5.18061 5.8541 5 6.30628 5 6.77778V21L11 16.5556L17 21V10.3333" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        <path d="M17 3V7" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        <path d="M15 5H19" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                    </svg>
                                    <a id="save-fav-img" class="tosavefav" style="text-decoration: none">
                                    <span class="share-rrss-container__share-img-text reset-margin actions">Guardar artículo</span>
                                </a>
                        </div>
                        <input type="hidden" value="23102634" id="id_post">
                    </div>
                </div>
                <div class="note-separator-medium"></div>
                <div class="nospeech note-normal-container__second-new">
                    <img width="1360" height="768" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/07/Pedro-Pablo-Solares.png?quality=52&amp;w=1360&amp;h=768&amp;crop=1" class="note-normal-container__second-new-img d-none wp-post-image" alt="" fetchpriority="high" loading="eager" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/07/Pedro-Pablo-Solares.png?resize=1360,768 1360w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/07/Pedro-Pablo-Solares.png?resize=235,132 235w" sizes="(max-width: 1360px) 100vw, 1360px" decoding="async" />
                    <h4 class="note-normal-container__second-new-description mb-1 pb-1 special-border-bottom d-none" style="text-align: right">
                        
                    </h4>
                    <!--h4 class="note-normal-container__second-new-author special-border-bottom">
                        Foto:
                    </h4-->
                    <div class="note-separator-large"></div>
                </div>
	<script>
                    document.addEventListener('DOMContentLoaded', function () {
                        const saveFavImg = document.getElementById('save-fav-img');

                        if (saveFavImg) {
                            saveFavImg.addEventListener('click', function () {
                                const user = tp?.pianoId?.getUser?.();

                                if (user && user.uid !== '0' && this.classList.contains('tosavefav')) {
                                    const postIdInput = document.getElementById('id_post');
                                    const post_id = postIdInput ? postIdInput.value : null;
                                    if (!post_id) return;

                                    fetch('https://foservices.prensalibre.com/usuario/favoritos/save_piano', {
                                        method: 'POST',
                                        headers: {
                                            'Content-Type': 'application/x-www-form-urlencoded',
                                        },
                                        body: new URLSearchParams({
                                            uid: user.uid,
                                            aid: post_id
                                        }),
                                    })
                                    .then(response => response.json())
                                    .then(data => {
                                        const actions = saveFavImg.querySelector('.actions');
                                        if (actions) {
                                            actions.textContent = data.message;
                                        }

                                        sendPostMessageGtag({
                                            event_label: 'Artículo guardado',
                                            value: '1',
                                        }, 'articulos_guardados');

                                        sendPostMessageGtag({
                                            event_label: '<?php echo Nunca temas, Guatemala; ?>',
                                            value: '1',
                                        }, 'articulos_guardados_detalle');

                                        if (data.message !== 'guardar') {
                                            saveFavImg.classList.remove('tosavefav');
                                            saveFavImg.classList.add('tomyfavs');
                                        }
                                    })
                                    .catch(error => {
                                        console.error('Error en la petición:', error);
                                    });
                                }

                                if (this.classList.contains('tomyfavs')) {
                                    window.open('https://www.prensalibre.com/mis-articulos/', '_blank');
                                }
                            });
                        }
                    });
                </script>


<p>Cuando Diego Luna nos anotó ese segundo gol en la semifinal de la Copa de Oro, como tantos, volteé a ver el reloj y me lamenté a mí mismo: “¡madres! —pensé— ¡todo lo que nos queda por sufrir!”. Total, iba tan solo el minuto 15 del partido y ya dos goles sellaban lo que en ese momento era una avalancha gringa que no mostraba ánimo de descansar. Lo que mirábamos era nuestra peor pesadilla. Parecía como si cada vez que uno de ellos tomaba la pelota, la podría poner en nueva situación de peligro y acertar otro dardo a nuestro corazón guatemalteco. Sentí temor. Confieso que por un momento tuve pensamientos catastróficos. “¿Acaso nos dejarán 10 a cero?”… “Esto, ¿quién lo detiene?” Estaba viendo el partido en pantallas gigantes de un recinto, donde el silencio del público me hacía pensar que en ese pánico que sentía no estaba del todo solo. Cuando Diego Luna nos anotó ese segundo gol, su alegría, burlona, en nuestras caras, de golpe me hizo regresar del sueño del que por un momento me había permitido ilusionar.</p>



<p><br>Fue quizás ahí cuando las ideas fatalistas me empezaron a llegar en forma de inútiles racionalizaciones. “…Pero si ellos, semejante potencia, y nosotros tan pequeños…”. “¿…A quién se le ocurrió que podríamos competir a este nivel?…” La dimensión de las diferencias se hizo de pronto más evidente. Nos quedó ya solo ver lo que los once muchachos guatemaltecos podrían intentar hacer contra los 11 rivales en el campo.</p>



			<div class="note-normal-container__quote nospeech">
				<div class="note-normal-container__quote-version-two">
					<div class="note-normal-container__quote-separator-small"></div>
					<h3 style="font-family: Acto-Medium-Medium !important" class="note-normal-container__quote-version-two-quote m-3">Gritaron el himno, no ocultaron banderas.</h3>
					<div class="note-normal-container__quote-separator-small"></div>
				</div>
			</div>
			<div class="note-separator-large"></div>


<p><br>Pero pasaron los minutos y lo que llegó fue una cancha nivelada. La contundencia aquella con la que nos golpeaban y arrastraban dejó de existir. Entró una calma que nos recuerda que nunca una tormenta es para siempre. La selección nacional, de pronto, lució más ordenada, compacta y mentalizada. Seguido, como lluvia sobre su área, empezaron a caer los pases que caracterizan a nuestro dinámico equipo. Una competencia nivelada.</p>



<p><br>Es difícil ignorarla, cuando la asimetría entre dos países es tan grande. Pero el paisano en ese estadio nos enseñó que las diferencias entre EE. UU. y Guatemala, si bien enormes, tienen ahora matices. Uno de esos es que, con el tiempo, dejamos de ser tanto “ellos” y “nosotros”. Dos naciones ajenas se mezclaron. Aquel, con credo universal, nos acogió y ese día, en ese estadio, manifestaciones de eso fueron evidentes.<br>Hoy, algunos nos quieren separar. Y en ello, a veces se llega a creer que existen personas “mejores” y “peores” por el lugar donde nacieron. Por su nombre, su idioma o apariencia. Pero en esa cancha, cuatro con la camisa de la diagonal azul justo eran nacidos en esa tierra del norte. Otros, crecidos ahí, en sus escuelas, en sus academias. Y nuestro verdugo era un hijo de mexicanos. De repente, el “aquellos y nosotros” cobró ese matiz. Jugamos afuera, pero en esas gradas parecíamos en casa. Los nuestros, a pesar de la persecución, abarrotaron el lugar. Vimos carteles de originarios, desde Gualán hasta Soloma. </p>



<p>Gritaron el himno, no ocultaron banderas. Esta misma semana, miles de redadas son la pesadilla de millones. Cualquiera pensaría que contra semejante rival no hay esperanza. Al final no ganamos ese partido, pero quien terminó rogando por que terminara el tiempo fue la banca gringa. Y nos hace pensar que los paisanos en ese estadio nos dieron quizás una lección más grande: a no temer, a pesar de la adversidad.</p>
<div class="gsp_post_data" data-post_type="post" data-cat="columnasdiarias,opinion" data-modified="120" data-title="Nunca temas, Guatemala" data-home="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co"></div>]]></content:encoded>
                                                                                                        <media:content url="" medium="image"/>
                                                                                                <post-id xmlns="com-wordpress:feed-additions:1">23102634</post-id>                    </item>
                                        <item>
                        <title>Del éxodo climático. ¿Qué pasó con toda aquella gente?</title>
                        <link>https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/opinion/columnasdiarias/del-exodo-climatico-que-paso-con-toda-aquella-gente/</link>
                                                <pubDate>Sun, 29 Jun 2025 06:02:00 +0000</pubDate>
                        <dc:creator><![CDATA[ <div class="editorial-container__name" style="font-weight: 500;font-family: &quot;Acto-Small-Medium&quot;, Roboto !important;font-size: 14px !important;line-height: 18px !important;color: #00b9f2 !important;" >
       						Columnas Diarias</div>

						<div class="note-normal-container__author-variant-two special-style-normal-note-author">
							<h3 class="special-pill-note-container-title">ESCRITO POR:</h3>
								<div class="columnista-individual-container reset-margin w-100 col-12">
									<img width="150" height="150" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?quality=52&amp;w=150" class="avatar avatar-150 photo columnista-individual-container__photo special-img-author-note rounded-circle wp-post-image" alt="" decoding="async" loading="lazy" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png 300w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=150,150 150w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=80,80 80w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=96,96 96w" sizes="auto, (max-width: 150px) 100vw, 150px" />									<div class="columnista-individual-container__details">
										<h2 class="columnista-individual-container__author font-size-author-note special-border-none">Pedro Pablo Solares</h2>
										<h3 class="columnista-individual-container__description">
											Especialista en migración de guatemaltecos en Estados Unidos. Creador de redes de contacto con comunidades migrantes, asesor para proyectos de aplicación pública y privada. Abogado de formación.										</h3>
									</div>
								</div>
						</div>
						<div class="editorial-container__date" style="margin: 8px 0;font-family: &quot;Acto-Small-Light&quot;, Roboto !important;font-weight: 300 !important;font-size: 20px !important;line-height: 18px !important;color: #474747 !important;"><span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-06-29T00:02:00-06:00">29 de junio de 2025</time></span></div>]]></dc:creator>
                                                <category><![CDATA[Columnas Diarias]]></category>
                        <guid isPermaLink="false">https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/?p=23031412</guid>
                                                    <description><![CDATA[Tantas preguntas inconclusas que podrían preguntar aquellos periodistas.]]></description>
                                                                                        <content:encoded><![CDATA[<img width="1200" height="779" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/06/Pedro-Pablo-Solares_98910d.png?quality=52&amp;w=1200" class="attachment-featured-medium size-featured-medium" alt="" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/06/Pedro-Pablo-Solares_98910d.png 1578w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/06/Pedro-Pablo-Solares_98910d.png?resize=768,498 768w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/06/Pedro-Pablo-Solares_98910d.png?resize=1536,997 1536w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/06/Pedro-Pablo-Solares_98910d.png?resize=150,97 150w" sizes="auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px" loading="lazy" decoding="async" /><style>
				.img_fo{
				    aspect-ratio: 16/9;
                    width: 100%;
                    height: auto;
                    margin-bottom: 8px;
                    object-fit: contain;
				}
			</style><style>
				.badge-pl-plus__md-and-lg__element-text{
					font-family: "Acto-Tiny-Medium" !important;
					color: #0f213b !important;
					font-size: 12px !important;
					line-height: 15px !important;
					z-index: 2 !important;
					padding-top: 2px !important;
					padding-right: 2px !important;
				}
				.posted-on{
					color: #474747;
					font-family: Acto-Small-Light;
					font-size: 14px;
					font-style: normal;
					font-weight: 300;
					line-height: 18px;
				}

				.ux-excerpt-post{
					color: #474747 !important;
					font-family: Acto-Large-Light !important;
					font-size: 20px !important;
					font-style: normal !important;
					font-weight: 300 !important;
					line-height: 27px !important;
				}

			</style><div class="nospeech note-normal-container__principal-new-section text-uppercase"><h3 style="font-family: Acto-Small-Medium !important" class="note-normal-container__principal-new-section text-uppercase">Rincón de Petul</h3></div><h1 style="font-family: Acto-Heading-H5 !important" class="note-opinion__title-principal mb-0">Del éxodo climático. ¿Qué pasó con toda aquella gente?</h1><div class="tinypass_handler_audionota"><div class="gsp_full_player_david"></div></div><h2 class="note-normal-container__principal-new-subtitle ux-excerpt-post">Tantas preguntas inconclusas que podrían preguntar aquellos periodistas.</h2>
	<div class="note-separator-small"></div>
                <div class="nospeech note-normal-container__author-container">
                    <div class="note-normal-container__author">
                        <img src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?quality=52&amp;w=54" class="avatar avatar-54 photo note-normal-container__author-img rounded-circle wp-post-image" alt="" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png 300w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=150,150 150w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=80,80 80w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=96,96 96w" sizes="(max-width: 54px) 100vw, 54px" loading="lazy" decoding="async" />
                        <div class="note-normal-container__author-description">
                            <p class="note-normal-container__author-description-name"><span class="byline"><span class="author vcard redesign-link"><a href="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/author/pedro-pablo-solares/" title="Posts by Pedro Pablo Solares" class="author url fn" rel="author">Pedro Pablo Solares</a></span></span></p>
                <div class="note-normal-container__author-description-time-container" 
                     style="display:flex; align-items:center; gap:8px; flex-wrap:nowrap;">
            
                    <span style="font-family: Acto-Small-Medium !important; display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">
                        <span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-06-29T00:02:00-06:00">29 de junio de 2025</time></span>
                    </span>
            
                    <span style="display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">|</span>
            
                    <img decoding="async" loading="lazy" 
                         src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/themes/ux_prensalibre/client/build/images/iconos/time-clock.svg" 
                         class="note-normal-container__author-description-hour" 
                         alt="time-clock" 
                         style="display:inline-block; vertical-align:middle; width:16px; height:16px;">
            
                    <span style="display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">
                        <span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-06-29T00:02:00-06:00">00:02h</time></span>
                    </span>
            
                </div>
            </div>
        </div>
        <div class="note-normal-container__author-description-icon" style="background-color: #eeefee; border-radius: 50px; display: flex; justify-content: center; padding-left: 2%; padding-top: 5px; padding-bottom: 5px; padding-right: 1%;">
                        <div class="share-rrss-container__rrss a2a_kit a2a_default_style">
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_facebook" title="Compartir en Facebook">
                                    <svg height="35" style="fill-rule:evenodd;clip-rule:evenodd;stroke-linejoin:round;stroke-miterlimit:2;" version="1.1" viewBox="0 0 512 512" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:serif="http://www.serif.com/" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><g><path d="M512,256c0,-141.385 -114.615,-256 -256,-256c-141.385,0 -256,114.615 -256,256c0,127.777 93.616,233.685 216,252.89l0,-178.89l-65,0l0,-74l65,0l0,-56.4c0,-64.16 38.219,-99.6 96.695,-99.6c28.009,0 57.305,5 57.305,5l0,63l-32.281,0c-31.801,0 -41.719,19.733 -41.719,39.978l0,48.022l71,0l-11.35,74l-59.65,0l0,178.89c122.385,-19.205 216,-125.113 216,-252.89Z" style="fill:#1877f2;fill-rule:nonzero;"/><path d="M355.65,330l11.35,-74l-71,0l0,-48.022c0,-20.245 9.917,-39.978 41.719,-39.978l32.281,0l0,-63c0,0 -29.297,-5 -57.305,-5c-58.476,0 -96.695,35.44 -96.695,99.6l0,56.4l-65,0l0,74l65,0l0,178.89c13.033,2.045 26.392,3.11 40,3.11c13.608,0 26.966,-1.065 40,-3.11l0,-178.89l59.65,0Z" style="fill:#fff;fill-rule:nonzero;"/></g></svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en Facebook</span>
                                </a>
                            </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                    <a class="a2a_button_x" title="Compartir en X">
                                        <svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="35" height="35" viewBox="0 0 1200 1200" fill="none">
                                          <circle cx="600" cy="600" r="600" fill="black"/>
                                          <g transform="translate(200,200) scale(0.6)">
                                            <path d="M714.163 519.284L1160.89 0H1055.03L667.137 450.887L357.328 0H0L468.492 681.821L0 1226.37H105.866L515.491 750.218L842.672 1226.37H1200L714.137 519.284H714.163ZM569.165 687.828L521.697 619.934L144.011 79.6944H306.615L611.412 515.685L658.88 583.579L1055.08 1150.3H892.476L569.165 687.854V687.828Z" fill="white"/>
                                          </g>
                                        </svg>
                                        <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en X</span>
                                    </a>
                                </div>
                                <div class="share-rrss-container__item">
                                    <a class="a2a_button_linkedin" title="Compartir en LinkedIn">
                                        <svg enable-background="new 0 0 32 32" height="35" id="Layer_1" version="1.0" viewBox="0 0 32 32" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><g><circle clip-rule="evenodd" cx="16" cy="16" fill="#007BB5" fill-rule="evenodd" r="16"/><g><rect fill="#FFFFFF" height="14" width="4" x="7" y="11"/><path d="M20.499,11c-2.791,0-3.271,1.018-3.499,2v-2h-4v14h4v-8c0-1.297,0.703-2,2-2c1.266,0,2,0.688,2,2v8h4v-7    C25,14,24.479,11,20.499,11z" fill="#FFFFFF"/><circle cx="9" cy="8" fill="#FFFFFF" r="2"/></g></g><g/><g/><g/><g/><g/><g/></svg>
                                        <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en LinkedIn</span>
                                    </a>
                                </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_whatsapp" title=Compartir en Whatsapp>
                                    <svg enable-background="new 0 0 128 128" height="35" id="Layer_1" version="1.1" viewBox="0 0 128 128" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><circle cx="64" cy="64" fill="#25D366" r="64"/><g><path d="M92.346,35.49c-7.522-7.53-17.523-11.678-28.179-11.683c-21.954,0-39.826,17.868-39.833,39.831   c-0.004,7.022,1.831,13.875,5.316,19.913L24,104.193l21.115-5.538c5.819,3.171,12.369,4.844,19.036,4.847h0.017l0,0   c21.954,0,39.823-17.871,39.832-39.833C104.005,53.027,99.864,43.019,92.346,35.49 M64.168,96.774h-0.013   c-5.943-0.002-11.769-1.598-16.853-4.614l-1.209-0.718l-12.53,3.287l3.343-12.216l-0.787-1.256   c-3.315-5.27-5.066-11.361-5.062-17.619c0.006-18.253,14.859-33.104,33.121-33.104c8.844,0.002,17.155,3.451,23.407,9.71   c6.251,6.258,9.691,14.575,9.689,23.422C97.268,81.922,82.415,96.774,64.168,96.774 M82.328,71.979   c-0.996-0.499-5.889-2.904-6.802-3.239c-0.913-0.332-1.574-0.497-2.238,0.499s-2.571,3.239-3.153,3.903   c-0.58,0.664-1.16,0.748-2.156,0.249s-4.202-1.549-8.001-4.941c-2.96-2.637-4.958-5.899-5.538-6.895s-0.062-1.533,0.437-2.03   c0.448-0.446,0.996-1.162,1.493-1.744c0.497-0.582,0.663-0.997,0.995-1.66c0.332-0.664,0.167-1.245-0.083-1.743   c-0.25-0.499-2.24-5.398-3.068-7.391c-0.809-1.941-1.629-1.678-2.239-1.708c-0.582-0.028-1.245-0.036-1.908-0.036   c-0.663,0-1.742,0.249-2.654,1.246c-0.911,0.996-3.483,3.403-3.483,8.304c0,4.898,3.566,9.632,4.064,10.295   c0.498,0.663,7.018,10.718,17.002,15.029c2.374,1.024,4.229,1.637,5.674,2.097c2.384,0.759,4.554,0.65,6.27,0.394   c1.912-0.285,5.888-2.407,6.719-4.732c0.829-2.324,0.829-4.316,0.578-4.732C83.986,72.727,83.322,72.478,82.328,71.979" fill="#FFFFFF"/></g></svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en Whatsapp</span>
                                </a>
                            </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_copy_link" title=Copiar enlace>
                                    <svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="35" height="35" viewBox="0 0 24 24" class="share-rrss-container__rrss-img" fill="none">
                                        <path d="M0 12C0 5.37258 5.37258 0 12 0C18.6274 0 24 5.37258 24 12C24 18.6274 18.6274 24 12 24C5.37258 24 0 18.6274 0 12Z" fill="#0F213B"/>
                                        <g clip-path="url(#clip0_3210_33851)">
                                            <path d="M10.833 12.583C11.0835 12.9179 11.4031 13.195 11.7702 13.3955C12.1372 13.5961 12.5431 13.7153 12.9602 13.7452C13.3774 13.7751 13.7961 13.7149 14.188 13.5687C14.5798 13.4225 14.9357 13.1938 15.2313 12.898L16.9813 11.148C17.5126 10.5979 17.8066 9.86114 17.8 9.0964C17.7933 8.33166 17.4866 7.60012 16.9458 7.05935C16.405 6.51858 15.6735 6.21183 14.9088 6.20519C14.144 6.19854 13.4073 6.49253 12.8572 7.02382L11.8538 8.02132" stroke="#F5F5F5" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                            <path d="M13.1663 11.4157C12.9158 11.0808 12.5962 10.8037 12.2291 10.6032C11.8621 10.4027 11.4562 10.2834 11.0391 10.2535C10.6219 10.2237 10.2032 10.2839 9.81134 10.43C9.41948 10.5762 9.06364 10.8049 8.76796 11.1007L7.01796 12.8507C6.48667 13.4008 6.19268 14.1376 6.19933 14.9023C6.20597 15.6671 6.51272 16.3986 7.05349 16.9394C7.59426 17.4802 8.3258 17.7869 9.09054 17.7935C9.85528 17.8002 10.592 17.5062 11.1421 16.9749L12.1396 15.9774" stroke="#F5F5F5" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        </g>
                                        <defs>
                                            <clipPath id="clip0_3210_33851">
                                                <rect width="14" height="14" fill="white" transform="translate(5 5)"/>
                                            </clipPath>
                                        </defs>
                                    </svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Copiar enlace</span>
                                </a>
                            </div>
                        </div>
                        <div class="share-rrss-container__share-img">
                                    <svg width="24" height="24" viewBox="0 0 24 24" fill="none" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg">
                                        <path d="M11.8571 5H6.71429C6.25963 5 5.82359 5.1873 5.5021 5.5207C5.18061 5.8541 5 6.30628 5 6.77778V21L11 16.5556L17 21V10.3333" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        <path d="M17 3V7" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        <path d="M15 5H19" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                    </svg>
                                    <a id="save-fav-img" class="tosavefav" style="text-decoration: none">
                                    <span class="share-rrss-container__share-img-text reset-margin actions">Guardar artículo</span>
                                </a>
                        </div>
                        <input type="hidden" value="23031412" id="id_post">
                    </div>
                </div>
                <div class="note-separator-medium"></div>
                <div class="nospeech note-normal-container__second-new">
                    <img width="1360" height="768" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/06/Pedro-Pablo-Solares_98910d.png?quality=52&amp;w=1360&amp;h=768&amp;crop=1" class="note-normal-container__second-new-img d-none wp-post-image" alt="" fetchpriority="high" loading="eager" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/06/Pedro-Pablo-Solares_98910d.png?resize=1360,768 1360w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/06/Pedro-Pablo-Solares_98910d.png?resize=235,132 235w" sizes="(max-width: 1360px) 100vw, 1360px" decoding="async" />
                    <h4 class="note-normal-container__second-new-description mb-1 pb-1 special-border-bottom d-none" style="text-align: right">
                        
                    </h4>
                    <!--h4 class="note-normal-container__second-new-author special-border-bottom">
                        Foto:
                    </h4-->
                    <div class="note-separator-large"></div>
                </div>
	<script>
                    document.addEventListener('DOMContentLoaded', function () {
                        const saveFavImg = document.getElementById('save-fav-img');

                        if (saveFavImg) {
                            saveFavImg.addEventListener('click', function () {
                                const user = tp?.pianoId?.getUser?.();

                                if (user && user.uid !== '0' && this.classList.contains('tosavefav')) {
                                    const postIdInput = document.getElementById('id_post');
                                    const post_id = postIdInput ? postIdInput.value : null;
                                    if (!post_id) return;

                                    fetch('https://foservices.prensalibre.com/usuario/favoritos/save_piano', {
                                        method: 'POST',
                                        headers: {
                                            'Content-Type': 'application/x-www-form-urlencoded',
                                        },
                                        body: new URLSearchParams({
                                            uid: user.uid,
                                            aid: post_id
                                        }),
                                    })
                                    .then(response => response.json())
                                    .then(data => {
                                        const actions = saveFavImg.querySelector('.actions');
                                        if (actions) {
                                            actions.textContent = data.message;
                                        }

                                        sendPostMessageGtag({
                                            event_label: 'Artículo guardado',
                                            value: '1',
                                        }, 'articulos_guardados');

                                        sendPostMessageGtag({
                                            event_label: '<?php echo Del éxodo climático. ¿Qué pasó con toda aquella gente?; ?>',
                                            value: '1',
                                        }, 'articulos_guardados_detalle');

                                        if (data.message !== 'guardar') {
                                            saveFavImg.classList.remove('tosavefav');
                                            saveFavImg.classList.add('tomyfavs');
                                        }
                                    })
                                    .catch(error => {
                                        console.error('Error en la petición:', error);
                                    });
                                }

                                if (this.classList.contains('tomyfavs')) {
                                    window.open('https://www.prensalibre.com/mis-articulos/', '_blank');
                                }
                            });
                        }
                    });
                </script>


<p>En el período entre 2015 y 2022, una gran cantidad de periodistas internacionales visitaron el país, en un intento por responder porqué tanta población rural de Guatemala, estaba emigrando irregularmente hacia el norte.</p>



			<div class="note-normal-container__quote nospeech">
				<div class="note-normal-container__quote-version-two">
					<div class="note-normal-container__quote-separator-small"></div>
					<h3 style="font-family: Acto-Medium-Medium !important" class="note-normal-container__quote-version-two-quote m-3">Tantas preguntas inconclusas que podrían preguntar aquellos periodistas.</h3>
					<div class="note-normal-container__quote-separator-small"></div>
				</div>
			</div>
			<div class="note-separator-large"></div>


<p>Recurrentemente, encontraron crueles escenas y testimonios que daban cuenta de que sucedía un éxodo, cuyas causas se entrelazaban con una hambruna amenazante.</p>



<p>Sujeto a sujeto, pueblo tras pueblo, por cada departamento, en una franja horizontal, de México a El Salvador y Honduras, lo que decían era lo mismo. No hay qué comer, porque el maíz no se dio. La siembra fracasó entre sequías e inundaciones. El ciclo alterado de las lluvias era un problema que superaba la voluntad humana.</p>



<p>Tuve oportunidad de participar en varias de esas producciones periodísticas y en una gran cantidad de casos, a quienes entrevistamos tenían dos cosas en sus manos. En una, a un infante malnutrido al punto de la crisis, y en la otra, el teléfono celular con el número de un coyote en el directorio. La migración de buena parte del flujo estaba compuesta por gente que, o se iba, o vería a sus hijos morir de hambre. Eran tiempos de Jimmy Morales en la presidencia, y las expectativas políticas de un cambio futuro eran nulas.</p>



<p>Luego vino la pandemia. Y de un día para otro, la gente se quedó en su casa. Tal vez, esperando -en el desconocimiento generalizado que teníamos entonces- que la movilidad se restituyera pronto. Pero una quincena se transformó en meses; y estos en un año de confinamiento con, además, una disuación de viajar a Estados Unidos de donde venían noticias de tantas muertes por contagios de Covid. La gente le tuvo más miedo a las noticias de morgues improvisadas en furgones que venían de Nueva York, que a todas las amenazas que hizo la Casa Blanca.</p>



<p>Cuando por fin surgieron las vacunas y el peligro empezó a disminuir, la presa acumulada desbordó las fronteras. Según datos oficiales de aquella nación, solo en 2021, más de 280 mil guatemaltecos fueron interceptados (aprehendidos en su frontera sur o deportados de regreso). El caos migratorio creó a Biden y los demócratas en general, una marca política negativa, que no se lograron sacudir en las elecciones. Donald Trump lo aprovechó con populismo magistral, torciendo la información a su favor, para prometer —entre otras cosas— sellar la frontera sur. Que —entre otras cosas— nadie más de países como Guatemala quiera ir irregularmente a Estados Unidos.</p>



<p>Contra pronósticos, la revolución MAGA (Make America Great Again) logró ese último cometido. Los encuentros de migrantes irregulares en la frontera se precipitaron, reportando la Patrulla Fronteriza solo 7 mil instancias (de todas las nacionalidades) en el mes de marzo. El ritmo tira que menos de 100 mil serán aprehendidos en todo un año, indicando que el mundo subdesarrollado, que escapa de la corrupción, el conflicto y los desastres naturales, entendió -por lo menos por ahora- el mensaje de que no son bienvenidos.</p>



<p>No puedo evitarme preguntar: ¿Qué pasó con aquellos que visitamos hace unos años, los que necesitaban escapar de la hambruna? ¿Se fueron? O ¿acaso el clima mejoró? Los vimos y fuimos testigos de su pena, que era real. No creo que hayan conseguido trabajo en Guatemala ¿o sí? Tantas preguntas inconclusas que podrían preguntar aquellos periodistas, si regresaran a las montañas de Guatemala. Está claro que Donald Trump espanta a extranjeros, incluso a los portadores de documentación legal. Pero el hambre documentada en los reportajes supera la voluntad humana. Acaso, ¿la gente solo espera que se abra la próxima oportunidad?</p>
<div class="gsp_post_data" data-post_type="post" data-cat="columnasdiarias,opinion" data-modified="120" data-title="Del éxodo climático. ¿Qué pasó con toda aquella gente?" data-home="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co"></div>]]></content:encoded>
                                                                                                        <media:content url="" medium="image"/>
                                                                                                <post-id xmlns="com-wordpress:feed-additions:1">23031412</post-id>                    </item>
                                        <item>
                        <title>Turismo: el migrante es valor</title>
                        <link>https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/opinion/columnasdiarias/turismo-el-migrante-es-valor/</link>
                                                <pubDate>Sun, 22 Jun 2025 06:02:00 +0000</pubDate>
                        <dc:creator><![CDATA[ <div class="editorial-container__name" style="font-weight: 500;font-family: &quot;Acto-Small-Medium&quot;, Roboto !important;font-size: 14px !important;line-height: 18px !important;color: #00b9f2 !important;" >
       						Columnas Diarias</div>

						<div class="note-normal-container__author-variant-two special-style-normal-note-author">
							<h3 class="special-pill-note-container-title">ESCRITO POR:</h3>
								<div class="columnista-individual-container reset-margin w-100 col-12">
									<img width="150" height="150" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?quality=52&amp;w=150" class="avatar avatar-150 photo columnista-individual-container__photo special-img-author-note rounded-circle wp-post-image" alt="" decoding="async" loading="lazy" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png 300w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=150,150 150w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=80,80 80w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=96,96 96w" sizes="auto, (max-width: 150px) 100vw, 150px" />									<div class="columnista-individual-container__details">
										<h2 class="columnista-individual-container__author font-size-author-note special-border-none">Pedro Pablo Solares</h2>
										<h3 class="columnista-individual-container__description">
											Especialista en migración de guatemaltecos en Estados Unidos. Creador de redes de contacto con comunidades migrantes, asesor para proyectos de aplicación pública y privada. Abogado de formación.										</h3>
									</div>
								</div>
						</div>
						<div class="editorial-container__date" style="margin: 8px 0;font-family: &quot;Acto-Small-Light&quot;, Roboto !important;font-weight: 300 !important;font-size: 20px !important;line-height: 18px !important;color: #474747 !important;"><span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-06-22T00:02:00-06:00">22 de junio de 2025</time></span></div>]]></dc:creator>
                                                <category><![CDATA[Columnas Diarias]]></category>
                        <guid isPermaLink="false">https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/?p=22981092</guid>
                                                    <description><![CDATA[Entre los que más quieren venir a Guatemala están los propios guatemaltecos.]]></description>
                                                                                        <content:encoded><![CDATA[<img width="1200" height="779" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/06/Pedro-Pablo-Solares_b903f4.png?quality=52&amp;w=1200" class="attachment-featured-medium size-featured-medium" alt="" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/06/Pedro-Pablo-Solares_b903f4.png 1578w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/06/Pedro-Pablo-Solares_b903f4.png?resize=768,498 768w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/06/Pedro-Pablo-Solares_b903f4.png?resize=1536,997 1536w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/06/Pedro-Pablo-Solares_b903f4.png?resize=150,97 150w" sizes="auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px" loading="lazy" decoding="async" /><style>
				.img_fo{
				    aspect-ratio: 16/9;
                    width: 100%;
                    height: auto;
                    margin-bottom: 8px;
                    object-fit: contain;
				}
			</style><style>
				.badge-pl-plus__md-and-lg__element-text{
					font-family: "Acto-Tiny-Medium" !important;
					color: #0f213b !important;
					font-size: 12px !important;
					line-height: 15px !important;
					z-index: 2 !important;
					padding-top: 2px !important;
					padding-right: 2px !important;
				}
				.posted-on{
					color: #474747;
					font-family: Acto-Small-Light;
					font-size: 14px;
					font-style: normal;
					font-weight: 300;
					line-height: 18px;
				}

				.ux-excerpt-post{
					color: #474747 !important;
					font-family: Acto-Large-Light !important;
					font-size: 20px !important;
					font-style: normal !important;
					font-weight: 300 !important;
					line-height: 27px !important;
				}

			</style><div class="nospeech note-normal-container__principal-new-section text-uppercase"><h3 style="font-family: Acto-Small-Medium !important" class="note-normal-container__principal-new-section text-uppercase">Rincón de Petul</h3></div><h1 style="font-family: Acto-Heading-H5 !important" class="note-opinion__title-principal mb-0">Turismo: el migrante es valor</h1><div class="tinypass_handler_audionota"><div class="gsp_full_player_david"></div></div><h2 class="note-normal-container__principal-new-subtitle ux-excerpt-post">Entre los que más quieren venir a Guatemala están los propios guatemaltecos.</h2>
	<div class="note-separator-small"></div>
                <div class="nospeech note-normal-container__author-container">
                    <div class="note-normal-container__author">
                        <img src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?quality=52&amp;w=54" class="avatar avatar-54 photo note-normal-container__author-img rounded-circle wp-post-image" alt="" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png 300w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=150,150 150w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=80,80 80w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=96,96 96w" sizes="(max-width: 54px) 100vw, 54px" loading="lazy" decoding="async" />
                        <div class="note-normal-container__author-description">
                            <p class="note-normal-container__author-description-name"><span class="byline"><span class="author vcard redesign-link"><a href="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/author/pedro-pablo-solares/" title="Posts by Pedro Pablo Solares" class="author url fn" rel="author">Pedro Pablo Solares</a></span></span></p>
                <div class="note-normal-container__author-description-time-container" 
                     style="display:flex; align-items:center; gap:8px; flex-wrap:nowrap;">
            
                    <span style="font-family: Acto-Small-Medium !important; display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">
                        <span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-06-22T00:02:00-06:00">22 de junio de 2025</time></span>
                    </span>
            
                    <span style="display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">|</span>
            
                    <img decoding="async" loading="lazy" 
                         src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/themes/ux_prensalibre/client/build/images/iconos/time-clock.svg" 
                         class="note-normal-container__author-description-hour" 
                         alt="time-clock" 
                         style="display:inline-block; vertical-align:middle; width:16px; height:16px;">
            
                    <span style="display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">
                        <span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-06-22T00:02:00-06:00">00:02h</time></span>
                    </span>
            
                </div>
            </div>
        </div>
        <div class="note-normal-container__author-description-icon" style="background-color: #eeefee; border-radius: 50px; display: flex; justify-content: center; padding-left: 2%; padding-top: 5px; padding-bottom: 5px; padding-right: 1%;">
                        <div class="share-rrss-container__rrss a2a_kit a2a_default_style">
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_facebook" title="Compartir en Facebook">
                                    <svg height="35" style="fill-rule:evenodd;clip-rule:evenodd;stroke-linejoin:round;stroke-miterlimit:2;" version="1.1" viewBox="0 0 512 512" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:serif="http://www.serif.com/" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><g><path d="M512,256c0,-141.385 -114.615,-256 -256,-256c-141.385,0 -256,114.615 -256,256c0,127.777 93.616,233.685 216,252.89l0,-178.89l-65,0l0,-74l65,0l0,-56.4c0,-64.16 38.219,-99.6 96.695,-99.6c28.009,0 57.305,5 57.305,5l0,63l-32.281,0c-31.801,0 -41.719,19.733 -41.719,39.978l0,48.022l71,0l-11.35,74l-59.65,0l0,178.89c122.385,-19.205 216,-125.113 216,-252.89Z" style="fill:#1877f2;fill-rule:nonzero;"/><path d="M355.65,330l11.35,-74l-71,0l0,-48.022c0,-20.245 9.917,-39.978 41.719,-39.978l32.281,0l0,-63c0,0 -29.297,-5 -57.305,-5c-58.476,0 -96.695,35.44 -96.695,99.6l0,56.4l-65,0l0,74l65,0l0,178.89c13.033,2.045 26.392,3.11 40,3.11c13.608,0 26.966,-1.065 40,-3.11l0,-178.89l59.65,0Z" style="fill:#fff;fill-rule:nonzero;"/></g></svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en Facebook</span>
                                </a>
                            </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                    <a class="a2a_button_x" title="Compartir en X">
                                        <svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="35" height="35" viewBox="0 0 1200 1200" fill="none">
                                          <circle cx="600" cy="600" r="600" fill="black"/>
                                          <g transform="translate(200,200) scale(0.6)">
                                            <path d="M714.163 519.284L1160.89 0H1055.03L667.137 450.887L357.328 0H0L468.492 681.821L0 1226.37H105.866L515.491 750.218L842.672 1226.37H1200L714.137 519.284H714.163ZM569.165 687.828L521.697 619.934L144.011 79.6944H306.615L611.412 515.685L658.88 583.579L1055.08 1150.3H892.476L569.165 687.854V687.828Z" fill="white"/>
                                          </g>
                                        </svg>
                                        <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en X</span>
                                    </a>
                                </div>
                                <div class="share-rrss-container__item">
                                    <a class="a2a_button_linkedin" title="Compartir en LinkedIn">
                                        <svg enable-background="new 0 0 32 32" height="35" id="Layer_1" version="1.0" viewBox="0 0 32 32" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><g><circle clip-rule="evenodd" cx="16" cy="16" fill="#007BB5" fill-rule="evenodd" r="16"/><g><rect fill="#FFFFFF" height="14" width="4" x="7" y="11"/><path d="M20.499,11c-2.791,0-3.271,1.018-3.499,2v-2h-4v14h4v-8c0-1.297,0.703-2,2-2c1.266,0,2,0.688,2,2v8h4v-7    C25,14,24.479,11,20.499,11z" fill="#FFFFFF"/><circle cx="9" cy="8" fill="#FFFFFF" r="2"/></g></g><g/><g/><g/><g/><g/><g/></svg>
                                        <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en LinkedIn</span>
                                    </a>
                                </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_whatsapp" title=Compartir en Whatsapp>
                                    <svg enable-background="new 0 0 128 128" height="35" id="Layer_1" version="1.1" viewBox="0 0 128 128" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><circle cx="64" cy="64" fill="#25D366" r="64"/><g><path d="M92.346,35.49c-7.522-7.53-17.523-11.678-28.179-11.683c-21.954,0-39.826,17.868-39.833,39.831   c-0.004,7.022,1.831,13.875,5.316,19.913L24,104.193l21.115-5.538c5.819,3.171,12.369,4.844,19.036,4.847h0.017l0,0   c21.954,0,39.823-17.871,39.832-39.833C104.005,53.027,99.864,43.019,92.346,35.49 M64.168,96.774h-0.013   c-5.943-0.002-11.769-1.598-16.853-4.614l-1.209-0.718l-12.53,3.287l3.343-12.216l-0.787-1.256   c-3.315-5.27-5.066-11.361-5.062-17.619c0.006-18.253,14.859-33.104,33.121-33.104c8.844,0.002,17.155,3.451,23.407,9.71   c6.251,6.258,9.691,14.575,9.689,23.422C97.268,81.922,82.415,96.774,64.168,96.774 M82.328,71.979   c-0.996-0.499-5.889-2.904-6.802-3.239c-0.913-0.332-1.574-0.497-2.238,0.499s-2.571,3.239-3.153,3.903   c-0.58,0.664-1.16,0.748-2.156,0.249s-4.202-1.549-8.001-4.941c-2.96-2.637-4.958-5.899-5.538-6.895s-0.062-1.533,0.437-2.03   c0.448-0.446,0.996-1.162,1.493-1.744c0.497-0.582,0.663-0.997,0.995-1.66c0.332-0.664,0.167-1.245-0.083-1.743   c-0.25-0.499-2.24-5.398-3.068-7.391c-0.809-1.941-1.629-1.678-2.239-1.708c-0.582-0.028-1.245-0.036-1.908-0.036   c-0.663,0-1.742,0.249-2.654,1.246c-0.911,0.996-3.483,3.403-3.483,8.304c0,4.898,3.566,9.632,4.064,10.295   c0.498,0.663,7.018,10.718,17.002,15.029c2.374,1.024,4.229,1.637,5.674,2.097c2.384,0.759,4.554,0.65,6.27,0.394   c1.912-0.285,5.888-2.407,6.719-4.732c0.829-2.324,0.829-4.316,0.578-4.732C83.986,72.727,83.322,72.478,82.328,71.979" fill="#FFFFFF"/></g></svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en Whatsapp</span>
                                </a>
                            </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_copy_link" title=Copiar enlace>
                                    <svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="35" height="35" viewBox="0 0 24 24" class="share-rrss-container__rrss-img" fill="none">
                                        <path d="M0 12C0 5.37258 5.37258 0 12 0C18.6274 0 24 5.37258 24 12C24 18.6274 18.6274 24 12 24C5.37258 24 0 18.6274 0 12Z" fill="#0F213B"/>
                                        <g clip-path="url(#clip0_3210_33851)">
                                            <path d="M10.833 12.583C11.0835 12.9179 11.4031 13.195 11.7702 13.3955C12.1372 13.5961 12.5431 13.7153 12.9602 13.7452C13.3774 13.7751 13.7961 13.7149 14.188 13.5687C14.5798 13.4225 14.9357 13.1938 15.2313 12.898L16.9813 11.148C17.5126 10.5979 17.8066 9.86114 17.8 9.0964C17.7933 8.33166 17.4866 7.60012 16.9458 7.05935C16.405 6.51858 15.6735 6.21183 14.9088 6.20519C14.144 6.19854 13.4073 6.49253 12.8572 7.02382L11.8538 8.02132" stroke="#F5F5F5" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                            <path d="M13.1663 11.4157C12.9158 11.0808 12.5962 10.8037 12.2291 10.6032C11.8621 10.4027 11.4562 10.2834 11.0391 10.2535C10.6219 10.2237 10.2032 10.2839 9.81134 10.43C9.41948 10.5762 9.06364 10.8049 8.76796 11.1007L7.01796 12.8507C6.48667 13.4008 6.19268 14.1376 6.19933 14.9023C6.20597 15.6671 6.51272 16.3986 7.05349 16.9394C7.59426 17.4802 8.3258 17.7869 9.09054 17.7935C9.85528 17.8002 10.592 17.5062 11.1421 16.9749L12.1396 15.9774" stroke="#F5F5F5" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        </g>
                                        <defs>
                                            <clipPath id="clip0_3210_33851">
                                                <rect width="14" height="14" fill="white" transform="translate(5 5)"/>
                                            </clipPath>
                                        </defs>
                                    </svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Copiar enlace</span>
                                </a>
                            </div>
                        </div>
                        <div class="share-rrss-container__share-img">
                                    <svg width="24" height="24" viewBox="0 0 24 24" fill="none" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg">
                                        <path d="M11.8571 5H6.71429C6.25963 5 5.82359 5.1873 5.5021 5.5207C5.18061 5.8541 5 6.30628 5 6.77778V21L11 16.5556L17 21V10.3333" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        <path d="M17 3V7" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        <path d="M15 5H19" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                    </svg>
                                    <a id="save-fav-img" class="tosavefav" style="text-decoration: none">
                                    <span class="share-rrss-container__share-img-text reset-margin actions">Guardar artículo</span>
                                </a>
                        </div>
                        <input type="hidden" value="22981092" id="id_post">
                    </div>
                </div>
                <div class="note-separator-medium"></div>
                <div class="nospeech note-normal-container__second-new">
                    <img width="1360" height="768" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/06/Pedro-Pablo-Solares_b903f4.png?quality=52&amp;w=1360&amp;h=768&amp;crop=1" class="note-normal-container__second-new-img d-none wp-post-image" alt="" fetchpriority="high" loading="eager" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/06/Pedro-Pablo-Solares_b903f4.png?resize=1360,768 1360w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/06/Pedro-Pablo-Solares_b903f4.png?resize=235,132 235w" sizes="(max-width: 1360px) 100vw, 1360px" decoding="async" />
                    <h4 class="note-normal-container__second-new-description mb-1 pb-1 special-border-bottom d-none" style="text-align: right">
                        
                    </h4>
                    <!--h4 class="note-normal-container__second-new-author special-border-bottom">
                        Foto:
                    </h4-->
                    <div class="note-separator-large"></div>
                </div>
	<script>
                    document.addEventListener('DOMContentLoaded', function () {
                        const saveFavImg = document.getElementById('save-fav-img');

                        if (saveFavImg) {
                            saveFavImg.addEventListener('click', function () {
                                const user = tp?.pianoId?.getUser?.();

                                if (user && user.uid !== '0' && this.classList.contains('tosavefav')) {
                                    const postIdInput = document.getElementById('id_post');
                                    const post_id = postIdInput ? postIdInput.value : null;
                                    if (!post_id) return;

                                    fetch('https://foservices.prensalibre.com/usuario/favoritos/save_piano', {
                                        method: 'POST',
                                        headers: {
                                            'Content-Type': 'application/x-www-form-urlencoded',
                                        },
                                        body: new URLSearchParams({
                                            uid: user.uid,
                                            aid: post_id
                                        }),
                                    })
                                    .then(response => response.json())
                                    .then(data => {
                                        const actions = saveFavImg.querySelector('.actions');
                                        if (actions) {
                                            actions.textContent = data.message;
                                        }

                                        sendPostMessageGtag({
                                            event_label: 'Artículo guardado',
                                            value: '1',
                                        }, 'articulos_guardados');

                                        sendPostMessageGtag({
                                            event_label: '<?php echo Turismo: el migrante es valor; ?>',
                                            value: '1',
                                        }, 'articulos_guardados_detalle');

                                        if (data.message !== 'guardar') {
                                            saveFavImg.classList.remove('tosavefav');
                                            saveFavImg.classList.add('tomyfavs');
                                        }
                                    })
                                    .catch(error => {
                                        console.error('Error en la petición:', error);
                                    });
                                }

                                if (this.classList.contains('tomyfavs')) {
                                    window.open('https://www.prensalibre.com/mis-articulos/', '_blank');
                                }
                            });
                        }
                    });
                </script>


<p>No dejo de recordar una nota periodística publicada en febrero del 2021. Se titulaba: <em>Inguat: la mayoría de los turistas en 2020 fueron migrantes.</em> Publicado por <em>La Hora,</em> el artículo resaltaba cómo en tiempos de pandemia, cuando el turismo internacional se desplomó, los que mantuvieron el interés por visitar nuestro país —según declaraciones de la propia agencia de turismo— fueron los que algún día se fueron de él. En un mundo de destinos, que compite por atraer turistas, es una fortuna tener un segmento tan natural, aunque no tan vislumbrado. Dicho con un poco de sarcasmo: ¿Quién lo hubiera imaginado? Entre los que más quieren venir a Guatemala están los propios guatemaltecos; los que añoran su tierra, desde otro lugar.</p>



<p><br>Actualmente, según nuestro ministerio del Exterior, cerca de cuatro millones de guatemaltecos viven alrededor del mundo. Se calcula que más del 90% de ellos están en EE. UU. Y aquí también aplica algo que he dicho en otros contextos: esos compatriotas son embajadores; millones de embajadores de nuestro país, que lo dan a conocer —según sus percepciones— a sus propios entornos personales; la mayoría, en el mercado de consumo más grande del planeta. Y es aquí donde viene una gran oportunidad, pues, si un reto dentro de las estrategias de crecimiento del turismo es lograr posicionar a Guatemala en la mente del consumidor, seguramente esos embajadores ya nos han abierto un camino. Uno, sin embargo, que se debe pavimentar para que funcione.</p>



<p><br>Ojo. El caso que argumenta por el valor del migrante en el turismo no se limita solo a su capacidad de darnos a conocer con otros. Ellos mismos, también, como lo reveló aquella nota, son principales interesados en venir. Claro, existen limitaciones, como la situación migratoria de tantos que, aunque quisieran, están amarrados por aspectos legales. Pero, como en todo, la población migrante está altamente segmentada y los nichos de quienes sí tienen libertad legal para viajar son enormes. Los datos de guatemaltecos en aquel país no son precisos, pero solo por dar una idea, según el PEW, un 27% de los nacidos en Guatemala ya tiene ciudadanía estadounidense. ¿Acaso hablamos, entonces, de un millón de potenciales viajeros?</p>



			<div class="note-normal-container__quote nospeech">
				<div class="note-normal-container__quote-version-two">
					<div class="note-normal-container__quote-separator-small"></div>
					<h3 style="font-family: Acto-Medium-Medium !important" class="note-normal-container__quote-version-two-quote m-3">Millones de embajadores de nuestro país, que lo dan a conocer a sus propios entornos personales.</h3>
					<div class="note-normal-container__quote-separator-small"></div>
				</div>
			</div>
			<div class="note-separator-large"></div>


<p><br>Se mira evidente: la falta de identificación del migrante como aliado del turismo es la norma en el país. El Inguat, renovado y revitalizado como está, actualmente proyecta optimismo. Aun, nunca he visto un plan suyo interesado en el expatriado. Pero no es solo el Instituto. La Cámara de Turismo publica en su sitio web más de 20 instancias con quienes se alía, en todos los ámbitos imaginables. Ni uno solo toca a este grupo indispensable. Esta semana, una nota de <em>Prensa Libre</em> y Guatemala No Se Detiene revela el trabajo por hacer del país un destino para bodas. Sorprendentemente, los hijos de guatemaltecos que escogen Guatemala no están mencionados, aunque puedo apostar que son la mayoría de quienes escogen este paraíso nupcial.</p>



<p><br>Este mes fui a dos bodas en La Antigua, de chapines que vinieron del exterior. Uno se casó con escocesa y la otra, con australiano. Por un momento, no existieron las fronteras. Vi a un escocés, con su falda <em>kilt,</em> en San José El Viejo. Y a australianos beber sus tragos de zapatos —<em>shoeys</em> tradicionales—, en Santo Domingo. Posibilidades incalculables, porque los nuestros escogieron regresar. Pero nada tenemos comprado. En la pista bailaba una hija de migrante que llevó su boda a Cancún. Quizás faltó promoción para influir en su percepción. En el 2024, el Minex registró 17 mil guatemaltecos nacidos en el exterior. Un presente y un futuro del turismo hacia Guatemala. Un nicho que, como ningún otro, visita cada último rincón nuestro.</p>
<div class="gsp_post_data" data-post_type="post" data-cat="columnasdiarias,opinion" data-modified="120" data-title="Turismo: el migrante es valor" data-home="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co"></div>]]></content:encoded>
                                                                                                        <media:content url="" medium="image"/>
                                                                                                <post-id xmlns="com-wordpress:feed-additions:1">22981092</post-id>                    </item>
                                        <item>
                        <title>Orillados a la repetitividad</title>
                        <link>https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/opinion/columnasdiarias/orillados-a-la-repetitividad/</link>
                                                <pubDate>Sun, 15 Jun 2025 06:02:00 +0000</pubDate>
                        <dc:creator><![CDATA[ <div class="editorial-container__name" style="font-weight: 500;font-family: &quot;Acto-Small-Medium&quot;, Roboto !important;font-size: 14px !important;line-height: 18px !important;color: #00b9f2 !important;" >
       						Columnas Diarias</div>

						<div class="note-normal-container__author-variant-two special-style-normal-note-author">
							<h3 class="special-pill-note-container-title">ESCRITO POR:</h3>
								<div class="columnista-individual-container reset-margin w-100 col-12">
									<img width="150" height="150" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?quality=52&amp;w=150" class="avatar avatar-150 photo columnista-individual-container__photo special-img-author-note rounded-circle wp-post-image" alt="" decoding="async" loading="lazy" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png 300w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=150,150 150w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=80,80 80w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=96,96 96w" sizes="auto, (max-width: 150px) 100vw, 150px" />									<div class="columnista-individual-container__details">
										<h2 class="columnista-individual-container__author font-size-author-note special-border-none">Pedro Pablo Solares</h2>
										<h3 class="columnista-individual-container__description">
											Especialista en migración de guatemaltecos en Estados Unidos. Creador de redes de contacto con comunidades migrantes, asesor para proyectos de aplicación pública y privada. Abogado de formación.										</h3>
									</div>
								</div>
						</div>
						<div class="editorial-container__date" style="margin: 8px 0;font-family: &quot;Acto-Small-Light&quot;, Roboto !important;font-weight: 300 !important;font-size: 20px !important;line-height: 18px !important;color: #474747 !important;"><span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-06-15T00:02:00-06:00">15 de junio de 2025</time></span></div>]]></dc:creator>
                                                <category><![CDATA[Columnas Diarias]]></category>
                        <guid isPermaLink="false">https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/?p=22911658</guid>
                                                    <description><![CDATA[Yo, personalmente, ya estoy harto de escribir de Trump.]]></description>
                                                                                        <content:encoded><![CDATA[<img width="1200" height="779" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/06/Pedro-Pablo-Solares_e60740.png?quality=52&amp;w=1200" class="attachment-featured-medium size-featured-medium" alt="" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/06/Pedro-Pablo-Solares_e60740.png 1578w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/06/Pedro-Pablo-Solares_e60740.png?resize=768,498 768w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/06/Pedro-Pablo-Solares_e60740.png?resize=1536,997 1536w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/06/Pedro-Pablo-Solares_e60740.png?resize=150,97 150w" sizes="auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px" loading="lazy" decoding="async" /><style>
				.img_fo{
				    aspect-ratio: 16/9;
                    width: 100%;
                    height: auto;
                    margin-bottom: 8px;
                    object-fit: contain;
				}
			</style><style>
				.badge-pl-plus__md-and-lg__element-text{
					font-family: "Acto-Tiny-Medium" !important;
					color: #0f213b !important;
					font-size: 12px !important;
					line-height: 15px !important;
					z-index: 2 !important;
					padding-top: 2px !important;
					padding-right: 2px !important;
				}
				.posted-on{
					color: #474747;
					font-family: Acto-Small-Light;
					font-size: 14px;
					font-style: normal;
					font-weight: 300;
					line-height: 18px;
				}

				.ux-excerpt-post{
					color: #474747 !important;
					font-family: Acto-Large-Light !important;
					font-size: 20px !important;
					font-style: normal !important;
					font-weight: 300 !important;
					line-height: 27px !important;
				}

			</style><div class="nospeech note-normal-container__principal-new-section text-uppercase"><h3 style="font-family: Acto-Small-Medium !important" class="note-normal-container__principal-new-section text-uppercase">Rincón de Petul</h3></div><h1 style="font-family: Acto-Heading-H5 !important" class="note-opinion__title-principal mb-0">Orillados a la repetitividad</h1><div class="tinypass_handler_audionota"><div class="gsp_full_player_david"></div></div><h2 class="note-normal-container__principal-new-subtitle ux-excerpt-post">Yo, personalmente, ya estoy harto de escribir de Trump.</h2>
	<div class="note-separator-small"></div>
                <div class="nospeech note-normal-container__author-container">
                    <div class="note-normal-container__author">
                        <img src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?quality=52&amp;w=54" class="avatar avatar-54 photo note-normal-container__author-img rounded-circle wp-post-image" alt="" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png 300w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=150,150 150w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=80,80 80w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=96,96 96w" sizes="(max-width: 54px) 100vw, 54px" loading="lazy" decoding="async" />
                        <div class="note-normal-container__author-description">
                            <p class="note-normal-container__author-description-name"><span class="byline"><span class="author vcard redesign-link"><a href="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/author/pedro-pablo-solares/" title="Posts by Pedro Pablo Solares" class="author url fn" rel="author">Pedro Pablo Solares</a></span></span></p>
                <div class="note-normal-container__author-description-time-container" 
                     style="display:flex; align-items:center; gap:8px; flex-wrap:nowrap;">
            
                    <span style="font-family: Acto-Small-Medium !important; display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">
                        <span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-06-15T00:02:00-06:00">15 de junio de 2025</time></span>
                    </span>
            
                    <span style="display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">|</span>
            
                    <img decoding="async" loading="lazy" 
                         src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/themes/ux_prensalibre/client/build/images/iconos/time-clock.svg" 
                         class="note-normal-container__author-description-hour" 
                         alt="time-clock" 
                         style="display:inline-block; vertical-align:middle; width:16px; height:16px;">
            
                    <span style="display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">
                        <span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-06-15T00:02:00-06:00">00:02h</time></span>
                    </span>
            
                </div>
            </div>
        </div>
        <div class="note-normal-container__author-description-icon" style="background-color: #eeefee; border-radius: 50px; display: flex; justify-content: center; padding-left: 2%; padding-top: 5px; padding-bottom: 5px; padding-right: 1%;">
                        <div class="share-rrss-container__rrss a2a_kit a2a_default_style">
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_facebook" title="Compartir en Facebook">
                                    <svg height="35" style="fill-rule:evenodd;clip-rule:evenodd;stroke-linejoin:round;stroke-miterlimit:2;" version="1.1" viewBox="0 0 512 512" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:serif="http://www.serif.com/" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><g><path d="M512,256c0,-141.385 -114.615,-256 -256,-256c-141.385,0 -256,114.615 -256,256c0,127.777 93.616,233.685 216,252.89l0,-178.89l-65,0l0,-74l65,0l0,-56.4c0,-64.16 38.219,-99.6 96.695,-99.6c28.009,0 57.305,5 57.305,5l0,63l-32.281,0c-31.801,0 -41.719,19.733 -41.719,39.978l0,48.022l71,0l-11.35,74l-59.65,0l0,178.89c122.385,-19.205 216,-125.113 216,-252.89Z" style="fill:#1877f2;fill-rule:nonzero;"/><path d="M355.65,330l11.35,-74l-71,0l0,-48.022c0,-20.245 9.917,-39.978 41.719,-39.978l32.281,0l0,-63c0,0 -29.297,-5 -57.305,-5c-58.476,0 -96.695,35.44 -96.695,99.6l0,56.4l-65,0l0,74l65,0l0,178.89c13.033,2.045 26.392,3.11 40,3.11c13.608,0 26.966,-1.065 40,-3.11l0,-178.89l59.65,0Z" style="fill:#fff;fill-rule:nonzero;"/></g></svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en Facebook</span>
                                </a>
                            </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                    <a class="a2a_button_x" title="Compartir en X">
                                        <svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="35" height="35" viewBox="0 0 1200 1200" fill="none">
                                          <circle cx="600" cy="600" r="600" fill="black"/>
                                          <g transform="translate(200,200) scale(0.6)">
                                            <path d="M714.163 519.284L1160.89 0H1055.03L667.137 450.887L357.328 0H0L468.492 681.821L0 1226.37H105.866L515.491 750.218L842.672 1226.37H1200L714.137 519.284H714.163ZM569.165 687.828L521.697 619.934L144.011 79.6944H306.615L611.412 515.685L658.88 583.579L1055.08 1150.3H892.476L569.165 687.854V687.828Z" fill="white"/>
                                          </g>
                                        </svg>
                                        <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en X</span>
                                    </a>
                                </div>
                                <div class="share-rrss-container__item">
                                    <a class="a2a_button_linkedin" title="Compartir en LinkedIn">
                                        <svg enable-background="new 0 0 32 32" height="35" id="Layer_1" version="1.0" viewBox="0 0 32 32" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><g><circle clip-rule="evenodd" cx="16" cy="16" fill="#007BB5" fill-rule="evenodd" r="16"/><g><rect fill="#FFFFFF" height="14" width="4" x="7" y="11"/><path d="M20.499,11c-2.791,0-3.271,1.018-3.499,2v-2h-4v14h4v-8c0-1.297,0.703-2,2-2c1.266,0,2,0.688,2,2v8h4v-7    C25,14,24.479,11,20.499,11z" fill="#FFFFFF"/><circle cx="9" cy="8" fill="#FFFFFF" r="2"/></g></g><g/><g/><g/><g/><g/><g/></svg>
                                        <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en LinkedIn</span>
                                    </a>
                                </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_whatsapp" title=Compartir en Whatsapp>
                                    <svg enable-background="new 0 0 128 128" height="35" id="Layer_1" version="1.1" viewBox="0 0 128 128" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><circle cx="64" cy="64" fill="#25D366" r="64"/><g><path d="M92.346,35.49c-7.522-7.53-17.523-11.678-28.179-11.683c-21.954,0-39.826,17.868-39.833,39.831   c-0.004,7.022,1.831,13.875,5.316,19.913L24,104.193l21.115-5.538c5.819,3.171,12.369,4.844,19.036,4.847h0.017l0,0   c21.954,0,39.823-17.871,39.832-39.833C104.005,53.027,99.864,43.019,92.346,35.49 M64.168,96.774h-0.013   c-5.943-0.002-11.769-1.598-16.853-4.614l-1.209-0.718l-12.53,3.287l3.343-12.216l-0.787-1.256   c-3.315-5.27-5.066-11.361-5.062-17.619c0.006-18.253,14.859-33.104,33.121-33.104c8.844,0.002,17.155,3.451,23.407,9.71   c6.251,6.258,9.691,14.575,9.689,23.422C97.268,81.922,82.415,96.774,64.168,96.774 M82.328,71.979   c-0.996-0.499-5.889-2.904-6.802-3.239c-0.913-0.332-1.574-0.497-2.238,0.499s-2.571,3.239-3.153,3.903   c-0.58,0.664-1.16,0.748-2.156,0.249s-4.202-1.549-8.001-4.941c-2.96-2.637-4.958-5.899-5.538-6.895s-0.062-1.533,0.437-2.03   c0.448-0.446,0.996-1.162,1.493-1.744c0.497-0.582,0.663-0.997,0.995-1.66c0.332-0.664,0.167-1.245-0.083-1.743   c-0.25-0.499-2.24-5.398-3.068-7.391c-0.809-1.941-1.629-1.678-2.239-1.708c-0.582-0.028-1.245-0.036-1.908-0.036   c-0.663,0-1.742,0.249-2.654,1.246c-0.911,0.996-3.483,3.403-3.483,8.304c0,4.898,3.566,9.632,4.064,10.295   c0.498,0.663,7.018,10.718,17.002,15.029c2.374,1.024,4.229,1.637,5.674,2.097c2.384,0.759,4.554,0.65,6.27,0.394   c1.912-0.285,5.888-2.407,6.719-4.732c0.829-2.324,0.829-4.316,0.578-4.732C83.986,72.727,83.322,72.478,82.328,71.979" fill="#FFFFFF"/></g></svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en Whatsapp</span>
                                </a>
                            </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_copy_link" title=Copiar enlace>
                                    <svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="35" height="35" viewBox="0 0 24 24" class="share-rrss-container__rrss-img" fill="none">
                                        <path d="M0 12C0 5.37258 5.37258 0 12 0C18.6274 0 24 5.37258 24 12C24 18.6274 18.6274 24 12 24C5.37258 24 0 18.6274 0 12Z" fill="#0F213B"/>
                                        <g clip-path="url(#clip0_3210_33851)">
                                            <path d="M10.833 12.583C11.0835 12.9179 11.4031 13.195 11.7702 13.3955C12.1372 13.5961 12.5431 13.7153 12.9602 13.7452C13.3774 13.7751 13.7961 13.7149 14.188 13.5687C14.5798 13.4225 14.9357 13.1938 15.2313 12.898L16.9813 11.148C17.5126 10.5979 17.8066 9.86114 17.8 9.0964C17.7933 8.33166 17.4866 7.60012 16.9458 7.05935C16.405 6.51858 15.6735 6.21183 14.9088 6.20519C14.144 6.19854 13.4073 6.49253 12.8572 7.02382L11.8538 8.02132" stroke="#F5F5F5" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                            <path d="M13.1663 11.4157C12.9158 11.0808 12.5962 10.8037 12.2291 10.6032C11.8621 10.4027 11.4562 10.2834 11.0391 10.2535C10.6219 10.2237 10.2032 10.2839 9.81134 10.43C9.41948 10.5762 9.06364 10.8049 8.76796 11.1007L7.01796 12.8507C6.48667 13.4008 6.19268 14.1376 6.19933 14.9023C6.20597 15.6671 6.51272 16.3986 7.05349 16.9394C7.59426 17.4802 8.3258 17.7869 9.09054 17.7935C9.85528 17.8002 10.592 17.5062 11.1421 16.9749L12.1396 15.9774" stroke="#F5F5F5" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        </g>
                                        <defs>
                                            <clipPath id="clip0_3210_33851">
                                                <rect width="14" height="14" fill="white" transform="translate(5 5)"/>
                                            </clipPath>
                                        </defs>
                                    </svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Copiar enlace</span>
                                </a>
                            </div>
                        </div>
                        <div class="share-rrss-container__share-img">
                                    <svg width="24" height="24" viewBox="0 0 24 24" fill="none" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg">
                                        <path d="M11.8571 5H6.71429C6.25963 5 5.82359 5.1873 5.5021 5.5207C5.18061 5.8541 5 6.30628 5 6.77778V21L11 16.5556L17 21V10.3333" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        <path d="M17 3V7" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        <path d="M15 5H19" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                    </svg>
                                    <a id="save-fav-img" class="tosavefav" style="text-decoration: none">
                                    <span class="share-rrss-container__share-img-text reset-margin actions">Guardar artículo</span>
                                </a>
                        </div>
                        <input type="hidden" value="22911658" id="id_post">
                    </div>
                </div>
                <div class="note-separator-medium"></div>
                <div class="nospeech note-normal-container__second-new">
                    <img width="1360" height="768" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/06/Pedro-Pablo-Solares_e60740.png?quality=52&amp;w=1360&amp;h=768&amp;crop=1" class="note-normal-container__second-new-img d-none wp-post-image" alt="" fetchpriority="high" loading="eager" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/06/Pedro-Pablo-Solares_e60740.png?resize=1360,768 1360w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/06/Pedro-Pablo-Solares_e60740.png?resize=235,132 235w" sizes="(max-width: 1360px) 100vw, 1360px" decoding="async" />
                    <h4 class="note-normal-container__second-new-description mb-1 pb-1 special-border-bottom d-none" style="text-align: right">
                        
                    </h4>
                    <!--h4 class="note-normal-container__second-new-author special-border-bottom">
                        Foto:
                    </h4-->
                    <div class="note-separator-large"></div>
                </div>
	<script>
                    document.addEventListener('DOMContentLoaded', function () {
                        const saveFavImg = document.getElementById('save-fav-img');

                        if (saveFavImg) {
                            saveFavImg.addEventListener('click', function () {
                                const user = tp?.pianoId?.getUser?.();

                                if (user && user.uid !== '0' && this.classList.contains('tosavefav')) {
                                    const postIdInput = document.getElementById('id_post');
                                    const post_id = postIdInput ? postIdInput.value : null;
                                    if (!post_id) return;

                                    fetch('https://foservices.prensalibre.com/usuario/favoritos/save_piano', {
                                        method: 'POST',
                                        headers: {
                                            'Content-Type': 'application/x-www-form-urlencoded',
                                        },
                                        body: new URLSearchParams({
                                            uid: user.uid,
                                            aid: post_id
                                        }),
                                    })
                                    .then(response => response.json())
                                    .then(data => {
                                        const actions = saveFavImg.querySelector('.actions');
                                        if (actions) {
                                            actions.textContent = data.message;
                                        }

                                        sendPostMessageGtag({
                                            event_label: 'Artículo guardado',
                                            value: '1',
                                        }, 'articulos_guardados');

                                        sendPostMessageGtag({
                                            event_label: '<?php echo Orillados a la repetitividad; ?>',
                                            value: '1',
                                        }, 'articulos_guardados_detalle');

                                        if (data.message !== 'guardar') {
                                            saveFavImg.classList.remove('tosavefav');
                                            saveFavImg.classList.add('tomyfavs');
                                        }
                                    })
                                    .catch(error => {
                                        console.error('Error en la petición:', error);
                                    });
                                }

                                if (this.classList.contains('tomyfavs')) {
                                    window.open('https://www.prensalibre.com/mis-articulos/', '_blank');
                                }
                            });
                        }
                    });
                </script>


<p>Escuché alguna vez que una columna de opinión debe contener ideas hasta cierto grado impredecibles para mantenerse vigente en el tiempo. Que es indispensable evitar que lo que se transmite en su espacio sea previsible. En teoría, esto podría sonar elemental, pero en la práctica conduce a una complicación difícil de superar. Cada autor tiene inclinaciones personales, sus muy propias formas de entender el mundo; idearios robustos que no cambian fácilmente y que al sentirse amenazados, se defienden de una forma tal, que esa exigencia de renovación parece imposible. Quien lea la prensa diariamente sabe que en estos espacios hay una repetitividad no siempre deseada. Y, aunque hay ideas reiteradas necesarias, pues se cree esencial dejar clara una postura, a veces la insistencia se excede. Esto provoca que el lector podrá anticipar el mensaje sin siquiera haber leído el artículo. Palabras predecibles; cosa nefasta en esta labor. ¿Para qué tomarse el tiempo de leer algo cuyo contenido se puede adivinar, con tan solo leer el título?</p>



			<div class="note-normal-container__quote nospeech">
				<div class="note-normal-container__quote-version-two">
					<div class="note-normal-container__quote-separator-small"></div>
					<h3 style="font-family: Acto-Medium-Medium !important" class="note-normal-container__quote-version-two-quote m-3">Yo, personalmente, ya estoy harto de escribir de Trump.</h3>
					<div class="note-normal-container__quote-separator-small"></div>
				</div>
			</div>
			<div class="note-separator-large"></div>


<p>Existen recursos para evitar esto indeseado y mantener viva la llama de lo interesante. Aunque una columna sea temática (por ejemplo, una sobre economía, sobre la justicia o, en este caso, la migración), se puede -y quizás se debe- sorprender ocasionalmente con hipótesis centrales escapadas de la rigidez. Otra materia, un personaje, o incluso una anécdota personal, que den más contexto al lector. Que le ayude a entender el qué y el porqué del universo de entendimiento del escritor. Recursos para mantener la lectura entretenida, desde la forma.</p>



<p>Pero hay también recursos para mantener el interés desde el fondo. Por ejemplo, retar uno mismo sus propias interpretaciones y ponerse -aunque sea por un momento- en un lugar distinto del espectro del debate. Apelar a que uno mismo someta sus propios ideales al necesario cuestionamiento. Evitar caer en enormes olas de la ideologización polarizada, que impiden el pensamiento crítico y la sincera reflexión personal. Acompañar al lector al fascinante mundo del debate de las ideas.</p>



<p>El Rincón de Petul es una columna dedicada a la migración chapina en EE.UU.. Una que, mayoritariamente, está indocumentada. La postura central de la columna es que esta es valiosa para ambos lados de la frontera. Este espacio busca ser humano. Busca enfocarse en el mérito de la gente atrapada en este inmenso problema generacional. Se ha defendido la causa nacional; la los nuestros. Pero se han buscado puentes, entendiendo a quienes se sienten invadidos. Contrarios a la robotización de la pluma, se ha evitado la uniformidad de lo que se escribe.</p>



<p>La columna política atraviesa un momento difícil. Pues, ¿cuál es el fin de este género? Una respuesta sería: incidir, principalmente, influyendo en el pensamiento colectivo. Pero, si lo que se escribe no se renueva, quizás no interese. Y si no interesa, el colectivo ya no leerá. Y si no se lee, la incidencia deseada no se produce. Las páginas editoriales se vuelven obsoletas y una forma de pensamiento crítico dejaría de existir. Pero la renovación de textos, evitando la repetitividad, es difícil actualmente. Lo entiendo. Personalmente, yo estoy harto de escribir de Trump. Me repugnan los videos de sus agentes de ICE, enmascarados, como escuadrones de muerte, destruyendo la vida de familias que se entregaron a una nación que no las apreció. Me da asco el abuso de poder; su desparpajo que, con éxito, aniquila siglos de construcción de la república democrática. Ese soy yo y eso es lo que pienso. No lo escribo todas las semanas evitando la reiteración. Pero pasan muchas cosas a las que quisiera reaccionar. Estos son tiempos que nos orillan a ser repetitivos. Ojalá, los ideales, sean suficientemente grandes para evitarles aburrir.</p>
<div class="gsp_post_data" data-post_type="post" data-cat="columnasdiarias,opinion" data-modified="120" data-title="Orillados a la repetitividad" data-home="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co"></div>]]></content:encoded>
                                                                                                        <media:content url="" medium="image"/>
                                                                                                <post-id xmlns="com-wordpress:feed-additions:1">22911658</post-id>                    </item>
                                        <item>
                        <title>Destructor de vidas</title>
                        <link>https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/opinion/columnasdiarias/destructor-de-vidas/</link>
                                                <pubDate>Sun, 08 Jun 2025 06:02:00 +0000</pubDate>
                        <dc:creator><![CDATA[ <div class="editorial-container__name" style="font-weight: 500;font-family: &quot;Acto-Small-Medium&quot;, Roboto !important;font-size: 14px !important;line-height: 18px !important;color: #00b9f2 !important;" >
       						Columnas Diarias</div>

						<div class="note-normal-container__author-variant-two special-style-normal-note-author">
							<h3 class="special-pill-note-container-title">ESCRITO POR:</h3>
								<div class="columnista-individual-container reset-margin w-100 col-12">
									<img width="150" height="150" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?quality=52&amp;w=150" class="avatar avatar-150 photo columnista-individual-container__photo special-img-author-note rounded-circle wp-post-image" alt="" decoding="async" loading="lazy" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png 300w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=150,150 150w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=80,80 80w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=96,96 96w" sizes="auto, (max-width: 150px) 100vw, 150px" />									<div class="columnista-individual-container__details">
										<h2 class="columnista-individual-container__author font-size-author-note special-border-none">Pedro Pablo Solares</h2>
										<h3 class="columnista-individual-container__description">
											Especialista en migración de guatemaltecos en Estados Unidos. Creador de redes de contacto con comunidades migrantes, asesor para proyectos de aplicación pública y privada. Abogado de formación.										</h3>
									</div>
								</div>
						</div>
						<div class="editorial-container__date" style="margin: 8px 0;font-family: &quot;Acto-Small-Light&quot;, Roboto !important;font-weight: 300 !important;font-size: 20px !important;line-height: 18px !important;color: #474747 !important;"><span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-06-08T00:02:00-06:00">8 de junio de 2025</time></span></div>]]></dc:creator>
                                                <category><![CDATA[Columnas Diarias]]></category>
                        <guid isPermaLink="false">https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/?p=22832830</guid>
                                                    <description><![CDATA[El día que lo deporten a él, es el día que se tiene que acabar la humanidad.]]></description>
                                                                                        <content:encoded><![CDATA[<img width="1200" height="779" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/06/Pedro-Pablo-Solares.png?quality=52&amp;w=1200" class="attachment-featured-medium size-featured-medium" alt="" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/06/Pedro-Pablo-Solares.png 1578w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/06/Pedro-Pablo-Solares.png?resize=768,498 768w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/06/Pedro-Pablo-Solares.png?resize=1536,997 1536w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/06/Pedro-Pablo-Solares.png?resize=150,97 150w" sizes="auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px" loading="lazy" decoding="async" /><style>
				.img_fo{
				    aspect-ratio: 16/9;
                    width: 100%;
                    height: auto;
                    margin-bottom: 8px;
                    object-fit: contain;
				}
			</style><style>
				.badge-pl-plus__md-and-lg__element-text{
					font-family: "Acto-Tiny-Medium" !important;
					color: #0f213b !important;
					font-size: 12px !important;
					line-height: 15px !important;
					z-index: 2 !important;
					padding-top: 2px !important;
					padding-right: 2px !important;
				}
				.posted-on{
					color: #474747;
					font-family: Acto-Small-Light;
					font-size: 14px;
					font-style: normal;
					font-weight: 300;
					line-height: 18px;
				}

				.ux-excerpt-post{
					color: #474747 !important;
					font-family: Acto-Large-Light !important;
					font-size: 20px !important;
					font-style: normal !important;
					font-weight: 300 !important;
					line-height: 27px !important;
				}

			</style><div class="nospeech note-normal-container__principal-new-section text-uppercase"><h3 style="font-family: Acto-Small-Medium !important" class="note-normal-container__principal-new-section text-uppercase">Rincón de Petul</h3></div><h1 style="font-family: Acto-Heading-H5 !important" class="note-opinion__title-principal mb-0">Destructor de vidas</h1><div class="tinypass_handler_audionota"><div class="gsp_full_player_david"></div></div><h2 class="note-normal-container__principal-new-subtitle ux-excerpt-post">El día que lo deporten a él, es el día que se tiene que acabar la humanidad.</h2>
	<div class="note-separator-small"></div>
                <div class="nospeech note-normal-container__author-container">
                    <div class="note-normal-container__author">
                        <img src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?quality=52&amp;w=54" class="avatar avatar-54 photo note-normal-container__author-img rounded-circle wp-post-image" alt="" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png 300w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=150,150 150w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=80,80 80w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=96,96 96w" sizes="(max-width: 54px) 100vw, 54px" loading="lazy" decoding="async" />
                        <div class="note-normal-container__author-description">
                            <p class="note-normal-container__author-description-name"><span class="byline"><span class="author vcard redesign-link"><a href="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/author/pedro-pablo-solares/" title="Posts by Pedro Pablo Solares" class="author url fn" rel="author">Pedro Pablo Solares</a></span></span></p>
                <div class="note-normal-container__author-description-time-container" 
                     style="display:flex; align-items:center; gap:8px; flex-wrap:nowrap;">
            
                    <span style="font-family: Acto-Small-Medium !important; display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">
                        <span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-06-08T00:02:00-06:00">8 de junio de 2025</time></span>
                    </span>
            
                    <span style="display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">|</span>
            
                    <img decoding="async" loading="lazy" 
                         src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/themes/ux_prensalibre/client/build/images/iconos/time-clock.svg" 
                         class="note-normal-container__author-description-hour" 
                         alt="time-clock" 
                         style="display:inline-block; vertical-align:middle; width:16px; height:16px;">
            
                    <span style="display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">
                        <span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-06-08T00:02:00-06:00">00:02h</time></span>
                    </span>
            
                </div>
            </div>
        </div>
        <div class="note-normal-container__author-description-icon" style="background-color: #eeefee; border-radius: 50px; display: flex; justify-content: center; padding-left: 2%; padding-top: 5px; padding-bottom: 5px; padding-right: 1%;">
                        <div class="share-rrss-container__rrss a2a_kit a2a_default_style">
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_facebook" title="Compartir en Facebook">
                                    <svg height="35" style="fill-rule:evenodd;clip-rule:evenodd;stroke-linejoin:round;stroke-miterlimit:2;" version="1.1" viewBox="0 0 512 512" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:serif="http://www.serif.com/" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><g><path d="M512,256c0,-141.385 -114.615,-256 -256,-256c-141.385,0 -256,114.615 -256,256c0,127.777 93.616,233.685 216,252.89l0,-178.89l-65,0l0,-74l65,0l0,-56.4c0,-64.16 38.219,-99.6 96.695,-99.6c28.009,0 57.305,5 57.305,5l0,63l-32.281,0c-31.801,0 -41.719,19.733 -41.719,39.978l0,48.022l71,0l-11.35,74l-59.65,0l0,178.89c122.385,-19.205 216,-125.113 216,-252.89Z" style="fill:#1877f2;fill-rule:nonzero;"/><path d="M355.65,330l11.35,-74l-71,0l0,-48.022c0,-20.245 9.917,-39.978 41.719,-39.978l32.281,0l0,-63c0,0 -29.297,-5 -57.305,-5c-58.476,0 -96.695,35.44 -96.695,99.6l0,56.4l-65,0l0,74l65,0l0,178.89c13.033,2.045 26.392,3.11 40,3.11c13.608,0 26.966,-1.065 40,-3.11l0,-178.89l59.65,0Z" style="fill:#fff;fill-rule:nonzero;"/></g></svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en Facebook</span>
                                </a>
                            </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                    <a class="a2a_button_x" title="Compartir en X">
                                        <svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="35" height="35" viewBox="0 0 1200 1200" fill="none">
                                          <circle cx="600" cy="600" r="600" fill="black"/>
                                          <g transform="translate(200,200) scale(0.6)">
                                            <path d="M714.163 519.284L1160.89 0H1055.03L667.137 450.887L357.328 0H0L468.492 681.821L0 1226.37H105.866L515.491 750.218L842.672 1226.37H1200L714.137 519.284H714.163ZM569.165 687.828L521.697 619.934L144.011 79.6944H306.615L611.412 515.685L658.88 583.579L1055.08 1150.3H892.476L569.165 687.854V687.828Z" fill="white"/>
                                          </g>
                                        </svg>
                                        <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en X</span>
                                    </a>
                                </div>
                                <div class="share-rrss-container__item">
                                    <a class="a2a_button_linkedin" title="Compartir en LinkedIn">
                                        <svg enable-background="new 0 0 32 32" height="35" id="Layer_1" version="1.0" viewBox="0 0 32 32" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><g><circle clip-rule="evenodd" cx="16" cy="16" fill="#007BB5" fill-rule="evenodd" r="16"/><g><rect fill="#FFFFFF" height="14" width="4" x="7" y="11"/><path d="M20.499,11c-2.791,0-3.271,1.018-3.499,2v-2h-4v14h4v-8c0-1.297,0.703-2,2-2c1.266,0,2,0.688,2,2v8h4v-7    C25,14,24.479,11,20.499,11z" fill="#FFFFFF"/><circle cx="9" cy="8" fill="#FFFFFF" r="2"/></g></g><g/><g/><g/><g/><g/><g/></svg>
                                        <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en LinkedIn</span>
                                    </a>
                                </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_whatsapp" title=Compartir en Whatsapp>
                                    <svg enable-background="new 0 0 128 128" height="35" id="Layer_1" version="1.1" viewBox="0 0 128 128" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><circle cx="64" cy="64" fill="#25D366" r="64"/><g><path d="M92.346,35.49c-7.522-7.53-17.523-11.678-28.179-11.683c-21.954,0-39.826,17.868-39.833,39.831   c-0.004,7.022,1.831,13.875,5.316,19.913L24,104.193l21.115-5.538c5.819,3.171,12.369,4.844,19.036,4.847h0.017l0,0   c21.954,0,39.823-17.871,39.832-39.833C104.005,53.027,99.864,43.019,92.346,35.49 M64.168,96.774h-0.013   c-5.943-0.002-11.769-1.598-16.853-4.614l-1.209-0.718l-12.53,3.287l3.343-12.216l-0.787-1.256   c-3.315-5.27-5.066-11.361-5.062-17.619c0.006-18.253,14.859-33.104,33.121-33.104c8.844,0.002,17.155,3.451,23.407,9.71   c6.251,6.258,9.691,14.575,9.689,23.422C97.268,81.922,82.415,96.774,64.168,96.774 M82.328,71.979   c-0.996-0.499-5.889-2.904-6.802-3.239c-0.913-0.332-1.574-0.497-2.238,0.499s-2.571,3.239-3.153,3.903   c-0.58,0.664-1.16,0.748-2.156,0.249s-4.202-1.549-8.001-4.941c-2.96-2.637-4.958-5.899-5.538-6.895s-0.062-1.533,0.437-2.03   c0.448-0.446,0.996-1.162,1.493-1.744c0.497-0.582,0.663-0.997,0.995-1.66c0.332-0.664,0.167-1.245-0.083-1.743   c-0.25-0.499-2.24-5.398-3.068-7.391c-0.809-1.941-1.629-1.678-2.239-1.708c-0.582-0.028-1.245-0.036-1.908-0.036   c-0.663,0-1.742,0.249-2.654,1.246c-0.911,0.996-3.483,3.403-3.483,8.304c0,4.898,3.566,9.632,4.064,10.295   c0.498,0.663,7.018,10.718,17.002,15.029c2.374,1.024,4.229,1.637,5.674,2.097c2.384,0.759,4.554,0.65,6.27,0.394   c1.912-0.285,5.888-2.407,6.719-4.732c0.829-2.324,0.829-4.316,0.578-4.732C83.986,72.727,83.322,72.478,82.328,71.979" fill="#FFFFFF"/></g></svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en Whatsapp</span>
                                </a>
                            </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_copy_link" title=Copiar enlace>
                                    <svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="35" height="35" viewBox="0 0 24 24" class="share-rrss-container__rrss-img" fill="none">
                                        <path d="M0 12C0 5.37258 5.37258 0 12 0C18.6274 0 24 5.37258 24 12C24 18.6274 18.6274 24 12 24C5.37258 24 0 18.6274 0 12Z" fill="#0F213B"/>
                                        <g clip-path="url(#clip0_3210_33851)">
                                            <path d="M10.833 12.583C11.0835 12.9179 11.4031 13.195 11.7702 13.3955C12.1372 13.5961 12.5431 13.7153 12.9602 13.7452C13.3774 13.7751 13.7961 13.7149 14.188 13.5687C14.5798 13.4225 14.9357 13.1938 15.2313 12.898L16.9813 11.148C17.5126 10.5979 17.8066 9.86114 17.8 9.0964C17.7933 8.33166 17.4866 7.60012 16.9458 7.05935C16.405 6.51858 15.6735 6.21183 14.9088 6.20519C14.144 6.19854 13.4073 6.49253 12.8572 7.02382L11.8538 8.02132" stroke="#F5F5F5" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                            <path d="M13.1663 11.4157C12.9158 11.0808 12.5962 10.8037 12.2291 10.6032C11.8621 10.4027 11.4562 10.2834 11.0391 10.2535C10.6219 10.2237 10.2032 10.2839 9.81134 10.43C9.41948 10.5762 9.06364 10.8049 8.76796 11.1007L7.01796 12.8507C6.48667 13.4008 6.19268 14.1376 6.19933 14.9023C6.20597 15.6671 6.51272 16.3986 7.05349 16.9394C7.59426 17.4802 8.3258 17.7869 9.09054 17.7935C9.85528 17.8002 10.592 17.5062 11.1421 16.9749L12.1396 15.9774" stroke="#F5F5F5" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        </g>
                                        <defs>
                                            <clipPath id="clip0_3210_33851">
                                                <rect width="14" height="14" fill="white" transform="translate(5 5)"/>
                                            </clipPath>
                                        </defs>
                                    </svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Copiar enlace</span>
                                </a>
                            </div>
                        </div>
                        <div class="share-rrss-container__share-img">
                                    <svg width="24" height="24" viewBox="0 0 24 24" fill="none" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg">
                                        <path d="M11.8571 5H6.71429C6.25963 5 5.82359 5.1873 5.5021 5.5207C5.18061 5.8541 5 6.30628 5 6.77778V21L11 16.5556L17 21V10.3333" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        <path d="M17 3V7" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        <path d="M15 5H19" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                    </svg>
                                    <a id="save-fav-img" class="tosavefav" style="text-decoration: none">
                                    <span class="share-rrss-container__share-img-text reset-margin actions">Guardar artículo</span>
                                </a>
                        </div>
                        <input type="hidden" value="22832830" id="id_post">
                    </div>
                </div>
                <div class="note-separator-medium"></div>
                <div class="nospeech note-normal-container__second-new">
                    <img width="1360" height="768" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/06/Pedro-Pablo-Solares.png?quality=52&amp;w=1360&amp;h=768&amp;crop=1" class="note-normal-container__second-new-img d-none wp-post-image" alt="" fetchpriority="high" loading="eager" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/06/Pedro-Pablo-Solares.png?resize=1360,768 1360w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/06/Pedro-Pablo-Solares.png?resize=235,132 235w" sizes="(max-width: 1360px) 100vw, 1360px" decoding="async" />
                    <h4 class="note-normal-container__second-new-description mb-1 pb-1 special-border-bottom d-none" style="text-align: right">
                        
                    </h4>
                    <!--h4 class="note-normal-container__second-new-author special-border-bottom">
                        Foto:
                    </h4-->
                    <div class="note-separator-large"></div>
                </div>
	<script>
                    document.addEventListener('DOMContentLoaded', function () {
                        const saveFavImg = document.getElementById('save-fav-img');

                        if (saveFavImg) {
                            saveFavImg.addEventListener('click', function () {
                                const user = tp?.pianoId?.getUser?.();

                                if (user && user.uid !== '0' && this.classList.contains('tosavefav')) {
                                    const postIdInput = document.getElementById('id_post');
                                    const post_id = postIdInput ? postIdInput.value : null;
                                    if (!post_id) return;

                                    fetch('https://foservices.prensalibre.com/usuario/favoritos/save_piano', {
                                        method: 'POST',
                                        headers: {
                                            'Content-Type': 'application/x-www-form-urlencoded',
                                        },
                                        body: new URLSearchParams({
                                            uid: user.uid,
                                            aid: post_id
                                        }),
                                    })
                                    .then(response => response.json())
                                    .then(data => {
                                        const actions = saveFavImg.querySelector('.actions');
                                        if (actions) {
                                            actions.textContent = data.message;
                                        }

                                        sendPostMessageGtag({
                                            event_label: 'Artículo guardado',
                                            value: '1',
                                        }, 'articulos_guardados');

                                        sendPostMessageGtag({
                                            event_label: '<?php echo Destructor de vidas; ?>',
                                            value: '1',
                                        }, 'articulos_guardados_detalle');

                                        if (data.message !== 'guardar') {
                                            saveFavImg.classList.remove('tosavefav');
                                            saveFavImg.classList.add('tomyfavs');
                                        }
                                    })
                                    .catch(error => {
                                        console.error('Error en la petición:', error);
                                    });
                                }

                                if (this.classList.contains('tomyfavs')) {
                                    window.open('https://www.prensalibre.com/mis-articulos/', '_blank');
                                }
                            });
                        }
                    });
                </script>


<p>Tal vez era 2012 cuando vi a ese hombre por primera vez. Quienes lo habían conocido antes me advirtieron que Anónimo era singular. Y desde el segundo inicial, cuando por fin estreché su mano por primera vez, constaté que lo que me decían era cierto. No era solo que fuera un empresario muy exitoso, a pesar de su humildísimo origen. Ni era solo su afable modo de ser, o ese liderazgo particular que tenía con su gente. Tampoco se constreñía su singularidad tan solo a su cercanía con el pastor, que en su geografía tan conservadora le daba tanto crédito a su reputación. El hombre tenía una confianza en sí mismo, y en el hecho de que las cosas estarían bien. Anónimo inspiraba mucha paz.</p>



			<div class="note-normal-container__quote nospeech">
				<div class="note-normal-container__quote-version-two">
					<div class="note-normal-container__quote-separator-small"></div>
					<h3 style="font-family: Acto-Medium-Medium !important" class="note-normal-container__quote-version-two-quote m-3">El día que lo deporten a él, es el día que se tiene que acabar la humanidad.</h3>
					<div class="note-normal-container__quote-separator-small"></div>
				</div>
			</div>
			<div class="note-separator-large"></div>


<p>Con el paso de los años, cuando la situación se ponía tan complicada con el surgimiento político de los movimientos nacionalistas, en mis intentos de tomar el pulso a nuestras comunidades en el norte, una de las personas a quien solía llamar, era a él. El que siempre contesta el teléfono, con una sonrisa y una broma. El que siempre anda ocupado, pero responde con serenidad. El que nunca sonó alarmado. Ni en 2017, cuando Trump tomaba poder por primera vez, y que tenía a medio mundo haciendo especulaciones catastróficas. Le preguntaba uno a él, “¿Cómo está la situación, cómo está su gente?”, recibiendo uno indefectiblemente en respuesta la misma actitud: “Todo está bien, no se mira nada contra la gente. Los que pueden regresarse son los que tienen problemas con la ley”. Eso contrastaba con lo que se escuchaba en las noticias; con lo que denunciaban organizaciones civiles que sonaba más preocupante. Por eso era interesante confrontar con este Anónimo. Lo de él era más cercano, sentía yo, a lo que vivía su comunidad. Sin filtros, ni amplificadores.</p>



<p>Anónimo no tiene papeles allá, a pesar de que como comerciante destacó en abundancia. Sus negocios le dieron para camionetas Cadillac y una casa en un hermoso lugar allá. Pero su mayor valor es lo que hizo acá, en su abandonada aldea. Montó operaciones comerciales para dar trabajo a la comunidad. Destacada su innata habilidad que le fue dando, con años de trabajo duro, un portafolio comercial impresionante. No cabe duda de que esa posición y lo que logró ayudaba a la paz que transmitía, pues él mismo se sentía respetado. “En la cuadra donde vivo —recuerdo que decía— solo hay gente blanca. No hay problema con ellos”. Un testimonio repetido que no solo escuché de él, sino también de otros, en otros lugares. Como que había una ley tácita que lograba cierta aceptación entre locales de estos territorios conservadores a quien destaca y quien adopta su forma de ser. Mucho de esto es lo que, temo, puede haber cambiado con una nueva narrativa colectiva disruptiva, violenta, injusta y altamente ignorante.</p>



<p>Esta vez no fui yo quien se acercó a Anónimo, sino fue él, quien me llamó. Preguntaba nuevamente, esta vez con más atención por una inversión de la que platicamos en enero. Quería que le repitiera dónde el inmueble, cuánto, qué; más detalles. Preguntaba y se quedaba callado por momentos. Como quien vislumbra algo futuro. Me atreví a preguntarle si era para inversión lo que quería comprar. Me sorprendió cuando me dijo que no. Que se quería preparar. Que “la cosa”está difícil. Me quedé estúpido por lo que escuché. No hay otra forma de decirlo. El día que lo deporten a él, transformador de realidades en dos hemisferios, es el día que se tiene que acabar la humanidad.</p>
<div class="gsp_post_data" data-post_type="post" data-cat="columnasdiarias,opinion" data-modified="120" data-title="Destructor de vidas" data-home="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co"></div>]]></content:encoded>
                                                                                                        <media:content url="" medium="image"/>
                                                                                                <post-id xmlns="com-wordpress:feed-additions:1">22832830</post-id>                    </item>
                                        <item>
                        <title>Falsos moralismos contra Arévalo</title>
                        <link>https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/opinion/columnasdiarias/falsos-moralismos-contra-arevalo/</link>
                                                <pubDate>Sun, 25 May 2025 06:02:00 +0000</pubDate>
                        <dc:creator><![CDATA[ <div class="editorial-container__name" style="font-weight: 500;font-family: &quot;Acto-Small-Medium&quot;, Roboto !important;font-size: 14px !important;line-height: 18px !important;color: #00b9f2 !important;" >
       						Columnas Diarias</div>

						<div class="note-normal-container__author-variant-two special-style-normal-note-author">
							<h3 class="special-pill-note-container-title">ESCRITO POR:</h3>
								<div class="columnista-individual-container reset-margin w-100 col-12">
									<img width="150" height="150" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?quality=52&amp;w=150" class="avatar avatar-150 photo columnista-individual-container__photo special-img-author-note rounded-circle wp-post-image" alt="" decoding="async" loading="lazy" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png 300w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=150,150 150w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=80,80 80w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=96,96 96w" sizes="auto, (max-width: 150px) 100vw, 150px" />									<div class="columnista-individual-container__details">
										<h2 class="columnista-individual-container__author font-size-author-note special-border-none">Pedro Pablo Solares</h2>
										<h3 class="columnista-individual-container__description">
											Especialista en migración de guatemaltecos en Estados Unidos. Creador de redes de contacto con comunidades migrantes, asesor para proyectos de aplicación pública y privada. Abogado de formación.										</h3>
									</div>
								</div>
						</div>
						<div class="editorial-container__date" style="margin: 8px 0;font-family: &quot;Acto-Small-Light&quot;, Roboto !important;font-weight: 300 !important;font-size: 20px !important;line-height: 18px !important;color: #474747 !important;"><span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-05-25T00:02:00-06:00">25 de mayo de 2025</time></span></div>]]></dc:creator>
                                                <category><![CDATA[Columnas Diarias]]></category>
                        <guid isPermaLink="false">https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/?p=22706908</guid>
                                                    <description><![CDATA[Sin excepción, a todos les dijeron “no, gracias”.]]></description>
                                                                                        <content:encoded><![CDATA[<img width="1200" height="779" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/05/Pedro-Pablo-Solares_fbac34.png?quality=52&amp;w=1200" class="attachment-featured-medium size-featured-medium" alt="" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/05/Pedro-Pablo-Solares_fbac34.png 1578w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/05/Pedro-Pablo-Solares_fbac34.png?resize=768,498 768w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/05/Pedro-Pablo-Solares_fbac34.png?resize=1536,997 1536w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/05/Pedro-Pablo-Solares_fbac34.png?resize=150,97 150w" sizes="auto, (max-width: 1200px) 100vw, 1200px" loading="lazy" decoding="async" /><style>
				.img_fo{
				    aspect-ratio: 16/9;
                    width: 100%;
                    height: auto;
                    margin-bottom: 8px;
                    object-fit: contain;
				}
			</style><style>
				.badge-pl-plus__md-and-lg__element-text{
					font-family: "Acto-Tiny-Medium" !important;
					color: #0f213b !important;
					font-size: 12px !important;
					line-height: 15px !important;
					z-index: 2 !important;
					padding-top: 2px !important;
					padding-right: 2px !important;
				}
				.posted-on{
					color: #474747;
					font-family: Acto-Small-Light;
					font-size: 14px;
					font-style: normal;
					font-weight: 300;
					line-height: 18px;
				}

				.ux-excerpt-post{
					color: #474747 !important;
					font-family: Acto-Large-Light !important;
					font-size: 20px !important;
					font-style: normal !important;
					font-weight: 300 !important;
					line-height: 27px !important;
				}

			</style><div class="nospeech note-normal-container__principal-new-section text-uppercase"><h3 style="font-family: Acto-Small-Medium !important" class="note-normal-container__principal-new-section text-uppercase">Rincón de Petul</h3></div><h1 style="font-family: Acto-Heading-H5 !important" class="note-opinion__title-principal mb-0">Falsos moralismos contra Arévalo</h1><div class="tinypass_handler_audionota"><div class="gsp_full_player_david"></div></div><h2 class="note-normal-container__principal-new-subtitle ux-excerpt-post">Sin excepción, a todos les dijeron “no, gracias”.</h2>
	<div class="note-separator-small"></div>
                <div class="nospeech note-normal-container__author-container">
                    <div class="note-normal-container__author">
                        <img src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?quality=52&amp;w=54" class="avatar avatar-54 photo note-normal-container__author-img rounded-circle wp-post-image" alt="" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png 300w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=150,150 150w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=80,80 80w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2018/12/EDT-PEDRO-PABLO-SOLARES-2024-BYN.png?resize=96,96 96w" sizes="(max-width: 54px) 100vw, 54px" loading="lazy" decoding="async" />
                        <div class="note-normal-container__author-description">
                            <p class="note-normal-container__author-description-name"><span class="byline"><span class="author vcard redesign-link"><a href="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/author/pedro-pablo-solares/" title="Posts by Pedro Pablo Solares" class="author url fn" rel="author">Pedro Pablo Solares</a></span></span></p>
                <div class="note-normal-container__author-description-time-container" 
                     style="display:flex; align-items:center; gap:8px; flex-wrap:nowrap;">
            
                    <span style="font-family: Acto-Small-Medium !important; display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">
                        <span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-05-25T00:02:00-06:00">25 de mayo de 2025</time></span>
                    </span>
            
                    <span style="display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">|</span>
            
                    <img decoding="async" loading="lazy" 
                         src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/themes/ux_prensalibre/client/build/images/iconos/time-clock.svg" 
                         class="note-normal-container__author-description-hour" 
                         alt="time-clock" 
                         style="display:inline-block; vertical-align:middle; width:16px; height:16px;">
            
                    <span style="display:inline-block; line-height:1; white-space:nowrap;">
                        <span class="posted-on"><time class="sart-time entry-date published updated" datetime="2025-05-25T00:02:00-06:00">00:02h</time></span>
                    </span>
            
                </div>
            </div>
        </div>
        <div class="note-normal-container__author-description-icon" style="background-color: #eeefee; border-radius: 50px; display: flex; justify-content: center; padding-left: 2%; padding-top: 5px; padding-bottom: 5px; padding-right: 1%;">
                        <div class="share-rrss-container__rrss a2a_kit a2a_default_style">
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_facebook" title="Compartir en Facebook">
                                    <svg height="35" style="fill-rule:evenodd;clip-rule:evenodd;stroke-linejoin:round;stroke-miterlimit:2;" version="1.1" viewBox="0 0 512 512" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:serif="http://www.serif.com/" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><g><path d="M512,256c0,-141.385 -114.615,-256 -256,-256c-141.385,0 -256,114.615 -256,256c0,127.777 93.616,233.685 216,252.89l0,-178.89l-65,0l0,-74l65,0l0,-56.4c0,-64.16 38.219,-99.6 96.695,-99.6c28.009,0 57.305,5 57.305,5l0,63l-32.281,0c-31.801,0 -41.719,19.733 -41.719,39.978l0,48.022l71,0l-11.35,74l-59.65,0l0,178.89c122.385,-19.205 216,-125.113 216,-252.89Z" style="fill:#1877f2;fill-rule:nonzero;"/><path d="M355.65,330l11.35,-74l-71,0l0,-48.022c0,-20.245 9.917,-39.978 41.719,-39.978l32.281,0l0,-63c0,0 -29.297,-5 -57.305,-5c-58.476,0 -96.695,35.44 -96.695,99.6l0,56.4l-65,0l0,74l65,0l0,178.89c13.033,2.045 26.392,3.11 40,3.11c13.608,0 26.966,-1.065 40,-3.11l0,-178.89l59.65,0Z" style="fill:#fff;fill-rule:nonzero;"/></g></svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en Facebook</span>
                                </a>
                            </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                    <a class="a2a_button_x" title="Compartir en X">
                                        <svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="35" height="35" viewBox="0 0 1200 1200" fill="none">
                                          <circle cx="600" cy="600" r="600" fill="black"/>
                                          <g transform="translate(200,200) scale(0.6)">
                                            <path d="M714.163 519.284L1160.89 0H1055.03L667.137 450.887L357.328 0H0L468.492 681.821L0 1226.37H105.866L515.491 750.218L842.672 1226.37H1200L714.137 519.284H714.163ZM569.165 687.828L521.697 619.934L144.011 79.6944H306.615L611.412 515.685L658.88 583.579L1055.08 1150.3H892.476L569.165 687.854V687.828Z" fill="white"/>
                                          </g>
                                        </svg>
                                        <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en X</span>
                                    </a>
                                </div>
                                <div class="share-rrss-container__item">
                                    <a class="a2a_button_linkedin" title="Compartir en LinkedIn">
                                        <svg enable-background="new 0 0 32 32" height="35" id="Layer_1" version="1.0" viewBox="0 0 32 32" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><g><circle clip-rule="evenodd" cx="16" cy="16" fill="#007BB5" fill-rule="evenodd" r="16"/><g><rect fill="#FFFFFF" height="14" width="4" x="7" y="11"/><path d="M20.499,11c-2.791,0-3.271,1.018-3.499,2v-2h-4v14h4v-8c0-1.297,0.703-2,2-2c1.266,0,2,0.688,2,2v8h4v-7    C25,14,24.479,11,20.499,11z" fill="#FFFFFF"/><circle cx="9" cy="8" fill="#FFFFFF" r="2"/></g></g><g/><g/><g/><g/><g/><g/></svg>
                                        <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en LinkedIn</span>
                                    </a>
                                </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_whatsapp" title=Compartir en Whatsapp>
                                    <svg enable-background="new 0 0 128 128" height="35" id="Layer_1" version="1.1" viewBox="0 0 128 128" width="35" xml:space="preserve" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"><circle cx="64" cy="64" fill="#25D366" r="64"/><g><path d="M92.346,35.49c-7.522-7.53-17.523-11.678-28.179-11.683c-21.954,0-39.826,17.868-39.833,39.831   c-0.004,7.022,1.831,13.875,5.316,19.913L24,104.193l21.115-5.538c5.819,3.171,12.369,4.844,19.036,4.847h0.017l0,0   c21.954,0,39.823-17.871,39.832-39.833C104.005,53.027,99.864,43.019,92.346,35.49 M64.168,96.774h-0.013   c-5.943-0.002-11.769-1.598-16.853-4.614l-1.209-0.718l-12.53,3.287l3.343-12.216l-0.787-1.256   c-3.315-5.27-5.066-11.361-5.062-17.619c0.006-18.253,14.859-33.104,33.121-33.104c8.844,0.002,17.155,3.451,23.407,9.71   c6.251,6.258,9.691,14.575,9.689,23.422C97.268,81.922,82.415,96.774,64.168,96.774 M82.328,71.979   c-0.996-0.499-5.889-2.904-6.802-3.239c-0.913-0.332-1.574-0.497-2.238,0.499s-2.571,3.239-3.153,3.903   c-0.58,0.664-1.16,0.748-2.156,0.249s-4.202-1.549-8.001-4.941c-2.96-2.637-4.958-5.899-5.538-6.895s-0.062-1.533,0.437-2.03   c0.448-0.446,0.996-1.162,1.493-1.744c0.497-0.582,0.663-0.997,0.995-1.66c0.332-0.664,0.167-1.245-0.083-1.743   c-0.25-0.499-2.24-5.398-3.068-7.391c-0.809-1.941-1.629-1.678-2.239-1.708c-0.582-0.028-1.245-0.036-1.908-0.036   c-0.663,0-1.742,0.249-2.654,1.246c-0.911,0.996-3.483,3.403-3.483,8.304c0,4.898,3.566,9.632,4.064,10.295   c0.498,0.663,7.018,10.718,17.002,15.029c2.374,1.024,4.229,1.637,5.674,2.097c2.384,0.759,4.554,0.65,6.27,0.394   c1.912-0.285,5.888-2.407,6.719-4.732c0.829-2.324,0.829-4.316,0.578-4.732C83.986,72.727,83.322,72.478,82.328,71.979" fill="#FFFFFF"/></g></svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Compartir en Whatsapp</span>
                                </a>
                            </div>
                            <div class="share-rrss-container__item">
                                <a class="a2a_button_copy_link" title=Copiar enlace>
                                    <svg xmlns="http://www.w3.org/2000/svg" width="35" height="35" viewBox="0 0 24 24" class="share-rrss-container__rrss-img" fill="none">
                                        <path d="M0 12C0 5.37258 5.37258 0 12 0C18.6274 0 24 5.37258 24 12C24 18.6274 18.6274 24 12 24C5.37258 24 0 18.6274 0 12Z" fill="#0F213B"/>
                                        <g clip-path="url(#clip0_3210_33851)">
                                            <path d="M10.833 12.583C11.0835 12.9179 11.4031 13.195 11.7702 13.3955C12.1372 13.5961 12.5431 13.7153 12.9602 13.7452C13.3774 13.7751 13.7961 13.7149 14.188 13.5687C14.5798 13.4225 14.9357 13.1938 15.2313 12.898L16.9813 11.148C17.5126 10.5979 17.8066 9.86114 17.8 9.0964C17.7933 8.33166 17.4866 7.60012 16.9458 7.05935C16.405 6.51858 15.6735 6.21183 14.9088 6.20519C14.144 6.19854 13.4073 6.49253 12.8572 7.02382L11.8538 8.02132" stroke="#F5F5F5" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                            <path d="M13.1663 11.4157C12.9158 11.0808 12.5962 10.8037 12.2291 10.6032C11.8621 10.4027 11.4562 10.2834 11.0391 10.2535C10.6219 10.2237 10.2032 10.2839 9.81134 10.43C9.41948 10.5762 9.06364 10.8049 8.76796 11.1007L7.01796 12.8507C6.48667 13.4008 6.19268 14.1376 6.19933 14.9023C6.20597 15.6671 6.51272 16.3986 7.05349 16.9394C7.59426 17.4802 8.3258 17.7869 9.09054 17.7935C9.85528 17.8002 10.592 17.5062 11.1421 16.9749L12.1396 15.9774" stroke="#F5F5F5" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        </g>
                                        <defs>
                                            <clipPath id="clip0_3210_33851">
                                                <rect width="14" height="14" fill="white" transform="translate(5 5)"/>
                                            </clipPath>
                                        </defs>
                                    </svg>
                                    <span class="share-rrss-container__tooltip">Copiar enlace</span>
                                </a>
                            </div>
                        </div>
                        <div class="share-rrss-container__share-img">
                                    <svg width="24" height="24" viewBox="0 0 24 24" fill="none" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg">
                                        <path d="M11.8571 5H6.71429C6.25963 5 5.82359 5.1873 5.5021 5.5207C5.18061 5.8541 5 6.30628 5 6.77778V21L11 16.5556L17 21V10.3333" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        <path d="M17 3V7" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                        <path d="M15 5H19" stroke="#E3E3E3" stroke-width="2" stroke-linecap="round" stroke-linejoin="round"/>
                                    </svg>
                                    <a id="save-fav-img" class="tosavefav" style="text-decoration: none">
                                    <span class="share-rrss-container__share-img-text reset-margin actions">Guardar artículo</span>
                                </a>
                        </div>
                        <input type="hidden" value="22706908" id="id_post">
                    </div>
                </div>
                <div class="note-separator-medium"></div>
                <div class="nospeech note-normal-container__second-new">
                    <img width="1360" height="768" src="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/05/Pedro-Pablo-Solares_fbac34.png?quality=52&amp;w=1360&amp;h=768&amp;crop=1" class="note-normal-container__second-new-img d-none wp-post-image" alt="" fetchpriority="high" loading="eager" srcset="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/05/Pedro-Pablo-Solares_fbac34.png?resize=1360,768 1360w, https://prensalibre-com-develop.go-vip.co/wp-content/uploads/2025/05/Pedro-Pablo-Solares_fbac34.png?resize=235,132 235w" sizes="(max-width: 1360px) 100vw, 1360px" decoding="async" />
                    <h4 class="note-normal-container__second-new-description mb-1 pb-1 special-border-bottom d-none" style="text-align: right">
                        
                    </h4>
                    <!--h4 class="note-normal-container__second-new-author special-border-bottom">
                        Foto:
                    </h4-->
                    <div class="note-separator-large"></div>
                </div>
	<script>
                    document.addEventListener('DOMContentLoaded', function () {
                        const saveFavImg = document.getElementById('save-fav-img');

                        if (saveFavImg) {
                            saveFavImg.addEventListener('click', function () {
                                const user = tp?.pianoId?.getUser?.();

                                if (user && user.uid !== '0' && this.classList.contains('tosavefav')) {
                                    const postIdInput = document.getElementById('id_post');
                                    const post_id = postIdInput ? postIdInput.value : null;
                                    if (!post_id) return;

                                    fetch('https://foservices.prensalibre.com/usuario/favoritos/save_piano', {
                                        method: 'POST',
                                        headers: {
                                            'Content-Type': 'application/x-www-form-urlencoded',
                                        },
                                        body: new URLSearchParams({
                                            uid: user.uid,
                                            aid: post_id
                                        }),
                                    })
                                    .then(response => response.json())
                                    .then(data => {
                                        const actions = saveFavImg.querySelector('.actions');
                                        if (actions) {
                                            actions.textContent = data.message;
                                        }

                                        sendPostMessageGtag({
                                            event_label: 'Artículo guardado',
                                            value: '1',
                                        }, 'articulos_guardados');

                                        sendPostMessageGtag({
                                            event_label: '<?php echo Falsos moralismos contra Arévalo; ?>',
                                            value: '1',
                                        }, 'articulos_guardados_detalle');

                                        if (data.message !== 'guardar') {
                                            saveFavImg.classList.remove('tosavefav');
                                            saveFavImg.classList.add('tomyfavs');
                                        }
                                    })
                                    .catch(error => {
                                        console.error('Error en la petición:', error);
                                    });
                                }

                                if (this.classList.contains('tomyfavs')) {
                                    window.open('https://www.prensalibre.com/mis-articulos/', '_blank');
                                }
                            });
                        }
                    });
                </script>


<p>El Gobierno guatemalteco intentó retirar la reserva sobre el artículo 27 de la Convención de Viena e, inevitablemente, reinició un debate en el país sobre la supremacía entre tratados internacionales y el derecho interno. Esta es una controversia fascinante, de añeja discusión, que genera interminables debates teóricos. Pero, además, es de máxima importancia para grupos de interés que necesitan blindar al país de influencias exteriores, pues temen la limitación del poder que ejercen internamente. Sus discursos toman tonos nacionalistas que dicen proteger un ethos nacional de influencias extranjeras. Se proclaman como protectores de valores tradicionales, insistiendo que estos son inherentes a la cultura guatemalteca. Se tiñen de tal forma que cuesta distinguir la línea entre lo gubernamental y lo religioso. Se amparan en que el pueblo nuestro es conservador. Esa legitimación política, sin embargo, sufrió una abolladura.</p>



<p><br>Estas fuerzas de poder han hecho una nueva ofensiva contra Arévalo, echándole su maquinaria de comunicación por haberse atrevido a amenazar, según ellos, la supremacía constitucional; y con ella, esos valores que llaman tradicionales, pero que ininterrumpidamente conectan con lo cristiano. Aquí no pretendo ingresar a la discusión sobre si la intención del Ejecutivo fue ponderar al Derecho internacional sobre el interno. Ni tampoco a la de si el pueblo guatemalteco es así de religioso-conservador como estos grupos de poder lo afirman. Es mi pretensión, más bien, discernir sobre si el presidente está comprometido con esas apariencias morales o si, en cambio, recibió un mandato electoral totalmente distinto. Distinto a falsos cristianismos que —por fortuna— fueron detectados, evidenciados y rechazados rotundamente en las urnas.</p>



			<div class="note-normal-container__quote nospeech">
				<div class="note-normal-container__quote-version-two">
					<div class="note-normal-container__quote-separator-small"></div>
					<h3 style="font-family: Acto-Medium-Medium !important" class="note-normal-container__quote-version-two-quote m-3">La cancillería actual, con sus retos, demuestra regresar seriedad a la institución.</h3>
					<div class="note-normal-container__quote-separator-small"></div>
				</div>
			</div>
			<div class="note-separator-large"></div>


<p><br>En las elecciones presidenciales, el electorado rechazó a quienes usaron los valores tradicionales. A los candidatos que insistieron en mezclar política con religión. Sin excepción, a todos les dijeron “no, gracias”. En la lista de resultados, los últimos lugares están llenos de quienes, más que presidentes, sonaban como pastores evangélicos. Los de las fingidas vocecitas envolventes, que suenan tan falsas a la hora de responder con parábolas bíblicas a preguntas sobre el país. Muchos así pretendían esconder conexiones con la corrupción. El pueblo lo detectó y lo rechazó. Revelador fue el caso de la UNE que, sin ese mensaje religioso, ganó la primera vuelta. Pero que perdió rotundamente la segunda, cuando increíblemente tomó un fuerte tono cristiano. El 61% respondió, haciendo de Arévalo el presidente más votado de la historia.</p>



<p><br>En ciclos recientes, la diplomacia nacional fue prostituida por charlatanes que abanderaron esa falsa moralidad. Oraron mientras entregaron al país por favores personales. La cancillería actual, con sus retos, demuestra regresar seriedad a la institución. Se ven alineados al fin supremo del Estado: el bien común. Para ello han de superar cotorreos de falsos cristianismos populistas que azuzan con cortinas de humo. Con discursos reducen la Constitución únicamente a los principios que luego utilizan. Se refieren al aborto y al reconocimiento de los derechos LGBTQ+. Pretenden apropiarse del pensamiento nacional cuando una buena referencia de este es el resultado electoral que les fue adverso. Intentan deslegitimizar un mandato legítimo y constitucional. Son bulla perniciosa. En especial en un momento cuando aranceles internacionales y amenazas de impuestos sobre las remesas demandan amplio respaldo a nuestra cabeza diplomática.</p>
<div class="gsp_post_data" data-post_type="post" data-cat="columnasdiarias,opinion" data-modified="120" data-title="Falsos moralismos contra Arévalo" data-home="https://prensalibre-com-develop.go-vip.co"></div>]]></content:encoded>
                                                                                                        <media:content url="" medium="image"/>
                                                                                                <post-id xmlns="com-wordpress:feed-additions:1">22706908</post-id>                    </item>
                            </channel>
    </rss>
    